ЁЯХУ Mahakaal Study Group | Police Bharti Study Blog
ЁЯФФ рдирд╡ीрди
Excise constable ЁЯСЙ рдЬाрдЧा 500+ рдЬाрд╣िрд░ाрдд рдЬुрди рдкрд░्рдпрди्рдд рдпेрдИрд▓.. ЁЯУЪ Police Bharti 2025 - рдирд╡ीрди рдЕрдн्рдпाрд╕рдХ्рд░рдо рдЬाрд╣ीрд░   |   ЁЯУЭ Day 1 Test рдЙрдкрд▓рдм्рдз   |   ЁЯПЖ 100 рджिрд╡рд╕ Study Plan рд╕ुрд░ू   |   ЁЯУ░ рдирд╡ीрди Notes PDF рдбाрдЙрдирд▓ोрдб рдХрд░ा
ЁЯОп Maharashtra Police Bharti 2025

MAHAKAAL STUDY

ЁЯУЪ рдкोрд▓ीрд╕ рднрд░рддी рдкрд░ीрдХ्рд╖ेрд╕ाрдаी рдоोрдлрдд Notes, Daily Quiz рдЖрдгि Current Affairs.

ЁЯУЭ рдЖрдЬрдЪा Test ЁЯУЪ Notes PDF
100
рджिрд╡рд╕ Plan
10K+
рд╡िрдж्рдпाрд░्рдеी
FREE
Content
9
рд╡िрд╖рдп
ЁЯУЪ рд╕рд░्рд╡ ЁЯУЦ рдорд░ाрдаी ЁЯПн рдЗрддिрд╣ाрд╕ ЁЯЧ║ рднूрдЧोрд▓ ЁЯФв рдЧрдгिрдд ⚖ рд░ाрдЬ्рдпрдШрдЯрдиा ЁЯФм рд╡िрдЬ्рдЮाрди ЁЯУЭ Quiz ЁЯУ░ Current
Advertisement
Showing posts with label RRB group D Exam. Show all posts
Showing posts with label RRB group D Exam. Show all posts

Tuesday, September 21, 2021

рдкोрд▓ीрд╕ рднрд░рддीрд▓ा рдиेрд╣рдоी рдк्рд░рд╢्рди рдпेрдгाрд░े


▪️  рдорд╣ाрд░ाрд╖्рдЯ्рд░ाрддीрд▓ рд╕рд░्рд╡ाрдд рдЙंрдЪ рдкрд░्рд╡рдд рд╢िрдЦрд░- рдХрд│рд╕ुрдмाрдИ (резремрекрем рдоी.) рддा. рдЕрдХोрд▓े, рдЬि. рдЕрд╣рдорджрдирдЧрд░.

▪️рдорд╣ाрд░ाрд╖्рдЯ्рд░ाрд▓ा ренреиреж рдХि.рдоी. рд▓ांрдмीрдЪा рд╕рдоुрдж्рд░рдХिрдиाрд░ा рд▓ाрднрд▓ेрд▓ा рдЖрд╣े.

▪️рдорд╣ाрд░ाрд╖्рдЯ्рд░ाрдЪी рд░ाрдЬрдзाрдиी - рдоुंрдмрдИ 
      рдЙрдкрд░ाрдЬрдзाрдиी  - рдиाрдЧрдкूрд░.

▪️рдорд╣ाрд░ाрд╖्рдЯ्рд░ाрддीрд▓ рдЬिрд▓्рд╣्рдпांрдЪी рд╕ंрдЦ्рдпा - рейрем.

▪️ рдорд╣ाрд░ाрд╖्рдЯ्рд░ाрдиे рднाрд░рддाрдЪा реп.рен рдЯрдХ्рдХे рднाрдЧ рд╡्рдпाрдкрд▓ेрд▓ा рдЖрд╣े.

▪️ рдорд╣ाрд░ाрд╖्рдЯ्рд░ाрдЪ्рдпा рд╡ाрдпрд╡्рдп рднाрдЧाрдд рдЧुрдЬрд░ाрдд рд░ाрдЬ्рдп рд╡ рджाрджрд░ा-рдирдЧрд░ рд╣рд╡ेрд▓ीрдЪ्рдпा рд╕ीрдоाрд░ेрд╖ा рдЖрд╣े.

▪️  рдорд╣ाрд░ाрд╖्рдЯ्рд░ाрд╕ рд▓ाрдЧूрди рдордз्рдп рдк्рд░рджेрд╢ рд░ाрдЬ्рдпाрдЪी рд╕ीрдоा рд╕рд░्рд╡ाрдд рд▓ांрдм рдЖрд╣े.

▪️ рдорд╣ाрд░ाрд╖्рдЯ्рд░ाрдд рдХोрдХрдг рдк्рд░рджेрд╢ рдЙрдд्рддрд░ेрдХрдбे рдбрд╣ाрдгूрдкрд░्рдпंрдд рддрд░ рджрдХ्рд╖िрдгेрдХрдбे рддेрд░ेрдЦोрд▓ рдЦाрдбीрдкрд░्рдпंрдд рдЖрд╣े * рд╡िрджрд░्рднाрддीрд▓ рддрд▓ाрд╡ рдоाрд▓рдЧुрдЬाрд░ी рдиाрд╡ाрдиे рдУрд│рдЦрд▓े рдЬाрддाрдд.

▪️ рд╡िрджрд░्рднाрддीрд▓ рдЧोंрджिрдпा рдЬिрд▓्рд╣्рдпाрдд рдоोрдардп़ा рд╕ंрдЦ्рдпेрдиे рддрд▓ाрд╡ рдЖрд╣े.

▪️рдорд╣ाрд░ाрд╖्рдЯ्рд░ाрдд рдоोрдардп़ा рдк्рд░рдоाрдгाрдд рдоाрд╕ेрдоाрд░ी рд░рдд्рдиाрдЧिрд░ी рдЬिрд▓्рд╣्рдпाрдд рдЪाрд▓рддे.

▪️рдорд╣ाрд░ाрд╖्рдЯ्рд░ाрддीрд▓ рддрд▓ाрд╡ांрдЪा рдЬिрд▓्рд╣ा рдЧोंрджिрдпा рдЖрд╣े, рддрд░ рд╢рд╣рд░ рдаाрдгे рдЖрд╣े.

▪️рдорд╣ाрд░ाрд╖्рдЯ्рд░ाрдЪे рдкрдаाрд░ рдмेрд╕ॉрд▓्рдЯ рдпा рдЦрдбрдХाрдиे рдмрдирд▓ेрд▓े рдЖрд╣े.

▪️  рдорд╣ाрд░ाрд╖्рдЯ्рд░ाрддीрд▓ рдкрд╢्рдЪिрдо рдШाрдЯाрд▓ा рд╕рд╣्рдпाрдж्рд░ी рдо्рд╣рдгूрди рдУрд│рдЦрддाрдд.

▪️рдорд╣ाрд░ाрд╖्рдЯ्рд░ाрддीрд▓ рдоुंрдмрдИ рдЬिрд▓्рд╣ा рдЖрдХाрд░ाрдиे рд▓рд╣ाрди рдкрдг рд▓ोрдХрд╕ंрдЦ्рдпेрдиे рдоोрдаा рдЖрд╣े

▪️ рдорд╣ाрд░ाрд╖्рдЯ्рд░ाрддीрд▓ рд░рдд्рдиाрдЧिрд░ी рдЬिрд▓्рд╣्рдпाрдд рдкुрд░ुрд╖ांрдкेрдХ्рд╖ा рд╕्рдд्рд░िрдпांрдЪे рдк्рд░рдоाрдг рдЕрдзिрдХ рдЖрд╣े.

▪️рдорд╣ाрд░ाрд╖्рдЯ्рд░ाрдд рдЧрдбрдЪिрд░ोрд▓ी рдЬिрд▓्рд╣्рдпाрдд рд▓ोрдХрд╕ंрдЦ्рдпेрдЪी рдШрдирддा рд╕рд░्рд╡ाрдд рдХрдоी рдЖрд╣े.

▪️рдорд╣ाрд░ाрд╖्рдЯ्рд░ाрддीрд▓ резрежреж рдЯрдХ्рдХे рд╕ाрдХ्рд╖рд░ рдЬिрд▓्рд╣ा- рд╕िंрдзुрджुрд░्рдЧ, рддाрд▓ुрдХा рдкрди्рд╣ाрд│ा.

▪️ рдорд╣ाрд░ाрд╖्рдЯ्рд░ाрдд рд╕ंрдкूрд░्рдг рд╡िрдж्рдпुрддीрдХрд░рдг рдЭाрд▓ेрд▓ा рдк्рд░рдердо рдЬिрд▓्рд╣ा- рд╡рд░्рдзा.

▪️  рдорд╣ाрд░ाрд╖्рдЯ्рд░ाрддीрд▓ рдкрд╣िрд▓ा рд╕рд╣рдХाрд░ी рд╕ाрдЦрд░ рдХाрд░рдЦाрдиा рдк्рд░рд╡рд░ाрдирдЧрд░, рдЬिрд▓्рд╣ा рдирдЧрд░.

▪️  рднाрд░рддाрдд рд╕рд░्рд╡ाрдд рдЬाрд╕्рдд рдХाрдкрдб рдЧिрд░рдг्рдпा рдорд╣ाрд░ाрд╖्рдЯ्рд░ाрдд рдЖрд╣े.

▪️рднाрд░рддाрдд рд╕рд░्рд╡ाрдд рдЬाрд╕्рдд рд╡िрдж्рдпुрдд рдиिрд░्рдоिрддी рдорд╣ाрд░ाрд╖्рдЯ्рд░ाрдд рд╣ोрддे.

▪️  рдорд╣ाрд░ाрд╖्рдЯ्рд░ाрдд рдЪрд▓рдиी рдиोрдЯांрдЪा рдХाрд░рдЦाрдиा рдиाрд╢िрдХ рдпेрдеे рдЖрд╣े.

▪️рдорд╣ाрд░ाрд╖्рдЯ्рд░ाрддीрд▓ рд╕рд░्рд╡ाрдд рдЬाрд╕्рдд рдЕрд╡рд░्рд╖рдгрдЧ्рд░рд╕्рдд рдЬिрд▓्рд╣ा рдЕрд╣рдорджрдирдЧрд░.

▪️рднाрд░рддाрддीрд▓ рдкрд╣िрд▓े рдкрдХ्рд╖ी рдЕрднрдпाрд░рдг्рдп рдХрд░्рдиाрд│ा рд░ाрдпрдЧрдб рдЬिрд▓्рд╣्рдпाрдд рдЖрд╣े.

▪️ рдорд╣ाрд░ाрд╖्рдЯ्рд░ाрддीрд▓ рд╕рд░्рд╡ाрдзिрдХ рдкाрдКрд╕ рдЖंрдмोрд▓ी (рд╕िंрдзुрджुрд░्рдЧ) рдпेрдеे рдкрдбрддो.

▪️рдкंрдврд░рдкूрд░ рд╢рд╣рд░ рднीрдоा рдирджीрдХाрдаी рдЖрд╣े. рдорд╣ाрд░ाрд╖्рдЯ्рд░ाрдЪी рдХाрд╢ी рдо्рд╣рдгрддाрдд.

▪️рдЧोрджाрд╡рд░ी рдирджीрд▓ा рджрдХ्рд╖िрдг рднाрд░рддाрдЪी рдЧंрдЧा рдо्рд╣рдгрддाрдд.

▪️  рдк्рд░рд╡рд░ा рдирджीрдЪ्рдпा рдЦोрд▒्рдпाрдд рдЙрд╕ाрдЪे рдкीрдХ рдоोрдардп़ा рдк्рд░рдоाрдгाрдд рдШेрддрд▓े рдЬाрддे.

▪️рдЧрд░рдо рдкाрдг्рдпाрдЪे рдЭрд░े рдаाрдгे рдЬिрд▓्рд╣्рдпाрдд рд╡рдЬ्рд░ेрд╢्рд╡рд░ी рдпेрдеे рдЖрд╣ेрдд.

▪️ рдЬрдЧрдк्рд░рд╕िрдж्рдз рд▓ोрдгाрд░ рд╕рд░ोрд╡рд░ рдмुрд▓рдвाрдгा рдЬिрд▓्рд╣्рдпाрдд рдЖрд╣े.

▪️  рдФрд░ंрдЧाрдмाрдж рд╢рд╣рд░ рдмाрд╡рди्рди рджрд░рд╡ाрдЬांрдЪे рд╢рд╣рд░ рдо्рд╣рдгूрди рдУрд│рдЦрд▓े рдЬाрддे.

▪️рдкुрдгे рдЬिрд▓्рд╣्рдпाрддीрд▓ рдЬुрди्рдирд░ рд╢рд╣рд░ рдмрдЯाрдЯрдп़ाрдЪ्рдпा рд╡्рдпाрдкाрд░ाрд╕ाрдаी рдк्рд░рд╕िрдж्рдз рдЖрд╣े.

▪️  рдорд╣ाрд░ाрд╖्рдЯ्рд░ाрддीрд▓ рдЬाрдпрдХрд╡ाрдбी рдк्рд░рдХрд▓्рдкाрд▓ा рдиाрдерд╕ाрдЧрд░ рдо्рд╣рдгрддाрдд.

▪️ рдХोрдпрдиा рдк्рд░рдХрд▓्рдкाрд╡рд░ рд╡ीрдЬ рдиिрд░्рдоिрддी рдХेрд▓ी рдЬाрддे рдо्рд╣рдгूрди рдорд╣ाрд░ाрд╖्рдЯ्рд░ाрдЪी рднाрдЧ्рдп рд▓рдХ्рд╖्рдоी рдЕрд╕े рдо्рд╣рдгрддाрдд.

▪️ рдХोрдпрдиा рдзрд░рдгाрдЪ्рдпा рдЬрд▓ाрд╢рдпाрд▓ा рд╢िрд╡ाрдЬी рд╕ाрдЧрд░ рдо्рд╣рдгрддाрдд.

▪️рд╡िрджрд░्рднाрддीрд▓ рдиंрджрдирд╡рди рдЕрд╕े рдЪिрдЦрд▓рджрд░ा рдеंрдб рд╣рд╡ेрдЪ्рдпा рдаिрдХाрдгाрд▓ा рдо्рд╣рдгрддाрдд.

▪️  рд╡िрджрд░्рднाрддीрд▓ рдХॅрд▓िрдлोрд░्рдиिрдпाрдЪा рдЕрд╕े рд╡рд░ुрдб рд╡ рдЪांрджूрд░рдмाрдЬाрд░ рддाрд▓ुрдХ्рдпाрд▓ा рдо्рд╣рдгрддाрдд. рдХाрд░рдг рддेрдеे рдЬाрд╕्рддीрдд рдЬाрд╕्рдд рд╕ंрдд्рд░ा рдкिрдХрд╡िрд▓ा рдЬाрддो.

▪️ рдорд╣ाрд░ाрд╖्рдЯ्рд░ाрддीрд▓ рдХाрдкрд╕ाрд╕ाрдаी рдк्рд░рд╕िрдж्рдз рдмाрдЬाрд░рдкेрда рдЕрдорд░ाрд╡рддी рдпेрдеे рдЖрд╣े.

▪️ рд╡िрджрд░्рднाрддीрд▓ рдк्рд░рд╕िрдж्рдз рдЖрдиंрдж рд╕ाрдЧрд░ рд╢ेрдЧाрд╡ рдпेрдеे рдЖрд╣े.

▪️рд╕ंрдд рдЧрдЬाрдирди рдорд╣ाрд░ाрдЬांрдЪी рд╕рдоाрдзी рд╢ेрдЧाрд╡ рдЬि. рдмुрд▓рдвाрдгा рдпेрдеे рдЖрд╣े.

▪️ рд╕ंрдд рдЧाрдбрдЧेрдмाрдмा рд╡िрдж्рдпाрдкीрда рдЕрдорд░ाрд╡рддी рдпेрдеे рдЖрд╣े.

▪️рд░ाрд╖्рдЯ्рд░рд╕ंрдд рддुрдХрдбोрдЬी рдорд╣ाрд░ाрдЬांрдЪी рд╕рдоाрдзी рдоोрдЭрд░ी, рдЬि. рдЕрдорд░ाрд╡рддी рдпेрдеे рдЖрд╣े.

▪️ рд╕ंрдд рдЧाрдбрдЧेрдмाрдмांрдЪी рд╕рдоाрдзी рдЕрдорд░ाрд╡рддी рдпेрдеे рдЖрд╣े.

▪️рдм्рд░рд╣्рдорджेрд╢ाрдЪ्рдпा рдеिрдмा рд░ाрдЬाрдЪा рд░ाрдЬрд╡ाрдбा рд░рдд्рдиाрдЧिрд░ी рдпेрдеे рдЖрд╣े.

▪️  рдпрд╢рд╡ंрддрд░ाрд╡ рдЪрд╡्рд╣ाрдг рдоुрдХ्рдд рд╡िрдж्рдпाрдкीрда рдиाрд╢िрдХ рдпेрдеे рдЖрд╣े.

▪️ рдорд╣ाрд░ाрд╖्рдЯ्рд░ рдЖрд░ोрдЧ्рдп рд╡िрдЬ्рдЮाрди рд╡िрдж्рдпाрдкीрда рдиाрд╢िрдХ рдпेрдеे рдЖрд╣े.

▪️ рдорд╣ाрд░ाрд╖्рдЯ्рд░ рд░ाрдЬ्рдпाрдд рддोрдлрдЦाрдиा рдк्рд░рд╢िрдХ्рд╖рдг рд╢ाрд│ा рджेрд╡рд│ाрд▓ी, рдЬि. рдиाрд╢िрдХ.

▪️рдкुрдгे рд╣ी рдкेрд╢рд╡्рдпांрдЪी рд░ाрдЬрдзाрдиी рдЖрд╣े.

▪️ рдХोрд▓्рд╣ाрдкूрд░ рдпेрдеे рджेрд╢ाрддीрд▓ рдЧुрд│ाрдЪी рдмाрдЬाрд░рдкेрда рдЖрд╣े.

▪️  рдЖрдж्рдп рдХ्рд░ांрддीрдХाрд░рдХ рд╡ाрд╕ुрджेрд╡ рдмрд│рд╡ंрдд рдлрдбрдХे рдпांрдЪा рдЬрди्рдо рд╢िрд░рдвोрдг, рдЬि. рд░ाрдпрдЧрдб рдпेрдеे рдЭाрд▓ा.

▪️ рдоुंрдмрдИ рд╢рд╣рд░ाрд▓ा рднाрд░рддाрдЪे рдкॅрд░िрд╕ рдЕрд╕े рдо्рд╣рдгрддाрдд

▪️рдпрд╢рд╡ंрддрд░ाрд╡ рдЪрд╡्рд╣ाрдгांрдЪ्рдпा рд╕рдоाрдзी рд╕्рдерд│ाрд╕ рдк्рд░ीрддीрд╕ंрдЧрдо рдЕрд╕े рдо्рд╣рдгрддाрдд.

▪️ рдорд╣ाрд░ाрд╖्рдЯ्рд░ рдкोрд▓ीрд╕ рдЕॅрдХॅрдбрдоी рдиाрд╢िрдХ рдпेрдеे рдЖрд╣े.

▪️рдиॅрд╢рдирд▓ рдбिрдлेрди्рд╕ рдЕрдХॅрдбрдоी рдЦрдбрдХрд╡ाрд╕рд▓ा рдпेрдеे рдЖрд╣े.

▪️рдорд╣ाрдд्рдоा рдЧांрдзीрдЬींрдЪा рд╕ेрд╡ाрдЧ्рд░ाрдо рдЖрд╢्рд░рдо рд╡ рд╡िрдиोрдмा рднाрд╡ेंрдЪा рдкрд╡рдиाрд░ рдЖрд╢्рд░рдо рд╡рд░्рдзा рдЬिрд▓्рд╣्рдпाрдд рдЖрд╣े.

▪️рд╢िрдЦांрдЪी рджрдХ्рд╖िрдг рдХाрд╢ी рдо्рд╣рдгूрди рдиांрджेрдб рд╢рд╣рд░ рдк्рд░рд╕िрдж्рдзी рдЖрд╣े.

▪️ рдорд╣ाрд░ाрд╖्рдЯ्рд░ाрдд рдиाрд╢िрдХ рдпेрдеे рдХुंрднрдоेрд│ा рднрд░рддो.

▪️рд╢िрд╡ाрдЬी рдорд╣ाрд░ाрдЬांрдЪे рдЬрди्рдорд╕्рдеाрди рд╢िрд╡рдиेрд░ी рдпेрдеे рдЖрд╣े.

▪️ рдЬ्рдЮाрдиेрд╢्рд╡рд░ांрдиी рдиेрд╡ाрд╕े рдпा рдаिрдХाрдгी рдЬ्рдЮाрдиेрд╢्рд╡рд░ी рд▓िрд╣िрд▓ी.

▪️рддाрд░ाрдкूрд░ рд╣े рднाрд░рддाрддीрд▓ рдкрд╣िрд▓े рдЕрдгुрд╢рдХ्рддी рдХेंрдж्рд░ рдЖрд╣े.

▪️рднाрд░рддाрддीрд▓ рдкрд╣िрд▓ा рдкेрдЯ्рд░ो рд░рд╕ाрдпрди рдк्рд░рдХрд▓्рдк рддुрд░्рднे рдпा рдаिрдХाрдгी рдЖрд╣े.

▪️рдорд╣ाрд░ाрд╖्рдЯ्рд░ाрддीрд▓ рд╕рд░्рд╡ाрдд рдЬाрд╕्рдд рдорд╣ाрдирдЧрд░рдкाрд▓िрдХा рдЕрд╕рд▓ेрд▓ा рдЬिрд▓्рд╣ा рдаाрдгे.
▪️рд░ाрдпрдЧрдб рдЬिрд▓्рд╣्рдпाрдд- рдХाрддрдХрд░ी, рдаाрдгे рдЬिрд▓्рд╣्рдпाрдд- рд╡ाрд░рд▓ी, рдпрд╡рддрдоाрд│ рдЬिрд▓्рд╣्рдпाрдд- рдХोрд▓ाрдо рдпा рдЖрджिрд╡ाрд╕ी рдЬрдоाрддी рдк्рд░ाрдоुрдЦ्рдпाрдиे рдЖрдврд│рддाрдд.

Friday, May 15, 2020

рджेрд╢ рдоें рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдкрд╣рд▓ी рдШрдЯрдиाрдПँ


 ● рдкрд╣िрд▓ा рджेрд╢ рдоें рдкрд╣рд▓ा рд╕ाрдЗрдмрд░ рд░рдХ्рд╖ा рдЕрдиुрд╕ंрдзाрди рдХेंрдж्рд░ - рдЭाрд░рдЦंрдб

 ● рдорд╣ाрд░ाрд╖्рдЯ्рд░ рдИ-рдЧрд╡рд░्рдиेंрд╕ рдиीрддि рдХो рд▓ाрдЧू рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓ा рджेрд╢ рдХा рдкрд╣рд▓ा рд░ाрдЬ्рдп рд╣ै

 ● рдорддрджाрддाрдУं рдХो рдк्рд▓ाрд╕्рдЯिрдХ рд╡ोрдЯिंрдЧ рдХाрд░्рдб рд╡िрддрд░िрдд рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓ा рджेрд╢ рдХा рдкрд╣рд▓ा рд░ाрдЬ्рдп - рдд्рд░िрдкुрд░ा

 ● рд╕ीрд╕ीрдЯीрд╡ी рд╕े рдиिрдЧрд░ाрдиी рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓ा рд╕ूрд░рдд рджेрд╢ рдХा рдкрд╣рд▓ा рд╢рд╣рд░ рд╣ै

 рдИ-рдХैрдмिрдиेрдЯ рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓ा рджेрд╢ рдХा рдкрд╣рд▓ा рд░ाрдЬ्рдп - рдЖंрдз्рд░ рдк्рд░рджेрд╢

 ● рд░ैंрдХिंрдЧ рдХे рдЦिрд▓ाрдл рдХाрдиूрди рдмрдиाрдиे рд╡ाрд▓ा рджेрд╢ рдХा рдкрд╣рд▓ा рд░ाрдЬ्рдп - рддрдоिрд▓рдиाрдбु

 рджेрд╢ рдоें рдкрд╣рд▓ा рд╡ाрдИ-рдлाрдИ рд╕рдХ्рд╖рдо рд░ेрд▓рд╡े рд╕्рдЯेрд╢рди - рдмैंрдЧрд▓ोрд░

 рд▓ोрдХ рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा рдЕрдзिрдиिрдпрдо - рдЖंрдз्рд░ рдк्рд░рджेрд╢ рдХो рд▓ाрдЧू рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓ा рджेрд╢ рдХा рдкрд╣рд▓ा рд░ाрдЬ्рдп

 рджेрд╢ рдоें рдкрд╣рд▓ी рддिрддрд▓ी рдХे рд▓िрдП рд░ाрдЬ्рдп рддिрддрд▓ी рдХी рд╕्рдеिрддि - рдорд╣ाрд░ाрд╖्рдЯ्рд░

 ● рджेрд╢ рдоें рдкрд╣рд▓ा рд╡िрд╢ेрд╖ рдЖрд░्рдеिрдХ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ (рдПрд╕рдИрдЬेрдб) рдкрд░िрдпोрдЬрдиा - рдХांрдбрд▓ा (рдЧुрдЬрд░ाрдд)

 рдХрд░рдгाрд░े рджेрд╢ рдХा рдкрд╣рд▓ा рд░ाрдЬ्рдп рд╣ै рдЬिрд╕рдиे рдоाрдирд╡ाрдзिрдХाрд░ рди्рдпाрдпाрд▓рдп рд╢ुрд░ू рдХिрдпा рд╣ै - рдкрд╢्рдЪिрдо рдмंрдЧाрд▓

 ● рд╕ेрд╡ा рдХा рдЕрдзिрдХाрд░ рдЕрдзिрдиिрдпрдо (RTS) рдкाрд░िрдд рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓ा рджेрд╢ рдХा рдкрд╣рд▓ा рд░ाрдЬ्рдп - рдордз्рдп рдк्рд░рджेрд╢

 рджेрд╢ рдХा рдкрд╣рд▓ा рд╣ोрдо्рдпोрдкैрдеिрдХ рд╡िрд╢्рд╡рд╡िрдж्рдпाрд▓рдп - рд░ाрдЬ्рдп

 ● рджेрд╢ рдХा рдкрд╣рд▓ा рдмाрдпोрдЯेрдХ рд╡िрд╢ेрд╖ рдЖрд░्рдеिрдХ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ - рд╣рдбрдкрд╕рд░ (рдкुрдгे)

 рд╣рд░िрдпाрдгा рдЬрдирддा рдХो рдСрдирд▓ाрдЗрди рд╢िрдХाрдпрддें рдЙрдкрд▓рдм्рдз рдХрд░ाрдиे рд╡ाрд▓ा рджेрд╢ рдХा рдкрд╣рд▓ा рд░ाрдЬ्рдп рд╣ै

 рджेрд╢ рдоें рдкрд╣рд▓ी рдорд╣िрд▓ा рдмрдЯाрд▓िрдпрди - рд╣ाрджी рд░ाрдиी (рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди)

 рдорд╣ाрд░ाрд╖्рдЯ्рд░ рдорд╣ाрд░ाрд╖्рдЯ्рд░ рдИ-рдмैंрдХिंрдЧ рд╕ेрд╡ा рдк्рд░рджाрди рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓ा рджेрд╢ рдХा рдкрд╣рд▓ा рд░ाрдЬ्рдп рд╣ै

 ● рджेрд╢ рдоें рдИ-рдкंрдЪाрдпрдд рд╢ुрд░ू рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓ा рдорд╣ाрд░ाрд╖्рдЯ्рд░ рдкрд╣рд▓ा рд░ाрдЬ्рдп рд╣ै

 рдкрд╣िрд▓े рджेрд╢ рдоें рдкрд╣рд▓ा рдХेрд░ोрд╕िрди рдоुрдХ्рдд рд░ाрдЬ्рдп - рджिрд▓्рд▓ी

 рдкрд╣िрд▓े рджेрд╢ рдоें рдкрд╣рд▓ा рд╣ाрдЧंрдбाрд░ी рдл्рд░ी рдЬिрд▓ा - рдиाрджिрдпा (рдкрд╢्рдЪिрдо рдмंрдЧाрд▓)

 рджेрд╢ рдХे рдкрд╣рд▓े рд╕िрдХрд▓ рд╕ेрд▓ рдкीрдб़िрдд рдХो рдоुрдл्рдд рдПрд╕.рдЯी. рдпाрдд्рд░ा рд╕ुрд╡िрдзाрдПं - рдорд╣ाрд░ाрд╖्рдЯ्рд░

 ● рджेрд╢ рдХा рдкрд╣рд▓ा рдиिрдЬी рд╣рд╡ाрдИ рдЕрдб्рдбा - рджुрд░्рдЧाрдкुрд░ (рдкрд╢्рдЪिрдо рдмंрдЧाрд▓)

 ● рджेрд╢ рдХा рдкрд╣рд▓ा рдЖрдзिрдХाрд░िрдХ рдИ-рд░िрдХ्рд╢ा рд░ाрдЬ्рдп рдоें рд▓ॉрди्рдЪ рдХिрдпा рдЧрдпा - рджिрд▓्рд▓ी

 рдкрд╣िрд▓े рджेрд╢ рдХा рдкрд╣рд▓ा рдк्рд▓ाрд╕्рдЯिрдХ рд╡िрд╢्рд╡рд╡िрдж्рдпाрд▓рдп - рд╡ाрдкी (рдЧुрдЬрд░ाрдд)

 рд▓ोрдХाрдпुрдХ्рдд рдкाрд░िрдд рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓ा рдЙрдд्рддрд░ाрдЦंрдб рджेрд╢ рдХा рдкрд╣рд▓ा рд░ाрдЬ्рдп рд╣ै

 ● рджेрд╢ рдХा рдкрд╣рд▓ा рдЬैрд╡-рд╕ांрд╕्рдХृрддिрдХ рдкाрд░्рдХ - рднुрд╡рдиेрд╢्рд╡рд░

 рдЖंрдз्рд░ рдк्рд░рджेрд╢ рджेрд╢ рдХा рдкрд╣рд▓ा рд░ाрдЬ्рдп рд╣ै рдЬिрд╕рдиे рдорд╣िрд▓ा рди्рдпाрдпाрд▓рдп рдХी рд╕्рдеाрдкрдиा рдХी

 рдкрд╣िрд▓ा рджेрд╢ рдХी рдкрд╣рд▓ी рд╕ौрд░ рдкрд╡рди рдКрд░्рдЬा рдкрд░िрдпोрдЬрдиा - рдЕрд▓ंрджी

 рджेрд╢ рдХा рдкрд╣рд▓ा рдЙрдкрдЧ्рд░рд╣ рд╢рд╣рд░ - рдкिрд▓рдЦुрд╡ा (рдЙрдд्рддрд░ рдк्рд░рджेрд╢)

 ● рджेрд╢ рдХा рдкрд╣рд▓ा рдкрд░्рдпाрд╡рд░рдг рдЧ्рд░ाрдо рдЗрдХो рд╡िрд▓ेрдЬ - рдХрдЯेрд╡ाрдб़ी рд╣ै

 рдорд╣ाрд░ाрд╖्рдЯ्рд░ рдоें рджेрд╢ рдоें рдкрд╣рд▓ी рдЧैрд░-рдкाрд░ंрдкрд░िрдХ рдКрд░्рдЬा рдиीрддि рдХी рдШोрд╖рдгा

 рдкрд╣िрд▓ा рджेрд╢ рдХा рдкрд╣рд▓ा рдиिрд░्рдорд▓ рдЬिрд▓ा - рдХोрд▓्рд╣ाрдкुрд░

 ● рджेрд╢ рдоें рдкрд╣рд▓ा рд╣ोрд▓्рдЯीрдХрд▓्рдЪрд░ рд░ेрд▓рд╡े рднुрд╕ाрд╡рд▓ - рдЖрдЬाрджрдкुрд░ рдоें рд╢ुрд░ू рд╣ुрдЖ

 ● рджेрд╢ рдоें рдкрд╣рд▓ा рдСрдирд▓ाрдЗрди рдм्рд░ेрдХ рд▓ाрдЗрдм्рд░ेрд░ी - рдоुंрдмрдИ рд╣ै

 рд╕्рдеाрдиीрдп рдиिрдХाрдпों рдХी рд╕ंрдЦ्рдпा рдоें рдЧुрдЬрд░ाрдд рдХो рдЕрдиिрд╡ाрд░्рдп рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рджेрд╢ рдХा рдкрд╣рд▓ा рд░ाрдЬ्рдп - рдЧुрдЬрд░ाрдд

 ● рджेрд╢ рдХी рдкрд╣рд▓ी рдСрд░ेंрдЬ рд╡ाрдЗрдирд░ी - рд╕ाрд╡рд░рдЧाँрд╡ (рдиाрдЧрдкुрд░)

 ● рджेрд╢ рдоें рдкрд╣рд▓ा рдирд╢ाрдоुрдХ्рддि рд╕ाрд╣िрдд्рдп рд╕рдо्рдоेрд▓рди - рдкुрдгे

 ● рджेрд╢ рдоें рдкрд╣рд▓ा рдИ-рдЬीрдкीрдПрдл рдХा рд╢ुрднाрд░ंрдн - рдЕрд░ुрдгाрдЪрд▓ рдк्рд░рджेрд╢

 рджेрд╢ рдоें рдкрд╣рд▓ा рдЦुрд▓ा рдХृрд╖ि рд╡िрд╢्рд╡рд╡िрдж्рдпाрд▓рдп - рдиाрдЧрдкुрд░

 рдЦेрд▓ рдиीрддि рд▓ाрдЧू рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓ा рдорд╣ाрд░ाрд╖्рдЯ्рд░ рджेрд╢ рдХा рдкрд╣рд▓ा рд░ाрдЬ्рдп рд╣ै

 рджрд╢рдХ рдХी рдпुрд╡ा рдиीрддि рдХो рд▓ाрдЧू рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓ा рдорд╣ाрд░ाрд╖्рдЯ्рд░ рдкрд╣рд▓ा рд░ाрдЬ्рдп рд╣ै

 ● рджेрд╢ рдХा рдкрд╣рд▓ा рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд╕ाрдЧрд░ рдЕрдХाрджрдоी - рдЪेрди्рдирдИ

 ● рджेрд╢ рдХा рдкрд╣рд▓ा рдХ्рд░िрдХेрдЯ рд╕ंрдЧ्рд░рд╣ाрд▓рдп - рдм्рд▓ेрдб рдСрдл़ рдЧ्рд▓ोрд░ी (рдкुрдгे)

 ● рджेрд╢ рдХा рдкрд╣рд▓ा рдЯेрд▓ीрд╡िрдЬрди рд╕्рдЯेрд╢рди - рджिрд▓्рд▓ी

 рджेрд╢ рдоें рдкрд╣рд▓ा рдоौрд╕рдо рд╡िрдЬ्рдЮाрди рдЕрдиुрд╕ंрдзाрди рдХेंрдж्рд░ - рдкुрдгे

 рджेрд╢ рдоें рдкрд╣рд▓ा рд╡िрд╢ेрд╖ рдмाрдШ рд╕ंрд░рдХ्рд╖рдг рдмрд▓ рддैрдиाрдд рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓ा рд░ाрдЬ्рдп - рдХрд░्рдиाрдЯрдХ

 рдкрд╣िрд▓ा рджेрд╢ рдоें рд░ेрдбिрдпो рдХॉрд▓िंрдЧ рдмाрдШों рдХे рд╕ाрде рдк्рд░рдпोрдЧ рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓ी рдкрд╣рд▓ी рдмाрдШ рдкрд░िрдпोрдЬрдиा - рддрдбोрдмा (рдЪंрдж्рд░рдкुрд░)

 рджेрд╢ рджेрд╢ рдХा рдкрд╣рд▓ा рдХाрд░्рдмрди рдоुрдХ्рдд рд░ाрдЬ्рдп - рд╣िрдоाрдЪрд▓ рдк्рд░рджेрд╢

 ● рджेрд╢ рдХी рдкрд╣рд▓ी рдЗрд▓ेрдХ्рдЯ्рд░िрдХ рд╕्рдоोрдХрд▓ेрд╕ рдмрд╕ рдпрд╣ाँ рд▓ॉрди्рдЪ рдХी рдЧрдИ - рдмैंрдЧрд▓ोрд░

 State рд╕्рдеाрдиीрдп рдиिрдХाрдп рдЪुрдиाрд╡ों рдоें рдПрдХ рдиोрдЯ рдЙрдкрд▓рдм्рдз рдХрд░ाрдиे рд╡ाрд▓ा рджेрд╢ рдХा рдкрд╣рд▓ा рд░ाрдЬ्рдп (рдорд╣ाрд░ाрд╖्рдЯ्рд░) - рдорд╣ाрд░ाрд╖्рдЯ्рд░

 рдорд╣ाрдирдЧрд░ рджेрд╢ рдХी рдкрд╣рд▓ी рдаोрд╕ рдЕрдкрд╢िрд╖्рдЯ рдКрд░्рдЬा рдкрд░िрдпोрдЬрдиा рдЗрд╕ рдиिрдЧрдо рдж्рд╡ाрд░ा рд╢ुрд░ू рдХी рдЧрдИ рд╣ै - рдкुрдгे

 ● рджेрд╢ рдХे рдкрд╣рд▓े рдиिрд░्рдорд▓ рднाрд░рдд рдЕрднिрдпाрди рдХे рддрд╣рдд 100% рд╕्рд╡рдЪ्рдЫрддा рдк्рд░ाрдк्рдд рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓ा рд╕िрдХ्рдХिрдо рджेрд╢ рдХा рдкрд╣рд▓ा рд░ाрдЬ्рдп рд╣ै

 рднुрдЬрд▓ा рд╕े рд╕ंрдмंрдзिрдд рдХाрдиूрдиों рдХो рд▓ाрдЧू рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓ा рдорд╣ाрд░ाрд╖्рдЯ्рд░ рджेрд╢ рдХा рдкрд╣рд▓ा рд░ाрдЬ्рдп рд╣ै

 ● рджेрд╢ рдоें рдк्рд░рдердо рдЦुрдлिрдпा рдЕрдХाрджрдоी- рдкुрдгे

 рджेрд╢ рдХा рдкрд╣рд▓ा рддрдо्рдмाрдХू рдоुрдХ्рдд рдЧाँрд╡ - рдЧрд░ीрдлा

Saturday, May 2, 2020

рднाрд░рддाрддीрд▓ рд░ेрд▓ рдХे рд╡िрднाрдЧ рдПрд╡ं рдоुрдЦ्рдпाрд▓рдп






1. рдордз्рдп рд╡िрднाрдЧ------------------ рдоुंрдмрдИ
2. рдкूрд░्рд╡ рд╡िрднाрдЧ-------------------- рдХोрд▓рдХाрддा
3. рдЙрдд्рддрд░ рд╡िрднाрдЧ -----------------рдирд╡ी рджिрд▓्рд▓ी
4. рдЙрдд्рддрд░ рдкूрд░्рд╡ рд╡िрднाрдЧ------------- рдЧोрд░рдЦрдкूрд░
5. рдЙрдд्рддрд░ рдкूрд░्рд╡ рд╕ीрдоा рд╡िрднाрдЧ ------рдЧुрд╡ाрд╣ाрдЯी
6. рджрдХ्рд╖िрдг рд╡िрднाрдЧ ----------------рдЪैрди्рдирдИ
7. рджрдХ्рд╖िрдг рдоुрдЦ्рдп рд╡िрднाрдЧ----------рд╕िрдХंрджрд░ाрдмाрдж
8. рджрдХ्рд╖िрдг рдкूрд░्рд╡ рд╡िрднाрдЧ----------- рдХोрд▓рдХाрддा
9. рдкрд╢्рдЪिрдо рд╡िрднाрдЧ рдЪрд░्рдЪрдЧेрдЯ ------рдоुंрдмрдИ
10. рдкूрд░्рд╡ рдордз्рдп рд╡िрднाрдЧ рд╣ाрдЬीрдкूрд░---рдмिрд╣ाрд░
11. рдкूрд░्рд╡ рдХिрдиाрд░ी рд╡िрднाрдЧ--------- рднुрд╡рдиेрд╢्рд╡рд░
12. рдЙрдд्рддрд░ рдордз्рдп рд╡िрднाрдЧ --------рдЕрд▓ाрд╣ाрдмाрдж
13. рдЙрдд्рддрд░ рдкрд╢्рдЪिрдо рд╡िрднाрдЧ-------рдЬрдпрдкूрд░
14. рджрдХ्рд╖िрдг рдкूрд░्рд╡ рдордз्рдп рд╡िрднाрдЧ ---рд╡िрд▓ाрд╕рдкुрд░
15. рджрдХ्рд╖िрдг рдкрд╢्рдЪिрдо рд╡िрднाрдЧ----- рд╣ुрдЧрд│ी
16. рдкрд╢्рдЪिрдо рдордз्рдп рд╡िрднाрдЧ------ рдЬрдмрд▓рдкूрд░
17. рдоेрдЯ्рд░ो рд░ेрд▓्рд╡े рдЭोрди -------------рдХोрд▓рдХाрддा

рдЬाрдиिрдП рдк्рд░рдоुрдЦ рдХрдкрдиिрдпां рдФрд░ рдЙрдирдХे CEO


  
  •  BSNL рдХे CEO - рдЕрдиुрдкрдо рд╢्рд░ीрд╡ाрд╕्рддрд╡
  •  OPPO рдХे CEO - рдЯोрдиी рдЪैрди
  •  SONY рдХे CEO - рдХेрдирдЪिрд░ो рдпोрд╕ीрджा
  •  COCA COLA рдХे CEO - рдЬेрдо्рд╕ рдХिрд╡िрд╕ि
  •  AIRTEL рдХे CEO - рдЧोрдкाрд▓ рдоिрдд्рддрд▓
  •  SNAPDEAL CEO - рдХृрд╖्рдгрдкाрд▓
  •  TATA SKY рдХे CEO - рд╣рд░ीрдд рдиाрдЧрдкाрд▓
  •  WALMART рдХे CEO - рдбॉрдЧ рдоैрдХрдоिрд▓рди
  •  TWITTER рдХे CEO - рдЬैрдХ рдбॉрд░्рд╕ी
  •  YOUTUBE рдХे CEO - рд╕ूрдЬ़рди рд╡ोрдЬрд╕िрдХी
  •  FLIPKART рдХे CEO - рдХрд▓्рдпाрдг рдХृрд╖्рдгрдоूрд░्рддि
  •  NOKIA рдХे CEO - рд░ाрдЬीрд╡ рд╕ूрд░ी
  •  RELIANCE INDUSTRIES рдХे CEO рдоुрдХेрд╢ рдЕंрдмाрдиी
  •  INFOSYS рдХे CEO - рд╕рд▓िрд▓ рдкाрд░ेрдЦ
  •  DELL рдХे CEO -рдоाрдЗрдХрд▓ рдПрд╕. рдбेрд▓
  •  FACEBOOK рдХे CEO - рдоाрд░्рдХ рдЬुрдХрд░рдмрд░्рдЧ
  •  APPLE CEO - рдЯिрдо рдХुрдХ
  •  VIVO рдХे CEO - рд╕ेрди рд╡ेрдЗ
  •   AMAZON рдХे CEO - рдЬेрдл рдмेрдЬोрд╕
  •  UBER рдХे CEO - рджाрд░ा рдЦोрд╕рд░ोрд╢ाрд╣ी
  •  MASTER CARD рдХे CEO - рдЕрдЬрдпрдкाрд▓ рд╕िंрд╣ рдмंрдЧा
  •  OLA рдХे CEO - рднрд╡िрд╖्рдп рдЕрдЧ्рд░рд╡ाрд▓

Thursday, November 14, 2019

рдЕрд░рдм , рддिрдм्рдмрдд рдпाрдд्рд░ी

рдЕрд▓ рдмेрд░ुрдиी (973-1048)
рдЕрд▓ рдмेрд░ुрдиी
 рдПрдХ рдл़ाрд░рд╕ी рд╡िрдж्рд╡ाрди рд▓ेрдЦрдХ, рд╡ैрдЬ्рдЮाрдиिрдХ, рдзрд░्рдордЬ्рдЮ рддрдеा рд╡िрдЪाрд░рдХ рдеा।  рдмेрд░ुрдиी рдХी рд░рдЪрдиाрдПँ рдЕрд░рдмी рднाрд╖ा рдоें рд╣ैं рдкрд░ рдЙрд╕े рдЕрдкрдиी рдоाрддृрднाрд╖ा рдл़ाрд░рд╕ी рдХे рдЕрд▓ाрд╡ा рдХрдо рд╕े рдХрдо рддीрди рдФрд░ рднाрд╖ाрдУं рдХा рдЬ्рдЮाрди рдеा - рд╕ीрд░िрдпाрдИ, рд╕ंрд╕्рдХृрдд, рдпूрдиाрдиी। рд╡ो рднाрд░рдд рдФрд░ рд╢्рд░ीрд▓ंрдХा рдХी рдпाрдд्рд░ा рдкрд░ 1017-20 рдХे рдордз्рдп рдЖрдпा рдеा। рдЧ़рдЬ़рдиी рдХे рдорд╣рдоूрдж, рдЬिрд╕рдиे рднाрд░рдд рдкрд░ рдХрдИ рдмाрд░ рдЖрдХ्рд░рдордг рдХिрдпे, рдХे рдХрдИ рдЕрднिрдпाрдиों рдоें рд╡ो рд╕ुрд▓्рддाрди рдХे рд╕ाрде рдеा। рдЕрд▓рдмрд░ुрдиी рдХो рднाрд░рддीрдп рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдХा рдкрд╣рд▓ा рдЬाрдирдХाрд░ рдХрд╣ा рдЬाрддा рдеा।рдк्рд░ाрд░рдо्рдн рдоें рдЕрд▓рдмрд░ूрдиी рдЦ़्рд╡ाрд░िрдЬ्рдо рдХे рдордоुрдиि рд╢ाрд╕рдХ рдХा рдоंрдд्рд░ी рдеा рдХ्рдпोंрдХि рд╢ाрд╕рдХ рдЙрд╕рдХी рд╡िрдж्рд╡рддा рд╕े рдк्рд░рднाрд╡िрдд рдеा।
рдЕрд▓рдмрд░ुрдиी рдиे 146 рдХ़िрддाрдмें рд▓िрдЦीं - 35 рдЦрдЧोрд▓рд╢ाрд╕्рдд्рд░ рдкрд░, 23 рдЬ्рдпोрддिрд╖рд╢ाрд╕्рдд्рд░ рдХी, 15 рдЧрдгिрдд рдХी, 16 рд╕ाрд╣िрдд्рдпिрдХ рддрдеा рдЕрди्рдп рдХрдИ рд╡िрд╖рдпों рдкрд░।

рдЗрдм्рди рдмрдд्рддूрддा
рдЗрдм्рди рдмрдд्рддूрддा рдЕрд░рдм рдпाрдд्рд░ी, рд╡िрдж्рдзाрди् рддрдеा рд▓ेрдЦрдХ। рдЙрдд्рддрд░ рдЕрдл्рд░ीрдХा рдХे рдоोрд░рдХ्рдХो рдк्рд░рджेрд╢ рдХे рдк्рд░рд╕िрдж्рдз рдирдЧрд░ рддांрдЬिрдпрд░ рдоें резрек рд░рдЬрдм, ренрежрей рд╣ि. (реирек рдл़рд░рд╡рд░ी резрейрежрек рдИ.) рдХो рдЗрдирдХा рдЬрди्рдо рд╣ुрдЖ рдеा। рдЗрдирдХा рдкूрд░ा рдиाрдо рдеा рдоुрд╣рдо्рдордж рдмिрди рдЕрдм्рджुрд▓्рд▓ा рдЗрдм्рди рдмрдд्рддूрддा। рдЗрдм्рди рдмрддूрддा рдоुрд╕рд▓рдоाрди рдпाрдд्рд░िрдпों рдоें рд╕рдмрд╕े рдорд╣ाрди рдеा। рдЕрдиुрдоाрдирдд: рдЗрди्рд╣ोंрдиे рд▓рдЧрднрдЧ ренрел,режрежреж рдоीрд▓ рдХी рдпाрдд्рд░ा рдХी рдеी। рдЗрддрдиा рд▓ंрдмा рдн्рд░рдордг рдЙрд╕ рдпुрдЧ рдХे рд╢ाрдпрдж рд╣ी рдХिрд╕ी рдЕрди्рдп рдпाрдд्рд░ी рдиे рдХिрдпा рд╣ो। рдЕрдкрдиी рдпाрдд्рд░ा рдХे рджौрд░ाрди рднाрд░рдд рднी рдЖрдпा рдеा।рдЗрд╕рдХे рдж्рд╡ाрд░ा рдЕрд░рдмी рднाрд╖ा рдоें рд▓िрдЦा рдЧрдпा рдЙрд╕рдХा рдпाрдд्рд░ा рд╡ृрддांрдд рдЬिрд╕े рд░िрд╣рд▓ा рдХрд╣ा рдЬाрддा рд╣ै , 14рд╡ीं рд╢рддाрдм्рджी рдоें рднाрд░рддीрдп рдЙрдкрдорд╣ाрдж्рд╡ीрдк рдХे рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рддрдеा рд╕ांрд╕्рдХृрддिрдХ рдЬीрд╡рди рдХे рд╡िрд╖рдп рдоें рдмрд╣ुрдд рд╣ी рдк्рд░рдЪुрд░ рддрдеा рд╕рдмрд╕े рд░ोрдЪрдХ рдЬाрдирдХाрд░िрдпाँ рджेрддा рд╣ै । 1333 рдИ . рдоें рджिрд▓्рд▓ी рдкрд╣ुँрдЪрдиे рдкрд░ рдЗрд╕рдХी рд╡िрдж्рд╡рддा рд╕े рдк्рд░рднाрд╡िрдд рд╣ोрдХрд░ рд╕ुрд▓्рддाрди рдоुрд╣рдо्рдордж рдмिрди рддुрдЧрд▓рдХ рдиे рдЙрд╕े рджिрд▓्рд▓ी рдХा рдХाрдЬी рдпा рди्рдпाрдпाрдзीрд╢ рдиिрдпुрдХ्рдд рдХिрдпा

рддाрд░ाрдиाрде (1575-1634)
рддाрд░ाрдиाрде рдпрд╣ рдПрдХ рддिрдм्рдмрддी рд▓ेрдЦрдХ рдеा । рдЙрди्рд╣ें рд╡्рдпाрдкрдХ рд░ूрдк рд╕े рдЗрд╕рдХा рд╕рдмрд╕े рдЙрд▓्рд▓ेрдЦрдиीрдп рд╡िрдж्рд╡ाрди рдФрд░ рдк्рд░рддिрдкाрджрдХ рдоाрдиा рдЬाрддा рд╣ै।
рддрд░ाрдиाрде рдХा рдЬрди्рдо рддिрдм्рдмрдд рдоें рд╣ुрдЖ рдеा , рдоाрдиा рдЬाрддा рд╣ै рдХि рдкрдж्рдорд╕ंрднрд╡ рдХे рдЬрди्рдорджिрди рдкрд░ । рдЙрдирдХा рдоूрд▓ рдиाрдо рдХुрди-рджрдЧा-рд╕िрдиिंрдЧ-рдкो рдеा, рд╕ंрд╕्рдХृрдд рдХा рд╕рдорддुрд▓्рдп рд╢рдм्рдж рдЖрдиंрджрдЧрд░्рдн рд╣ै। рд╣ाрд▓ाँрдХि, рдЙрди्рд╣ोंрдиे рддाрд░ाрдиाрдеा рдХो рдЕрдкрдиाрдпा, рд╕ंрд╕्рдХृрдд рдиाрдо рдЬिрд╕рдХे рдж्рд╡ाрд░ा рдЙрди्рд╣ें рдЖрдо рддौрд░ рдкрд░ рдЬाрдиा рдЬाрддा рдеा, рдоूрд▓्рдп рдХे рдПрдХ рд╕ंрдХेрдд рдХे рд░ूрдк рдоें рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдПрдХ рдпुрдЧ рдоें рдЕрдкрдиी рд╕ंрд╕्рдХृрдд рдЫाрдд्рд░рд╡ृрдд्рддि рдкрд░ рд░рдЦा рдЬрдм рднाрд╖ा рдХी рдорд╣ाрд░рдд рддिрдм्рдмрдд рдоें рдмрд╣ुрдд рдХрдо рдЖрдо рд╣ो рдЧрдИ рдеी, рдЬैрд╕ा рдХि рдПрдХ рдмाрд░ рд╣ुрдЖ рдеा। рд╡рд╣ рдЕрдкрдиे рднाрд░рддीрдп рд╢िрдХ्рд╖рдХ рдмुрдж्рдзрдЧुрдк्рддрдиाрде рдХो рд╢्рд░рдж्рдзांрдЬрд▓ि рднी рджे рд░рд╣े рдеे । рдЗрд╕рдиे рдХंрдЧ्рдпुрд░ ' рддрдеा ' рддंрди्рдпुрд░ ' рдиाрдордХ рдЧ्рд░ंрде рдХी рд░рдЪрдиा рдХी । рдЗрдирд╕े рднाрд░рддीрдп рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдХे рдмाрд░े рдоें рдЬाрдирдХाрд░ी рдоिрд▓рддी рд╣ै ।

рдоाрд░्рдХोрдкोрд▓ो
рдпрд╣рдПрдХ рдЗрддाрд▓рд╡ी рд╡्рдпाрдкाрд░ी, рдЦोрдЬрдХрд░्рддा рдФрд░ рд░ाрдЬрджूрдд рдеा। рдЙрд╕рдХा рдЬрди्рдо рд╡ेрдиिрд╕ рдЧрдгрд░ाрдЬ्рдп рдоें рдордз्рдп рдпुрдЧ рдХे рдЕंрдд рдоें рд╣ुрдЖ рдеा। рдЕрдкрдиे рдкिрддा, рдиिрдХोрд▓рд╕ рдкोрд▓ो (Niccol├▓) рдФрд░ рдЕрдкрдиे рдЪाрдЪा, рдоाрддेрдпो (Matteo), рдХे рд╕ाрде рд╡рд╣ рд░ेрд╢рдо рдоाрд░्рдЧ рдХी рдпाрдд्рд░ा рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓े рд╕рд░्рд╡рдк्рд░рдердо рдпूрд░ोрдкिрдпрдиों рдоें рд╕े рдПрдХ рдеा। рдЙрд╕рдиे рдЕрдкрдиी рдпाрдд्рд░ा резреиренреи рдоें рд▓ाрдЗрдЖрд╕ुрд╕ рдмंрджрд░рдЧाрд╣ (рдЖрд░्рдоेрдиिрдпा) рд╕े рдк्рд░ाрд░ंрдн рдХी рдеी। рдЙрдирдХी рдЪीрди рд╕рдоेрдд, рдкूрд░्рд╡ рдХी рдпाрдд्рд░ा рдХा рд╡िрд╕्рддृрдд рдк्рд░рддिрд╡ेрджрди рд╣ी рд▓ंрдмे рд╕рдордп рддрдХ рдкрд╢्рдЪिрдо рдоें рдПрд╢िрдпा рдХे рдмाрд░े рдоें рдЬाрдирдХाрд░ी рджेрдиे рд╡ाрд▓ा рд╕्рд░ोрдд рд░рд╣ा рд╣ै।рдоाрд░्рдХोрдкोрд▓ो (1292-93рдИं) рд╡ेрдиिрд╕ рдиिрд╡ाрд╕ी рдЗрддाрд▓рд╡ी рдпाрдд्рд░ी рдеा рдЬिрд╕ ’ рдордз्рдпрдХाрд▓ीрди рдпाрдд्рд░िрдпों рдХा рд░ाрдЬрдХुрдоाрд░' рдХी рдЙрдкाрдзि рджी рдЧрдИ । рдЗрд╕рдХा рд╡ृрддांрдд ’рдж рдмुрдХ рдСрдл рд╕рд░-рдоाрд░्рдХोрдкोрд▓ो’ рдХे рдиाрдо рд╕े рд╣ैं, рдЬो рддрдд्рдХाрд▓ीрди рднाрд░рдд рдХे рдЕрд░्рдеिрдХ рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдХी рдж्рд╖्рдЯि рд╕े рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╣ैं। рдЗрд╕рдоे рдЙрд╕рдиे рдХाрдХрддीрдп рд╡ंрд╢ рдХी рд░ाрдЬрдХुрдоाрд░ी рд░ुрдж्рд░рдоाрджेрд╡ी рдХा рдЙрд▓्рд▓ेрдЦ рдХिрдпा рд╣ै рдеा , 13рд╡ीं рд╢рддाрдм्рджी рдХे рдЕрди्рдд рдоें рдкाрдг्рдб्рдп рджेрд╢ рдХी рдпाрдд्рд░ा рдкрд░ рдЖрдпा рдеा । рдЗрд╕рдХा рд╡िрд╡рд░рдг рдкाрдг्рдб्рдп рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдХे рдЕрдз्рдпрдпрди рдХे рд▓िрдП рдЙрдкрдпोрдЧी рд╣ै


Wednesday, November 13, 2019

рд╡िрднिрди्рди рд╡िрд╖рдпो рдХे рдЬрдирдХ

1. рдХृрд╖ि рд░рд╕ाрдпрдиों рдХा рдЬрдирдХ рдХिрд╕े рдХрд╣ा рдЬाрддा рд╣ै? – рд▓िрдмिрдЧ
father of genetics
2. рдкेрдбोрд▓ोрдЬी рдХे рдЬрдирдХ рдХौрди рд╣ै?– рдбोрдХुрдЪेрд╡
3. рдЖрдиुрд╡ंрд╢िрдХी рдХे рдЬрдирдХ рдХौрди рд╣ै?– рдЧ्рд░ेрдЧрд░ рдЬोрди рдоेрдг्рдбрд▓
4. рдк्рд▓ांрдЯ рдкेрдеोрд▓ोрдЬी рдХे рдЬрдирдХ рдХौрди рд╣ै?– рдПрди्рдЯोрди рдбी. рдмेрд░ी
5. рд╕ेрдлрдирд░ (Safners) рдХे рдЬрдирдХ рдХौрди рд╣ै?– рдУ.рдПрд▓.рд╣ॉрдлрдоैрди
5. рдХрд╡рдХ рд╡िрдЬ्рдЮाрди рдХे рдЬрдирдХ рдХौрди рд╣ै?– рдП.рдПрдо.рдоाрдЗрдХेрд▓ी
6. рд╡рдирд╕्рдкрддि рд╡िрдЬ्рдЮाрди рдХे рдЬрдирдХ рдХौрди рд╣ै?– рдеिрдпोрдл्рд░рд╕рдЯрд╕्
7. рдЬрди्рддु рд╡िрдЬ्рдЮाрди рдХे рдЬрдирдХ рдХौрди рд╣ै?– рдЕрд░рд╕्рддू
8. рдЬीрд╡ाрдгु рд╡िрдЬ्рдЮाрди рдХे рдЬрдирдХ рдХौрди рд╣ै?– рд▓्рдпुрд╡ेрдирд╣ॉрдХ
9. рдЗрдо्рдпूрдиोрд▓ॉрдЬी рдХे рдЬрдирдХ рдХौрди рд╣ै?– рдПрдбрд╡рд░्рдб рдЬेрдирд░
10. рдЬीрд╡ाрд╢्рдо рд╡िрдЬ्рдЮाрди рдХे рдЬрдирдХ рдХौрди рд╣ै?– рд▓िрдпोрдиाрд░्рдб рдж рд╡िрди्рдЪी
11. рдкाрджрдк рд╢рд░ीрд░-рдХ्рд░िрдпा рд╡िрдЬ्рдЮाрди рдХे рдЬрдирдХ рдХौрди рд╣ै?– рд╕्рдЯीрдлрди рд╣ेрд▓्рд╕
12. рд╡рд░्рдЧिрдХी (Taxonomy) рдХा рдЬрдирдХ рдХौрди рд╣ै?– рдХेрд░ोрд▓рд╕ рд▓िрдиिрдпрд╕
13. рдоाрдЗрдХ्рд░ोрд╕्рдХोрдкी рдХे рдЬрдирдХ рдХौрди рд╣ै?– рдоाрд░рдХेрд▓ो рдоाрд░рдкिрдЬी
14. рд░рдХ्рдд рд╕ंрдЪाрд░ рдХे рдЬрдирдХ рдХौрди рд╣ै?– рд╡िрд▓िрдпрдо рд╣ाрд░्рд╡े
15. рдпूрдЬेрдиिрдХ्рд╕ рдХे рдЬрдирдХ рдХौрди рд╣ै?– рдл्рд░ांрд╕िрд╕ рдЧाрд▓्рдЯрди
16. рдмाрдпोрдбाрдпрдиाрдоिрдХ рдлाрд░्рдоिंрдЧ рдХे рдЬрдирдХ рдХौрди рд╣ै?– рд░ूрдбोрд▓्рдл рд╕्рдЯेрдирд░
17. рднाрд░рддीрдп рдкрдХ्рд╖ी рд╡िрдЬ्рдЮाрди рдХे рдЬрдирдХ рдХौрди рд╣ै?– рд╕рд▓ीрдо рдЕрд▓ी
18. рдЖрдзुрдиिрдХ рд╢рд╕्рдп рд╡िрдЬ्рдЮाрди рдХे рдЬрдирдХ рдХौрди рд╣ै?– рдкेрдЯ्рд░ो рдбी рдХ्рд░ेрд╕ेрди्рдЬी
19. рдХृрд╖ि рдоौрд╕рдо рд╡िрдЬ्рдЮाрди рдХे рдЬрдирдХ рдХौрди рд╣ै?– рдХोрдкрди
20. рдЖрдзुрдиिрдХ рдЖрдиुрд╡ंрд╢िрдХी рдХे рдЬрдирдХ рдХौрди рд╣ै?– рдЯी.рдПрдЪ.рдоोрд░्рдЧрди
21. рдк्рд▓ांрдЯ рдкेрдеोрд▓ोрдЬी (рднाрд░рдд) рдХे рдЬрдирдХ рдХौрди рд╣ै?– рдЗ.рдЬे.рдмрдЯрд▓рд░
22. рд╕ाрдЗрдЯोрд▓ॉрдЬी рдХे рдЬрдирдХ рдХौрди рд╣ै?– рд░ॉрдмрд░्рдЯ рд╣ुрдХ
23. рдЬीрд╡ рд╡िрдЬ्рдЮाрди рдХे рдЬрдирдХ рдХौрди рд╣ै?– рдЕрд░рд╕्рддू
24. рдЖрдзुрдиिрдХ рдмॉрдЯрдиी рдХे рдЬрдирдХ рдХौрди рд╣ै?– рдХेрд░ोрд▓рд╕ рд▓िрдиिрдпрд╕
25. рдПंрдбोрдХ्рд░ाрдЗрдиोрд▓ॉрдЬी рдХे рдЬрдирдХ рдХौрди рд╣ै?– рдеॉрдорд╕ рдПрдбीрд╕рди
26. рд╕ूрдХ्рд╖्рдо рдЬीрд╡ рд╡िрдЬ्рдЮाрди рдХा рдЬрдирдХ рдХौрди рд╣ै?– рд▓ुрдИрд╕ рдкाрд╢्рдЪрд░
27. рдФрд╖рдзि рд╡िрдЬ्рдЮाрди рдХे рдЬрдирдХ рдХौрди рд╣ै?– рд╣िрдкेрдХ्рд░ेрдЯрд╕्
28. рднाрд░рддीрдп рдЬीрд╡ाрд╢्рдо рдХे рдЬрдирдХ рдХौрди рд╣ै?– рдмीрдмрд░рд▓ рд╕ाрд╣рдиी
29. рднाрд░рддीрдп рдкрд░िрд╕्рдеिрддि рд╡िрдЬ्рдЮाрди рдХे рдЬрдирдХ рдХौрди рд╣ै?– рдЖрд░.рдоिрд╢्рд░ा
30. рд░ेрдбिрдПрд╢рди рдЬेрдиेрдЯिрдХ्рд╕ рдХे рдЬрдирдХ рдХौрди рд╣ै?– рдПрдЪ.рдЬे.рдоुрд▓рд░
31. рдЙрдд्рдкрд░िрд╡рд░्рддрди рдХे рдЬрдирдХ рдХौрди рд╣ै?– рд╣ूрдЧो рдбी рд╡िрд░ीрдЬ
32. рд░рдХ्рдд рд╕рдоूрд╣ рдХे рдЬрдирдХ рдХौрди рд╣ै?– рдХाрд░्рд▓ рд▓ेрдг्рдбрд╕्рдЯेрдирд░
33. рдЬैрд╡िрдХ рдЦेрддी рдХे рдЬрдирдХ рдХौрди рд╣ै?– рдЕрд▓्рдмрд░्рдЯ рд╣ोрд╡ाрд░्рдб
34. рдк्рд░ाрдХृрддिрдХ рдЦेрддी рдХे рдЬрдирдХ рдХौрди рд╣ै?– рдорд╕ाрдиोрдмु рдлुрдХोрдХा
35. рдЕрд░्рдерд╢ाрд╕्рдд्рд░ рдХे рдЬрдирдХ рдХौрди рд╣ै?– рдПрдбрдо рд╕्рдоिрде


рдЪिрдиी рд▓ेрдЦрдХ

 1 . рдлाрд╣िрдпाрди
 рдПрдХ рдЪीрдиी рдмौрдж्рдз рднिрдХ्рд╖ु, рдпाрдд्рд░ी, рд▓ेрдЦрдХ рдПрд╡ं рдЕрдиुрд╡ाрджрдХ рдеे рдЬो рейрепреп рдИрд╕рд╡ी рд╕े рд▓ेрдХрд░ рекрезреи рдИрд╕рд╡ी рддрдХ рднाрд░рдд, рд╢्рд░ीрд▓ंрдХा рдФрд░ рдЖрдзुрдиिрдХ рдиेрдкाрд▓ рдоें рд╕्рдеिрдд рдЧौрддрдо рдмुрдж्рдз рдХे рдЬрди्рдорд╕्рдерд▓ рдХрдкिрд▓рд╡рд╕्рддु рдзрд░्рдордпाрдд्рд░ा рдкрд░ рдЖрдП। рдЙрдирдХा рдз्рдпेрдп рдпрд╣ाँ рд╕े рдмौрдж्рдз рдЧ्рд░рди्рде рдПрдХрдд्рд░िрдд рдХрд░рдХे рдЙрди्рд╣ें рд╡ाрдкрд╕ рдЪीрди рд▓े рдЬाрдиा рдеा। рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдЕрдкрдиी рдпाрдд्рд░ा рдХा рд╡рд░्рдгрди рдЕрдкрдиे рд╡ृрдд्рддांрдд рдоें рд▓िрдЦा рдЬिрд╕рдХा рдиाрдо рдмौрдж्рдз рд░ाрдЬ्рдпों рдХा рдПрдХ рдЕрднिрд▓ेрдЦ : рдЪीрдиी рднिрдХ्рд╖ु рдл़ा-рд╢िрдпाрди рдХी рдмौрдж्рдз рдЕрдн्рдпाрд╕-рдкुрд╕्рддрдХों рдХी рдЦोрдЬ рдоें рднाрд░рдд рдФрд░ рд╕ीрд▓ोрди рдХी рдпाрдд्рд░ा рдеा। рдЙрдирдХी рдпाрдд्рд░ा рдХे рд╕рдордп рднाрд░рдд рдоें рдЧुрдк्рдд рд░ाрдЬрд╡ंрд╢ рдХे рдЪрди्рдж्рд░рдЧुрдк्рдд рд╡िрдХ्рд░рдоाрджिрдд्рдп рдХा рдХाрд▓ рдпрд╣  рдЧुрдк्рдд рдирд░ेрд╢ рдЪрди्рдж्рд░рдЧुрдк्рдд рдж्рд╡िрддीрдп рдХे рджрд░рдмाрд░ рдоें рдЖрдпा рдеा । рдФрд░ рдЪीрди рдоें рдЬिрди рд░ाрдЬрд╡ंрд╢ рдХाрд▓ рдЪрд▓ рд░рд╣ा рдеा।

рдлा рд╕िрдПрди рдкिंрдЧрдЧрдпांрдЧ рдХा рдиिрд╡ाрд╕ी рдеा рдЬो рд╡рд░्рддрдоाрди рд╢ांрд╕ी рдк्рд░рджेрд╢ рдоें рд╣ै। рдЙрд╕рдиे рдЫोрдЯी рдЙрдо्рд░ рдоें рд╣ी рд╕рди्рдпाрд╕ рд▓े рд▓िрдпा рдеा। рдЙрд╕рдиे рдмौрдж्рдз рдзрд░्рдо рдХे рд╕рдж्рд╡िрдЪाрд░ों рдХे рдЕрдиुрдкाрд▓рди рдФрд░ рд╕ंрд╡рд░्рдзрди рдоें рдЕрдкрдиा рдЬीрд╡рди рдмिрддाрдпा। рдЙрд╕े рдк्рд░рддीрдд рд╣ुрдЖ рдХि рд╡िрдирдпрдкिрдЯрдХ рдХा рдк्рд░ाрдк्рдп рдЕंрд╢ рдЕрдкूрд░्рдг рд╣ै, рдЗрд╕рд▓िрдП рдЙрд╕рдиे рднाрд░рдд рдЬाрдХрд░ рдЕрди्рдп рдзाрд░्рдоिрдХ рдЧ्рд░ंрдеों рдХी рдЦोрдЬ рдХрд░рдиे рдХा рдиिрд╢्рдЪрдп рдХिрдпा।
рд▓рдЧрднрдЧ ремрел рд╡рд░्рд╖ рдХी рдЙрдо्рд░ рдоें рдХुрдЫ рдЕрди्рдп рдмंрдзुрдУं рдХे рд╕ाрде, рдлाрд╣िрдПрди рдиे рд╕рди् рейрепреп рдИ. рдоें рдЪीрди рд╕े рдк्рд░рд╕्рдеाрди рдХिрдпा। рдордз्рдп рдПрд╢िрдпा рд╣ोрддे рд╣ुрдП рд╕рди् рекрежреи рдоें рд╡рд╣ рдЙрдд्рддрд░ рднाрд░рдд рдоें рдкрд╣ुँрдЪा। рдпाрдд्рд░ा рдХे рд╕рдордп рдЙрд╕рдиे рдЙрдж्рджिрдпाрди, рдЧांрдзाрд░, рддрдХ्рд╖рд╢िрд▓ा, рдЙрдЪ्рдЫ, рдордеुрд░ा, рд╡ाрд░ाрдгрд╕ी, рдЧрдпा рдЖрджि рдХा рдкрд░िрджрд░्рд╢рди рдХिрдпा। рдкाрдЯрд▓िрдкुрдд्рд░ рдоें рддीрди рд╡рд░्рд╖ рддрдХ рдЕрдз्рдпрдпрди рдХрд░рдиे рдХे рдмाрдж рджो рд╡рд░्рд╖ рдЙрд╕рдиे рддाрдо्рд░рд▓िрдк्рддि рдоें рднी рдмिрддाрдП। рдпрд╣ाँ рд╡рд╣ рдзрд░्рдорд╕िрдж्рдзांрддों рдХी рддрдеा рдЪिрдд्рд░ों рдХी рдк्рд░рддिрд▓िрдкि рддैрдпाрд░ рдХрд░рддा рд░рд╣ा। рдпрд╣ाँ рд╕े рдЙрд╕рдиे рд╕िंрд╣рд▓ рдХी рдпाрдд्рд░ा рдХी рдФрд░ рджो рд╡рд░्рд╖ рд╡рд╣ाँ рднी рдмिрддाрдП। рдлिрд░ рд╡рд╣ рдпрд╡рдж्рд╡ीрдк (рдЬाрд╡ा) рд╣ोрддे рд╣ुрдП рекрезреи рдоें рд╢ांрддुंрдЧ рдк्рд░ाрдпрдж्рд╡ीрдк рдХे рдЪिंрдЧрдЪाрдК рд╕्рдеाрди рдоें рдЙрддрд░ा। рдЕрдд्рдпंрдд рд╡ृрдд्рд░ рд╣ो рдЬाрдиे рдкрд░ рднी рд╡рд╣ рдЕрдкрдиे рдкрд╡िрдд्рд░ рд▓рдХ्рд╖्рдп рдХी рдУрд░ рдЕрдЧ्рд░рд╕рд░ рд╣ोрддा рд░рд╣ा। рдЪिрдПрди рдХांрдЧ (рдиैрдирдХिंрдЧ) рдкрд╣ुँрдЪрдХрд░ рд╡рд╣ рдмौрдж्рдз рдзрд░्рдордЧ्рд░ंрдеों рдХे рдЕрдиुрд╡ाрдж рдХे рдХाрд░्рдп рдоें рд╕ंрд▓рдЧ्рди рд╣ो рдЧा। рдЕрди्рдп рд╡िрдж्рд╡ाрдиों рдХे рд╕ाрде рдоिрд▓рдХрд░ рдЙрд╕рдиे рдХрдИ рдЧ्рд░ंрдеों рдХा рдЕрдиुрд╡ाрдж рдХिрдпा, рдЬिрдирдоें рд╕े рдоुрдЦ्рдп рд╣ैं-рдкрд░िрдиिрд░्рд╡ाрдгрд╕ूрдд्рд░ рдФрд░ рдорд╣ाрд╕ंрдЧिрдХा рд╡िрдирдп рдХे рдЪीрдиी рдЕрдиुрд╡ाрдж। 'рдлौ-рдХुрдУ рдеी' рдЕрд░्рдеाрдд् 'рдмौрдж्рдз рджेрд╢ों рдХा рд╡ृрдд्рддांрдд' рд╢ीрд░्рд╖рдХ рдЬो рдЖрдд्рдордЪрд░िрдд् рдЙрд╕рдиे рд▓िрдЦा рд╣ै рд╡рд╣ рдПрд╢िрдпाрдИ рджेрд╢ों рдХे рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдХी рджृрд╖्рдЯि рд╕े рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╣ै। рд╡िрд╢्рд╡ рдХी рдЕрдиेрдХ рднाрд╖ाрдУं рдоें рдЗрд╕рдХा рдЕрдиुрд╡ाрдж рдХिрдпा рдЬा рдЪुрдХा рд╣ै।
 рдЗрд╕рдиे рдЕрдкрдиे рд╡िрд╡рд░рдг рдоें рдордз्рдпрдк्рд░рджेрд╢ рдХे рд╕рдоाрдЬ рдПрд╡ं рд╕ंрд╕्рдХृрддि рдХे рдмाрд░े рдоें рд╡рд░्рдгрди рдХिрдпा рд╣ै । рдЗрд╕рдиे рдордз्рдпрдк्рд░рджेрд╢ рдХी рдЬрдирддा рдХो рд╕ुрдЦी рдПрд╡ं рд╕рдоृрдж्рдз рдмрддाрдпा рд╣ै । рдпрд╣ 14 рд╡рд░्рд╖ों рддрдХ рднाрд░рдд рдоें рд░рд╣ा ।

2 рдЗрдд्рд╕िंрдЧ
 рдПрдХ рдЪीрдиी рдпाрдд्рд░ी рдПрд╡ं рдмौрдж्рдз рднिрдХ्рд╖ु рдеा, рдЬो ремренрез-ремрепрел рдИ. рдоें рднाрд░рдд рдЖрдпा рдеा। рд╡рд╣ ремренрел рдИ рдоें рд╕ुрдоाрдд्рд░ा рдХे рд░ाрд╕्рддे рд╕рдоुрдж्рд░ी рдоाрд░्рдЧ рд╕े рднाрд░рдд рдЖрдпा рдеा рдФрд░ 10 рд╡рд░्рд╖ों рддрдХ 'рдиाрд▓рди्рджा рд╡िрд╢्рд╡рд╡िрдж्рдпाрд▓рдп' рдоें рд░рд╣ा рдеा। рдЙрд╕рдиे рд╡рд╣ाँ рдХे рдк्рд░рд╕िрдж्рдз рдЖрдЪाрд░्рдпों рд╕े рд╕ंрд╕्рдХृрдд рддрдеा рдмौрдж्рдз рдзрд░्рдо рдХे рдЧ्рд░рди्рдеों рдХो рдкрдв़ा।
691 рдИ. рдоें рдЗрдд्рд╕िंрдЧ рдиे рдЕрдкрдиा рдк्рд░рд╕िрдж्рдз рдЧ्рд░рди्рде 'рднाрд░рдд рддрдеा рдорд▓рдп рдж्рд╡ीрдкрдкुंрдЬ рдоें рдк्рд░рдЪрд▓िрдд рдмौрдж्рдз рдзрд░्рдо рдХा рд╡िрд╡рд░рдг' рд▓िрдЦा। рдЙрд╕рдиे 'рдиाрд▓рди्рджा' рдПрд╡ं 'рд╡िрдХ्рд░рдорд╢िрд▓ा рд╡िрд╢्рд╡рд╡िрдж्рдпाрд▓рдп' рддрдеा рдЙрд╕ рд╕рдордп рдХे рднाрд░рдд рдкрд░ рдк्рд░рдХाрд╢ рдбाрд▓ा рд╣ै। рдЗрд╕ рдЧ्рд░рди्рде рд╕े рд╣рдоें рдЙрд╕ рдХाрд▓ рдХे рднाрд░рдд рдХे рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдХे рдмाрд░े рдоें рддो рдЕрдзिрдХ рдЬाрдирдХाрд░ी рдирд╣ीं рдоिрд▓рддी, рдкрд░рди्рддु рдпрд╣ рдЧ्рд░рди्рде рдмौрдж्рдз рдзрд░्рдо рдФрд░ 'рд╕ंрд╕्рдХृрдд рд╕ाрд╣िрдд्рдп' рдХे рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдХा рдЕрдоूрд▓्рдп рд╕्рд░ोрдд рдоाрдиा рдЬाрддा рд╣ै।

 3 рд╣्рд╡ेрдирд╕ाँрдЧ
 629 рдИ . рдоें рдЪीрди рд╕े рднाрд░рддрд╡рд░्рд╖ рдХे рд▓िрдП рдк्рд░рд╕्рдеाрди рдХिрдпा рдФрд░ рд▓рдЧрднрдЧ рдПрдХ рд╡рд░्рд╖ рдХी рдпाрдд्рд░ा рдХे рдмाрдж рд╕рд░्рд╡рдк्рд░рдердо рд╡рд╣ рднाрд░рддीрдп рд░ाрдЬ्рдп рдХрдкिрд╢ा рдкрд╣ुँрдЪा । рднाрд░рдд рдоें 15 рд╡рд░्рд╖ों рддрдХ рдард╣рд░рдХрд░ 645 рдИ . рдоें рдЪीрди рд▓ौрдЯ рдЧрдпा ।рдЕрдкрдиी рдпाрдд्рд░ा рдХे рджौрд░ाрди, рд╡рд╣ рдЕрдмेрдХों рдмौрдж्рдз рдк्рд░рд╡ीрдгों рд╕े рдоिрд▓ा। рдЦाрд╕рдХрд░ рдиाрд▓ंрджा рд╡िрд╢्рд╡рд╡िрдж्рдпाрд▓рдп рдоें, рдЬрд╣ां рд╡ृрд╣рдд рдмौрдж्рдз рд╢िрдХ्рд╖ा рдХेрди्рдж्рд░ рдеा। рдЪीрди рд▓ौрдЯрдиे рдкрд░, рдЙрд╕рдХे рд╕ाрде 657 рд╕ंрд╕्рдХृрдд рдкाрда्рдп рдеे। рд╕рдо्рд░ाрдЯ рдХे рд╕рд╣рдпोрдЧ рд╕े, рдЙрд╕рдиे рдмрдб़ा рдЕрдиुрд╡ाрдж рд╕ंрд╕्рдеाрди рдЪрдЖंрдЧ рдоें рдЦोрд▓ा, рдЬिрд╕े рд╡рд░्рддрдоाрди рдоें рдЬ़िрдпांрди рдХрд╣рддे рд╣ैं। рдпрд╣ां рдкूрд░े рдкूрд░्рд╡ी рдПрд╢िрдпा рд╕े рдЫाрдд्рд░ рдЖрддे рдеे। рдЙрд╕рдиे 1330 рд▓ेрдЦों рдХे рдЕрдиुрд╡ाрдж рдЪीрдиी рднाрд╖ा рдоें рдХिрдпे। рдЙрд╕рдХा рд╕рд░्рд╡ोрдд्рддрдо рдпोрдЧрджाрди рдпोрдЧрдХाрд░ा рдХे рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдоें рдеा। рд╡рд╣ рдмिрд╣ाрд░ рдоें рдиाрд▓ंрджा рдЬिрд▓ा рд╕्рдеिрдд рдиाрд▓ंрджा рд╡िрд╢्рд╡рд╡िрдж्рдпाрд▓рдп рдоें рдЕрдз्рдпрдпрди рдХрд░рдиे рддрдеा рднाрд░рдд рд╕े рдмौрдж्рдз рдЧ्рд░ंрдеों рдХो рдПрдХрдд्рд░ рдХрд░ рд▓े рдЬाрдиे рдХे рд▓िрдП рдЖрдпा рдеा । рдЗрд╕рдХा рдн्рд░рдордг рд╡ृрдд्рддांрдд рд╕ि - рдпू рдХी рдиाрдо рд╕े рдк्рд░рд╕िрдж्рдз рд╣ै , рдЬिрд╕рдоें 138 рджेрд╢ों рдХा рд╡िрд╡рд░рдг рдоिрд▓рддा рд╣ै । рдЗрд╕рдиे рд╣рд░्рд╖рдХाрд▓ीрди рд╕рдоाрдЬ , рдзрд░्рдо рддрдеा рд░ाрдЬрдиीрддि рдХे рдмाрд░े рдоें рд╡рд░्рдгрди рдХिрдпा рд╣ै । рдЗрд╕рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ рд╕िрди्рдз рдХा рд░ाрдЬा рд╢ूрдж्рд░ рдеा । рд╣्рд╡ेрдирд╕ांрдЧ рдиे рдмुрдж्рдз рдХी рдк्рд░рддिрдоा рдХे рд╕ाрде - рд╕ाрде рд╕ूрд░्рдп рдФрд░ рд╢िрд╡ рдХी рдк्рд░рддिрдоाрдУं рдХा рднी рдкूрдЬрди рдХिрдпा рдеा । рдиोрдЯ рд╣्рд╡ेрдирд╕ाँрдЧ рдХे рдЕрдз्рдпрдпрди рдХे рд╕рдордп рдиाрд▓ंрджा рд╡िрд╢्рд╡рд╡िрдж्рдпाрд▓рдп рдХे рдХुрд▓рдкрддि рдЖрдЪाрд░्рдп рд╢ीрд▓рднрдж्рд░ рдеे । рдпрд╣ рд╡िрд╢्рд╡рд╡िрдж्рдпाрд▓рдп рдмौрдж्рдз рджрд░्рд╢рди рдХे рд▓िрдП рдк्рд░рд╕िрдж्рдз рдеा । рдЗрдд्рд╕िंрдЧ : рдпрд╣ 7рд╡ीं рд╢рддाрдм्рджी рдХे рдЕрди्рдд рдоें рднाрд░рдд рдЖрдпा । рдЗрд╕рдиे рдЕрдкрдиे рд╡िрд╡рд░рдг рдоें рдиाрд▓ंрджा рд╡िрд╢्рд╡рд╡िрдж्рдпाрд▓рдп , рд╡िрдХ्рд░рдорд╢िрд▓ा рд╡िрд╢्рд╡рд╡िрдж्рдпाрд▓рдп рддрдеा рдЕрдкрдиे рд╕рдордп рдХे рднाрд░рдд рдХा рд╡рд░्рдгрди рдХिрдпा рд╣ै ।

Tuesday, November 12, 2019

рдк्рд░ाрдЪीрди рд╕ंрд╕्рдХृрдд рд╡िрдЬ्рдЮाрдиी, рд╡्рдпाрдХрд░рдг рдФрд░ рд╢्рд░рдж्рдзेрдп рд╡िрдж्рд╡ाрди



рдкाрдгिрдиी
рдк्рд░ाрдЪीрди рднाрд░рдд рдоेंрдПрдХ рдк्рд░ाрдЪीрди рд╕ंрд╕्рдХृрдд рд╡िрдЬ्рдЮाрдиी, рд╡्рдпाрдХрд░рдг рдФрд░ рд╢्рд░рдж्рдзेрдп рд╡िрдж्рд╡ाрди рдеे।
рдкाрдгि рдХी рд╕ंрдЬ्рдЮा рдпौрдЧिрдХों рдХा рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг рдЕрднी рднी рднाрд░рддीрдп рднाрд╖ाрдУं рдоें рдпौрдЧिрдХ рдХे рдЖрдзुрдиिрдХ рднाрд╖ाрдИ рд╕िрдж्рдзांрддों рдХा рдЖрдзाрд░ рд╣ै। рд╡्рдпाрдХрд░рдг рдХे рд╡्рдпाрдХрд░рдг рдХा рд╡्рдпाрдкрдХ рдФрд░ рд╡ैрдЬ्рдЮाрдиिрдХ рд╕िрдж्рдзांрдд рдкाрд░ंрдкрд░िрдХ рд░ूрдк рд╕े рд╢ाрд╕्рдд्рд░ीрдп рд╕ंрд╕्рдХृрдд рдХी рд╢ुрд░ुрдЖрдд рдХो рдЪिрд╣्рдиिрдд рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рд▓िрдпा рдЬाрддा рд╣ै


рд╣ेрд░ोрдбोрдЯрд╕

 рдк्рд░ाрдЪीрди рдЧ्рд░ीрдХ рдЗрддिрд╣ाрд╕рдХाрд░ рдЬो рдлाрд░рд╕ी рд╕ाрдо्рд░ाрдЬ्рдп (рдЖрдзुрдиिрдХ-рдХाрд▓ рдХे рдмोрдбрд░рдо , рддुрд░्рдХी ) рдоें рд╣ैрд▓िрдХाрд░्рдиाрд╕рд╕ рдоें рдкैрджा рд╣ुрдП рдеे । рдЙрди्рд╣ें рдж рд╣िрд╕्рдЯ्рд░ीрдЬ़ ( рдЧ्рд░ीрдХ) рдкुрд╕्рддрдХ рд▓िрдЦрдиे рдХे рд▓िрдП рдЬाрдиा рдЬाрддा рд╣ै, рдЧ्рд░ीрдХो-рдлाрд░рд╕ी рдпुрдж्рдзों рдХी рдЙрдд्рдкрдд्рддि рдкрд░ рдЙрдирдХी " рд╣िрд╕्рдЯोрд░िрдпा рдХा рдПрдХ рд╡िрд╕्рддृрдд рд░िрдХॉрд░्рдб । рдЙрди्рд╣ें рд╡्рдпाрдкрдХ рд░ूрдк рд╕े рдоाрдиा рдЬाрддा рд╣ै рдХि рд╡े рдкрд╣рд▓े рдРрд╕े рд▓ेрдЦрдХ рдеे рдЬिрди्рд╣ोंрдиे рдРрддिрд╣ाрд╕िрдХ рд╡िрд╖рдпों рдХो рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеिрдд рд░ूрдк рд╕े рдЬांрдЪрдиे рдХी рд╡िрдзि рдХा рдЗрд╕्рддेрдоाрд▓ рдХिрдпा рдеा- рд╡िрд╢ेрд╖ рд░ूрдк рд╕े, рдЙрдирдХी рд╕ाрдордЧ्рд░ी рдХो рдПрдХрдд्рд░िрдд рдХрд░рдХे рдФрд░ рдлिрд░ рдЙрди्рд╣ें рдПрдХ рдРрддिрд╣ाрд╕िрдХ рдХрдеा рдоें рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеिрдд рд░ूрдк рд╕े рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеिрдд рдХрд░рддे рд╣ुрдП । рдЗрд╕рдХे рдХाрд░рдг, рдЙрди्рд╣ें рдЕрдХ्рд╕рд░ " рдж рдлाрджрд░ рдСрдл рд╣िрд╕्рдЯ्рд░ी " рдХे рд░ूрдк рдоें рд╕ंрджрд░्рднिрдд рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै , рдЬो рдХि рдкрд╣рд▓ी рдмाрд░ рдкрд╣рд▓ी рд╢рддाрдм्рджी рдИрд╕ा рдкूрд░्рд╡ рд░ोрдорди рдУрд░ेрдЯрд░ рд╕िрд╕рд░ो рдиे рдЙрди्рд╣ें рджिрдпा рдеा । рд╣ेрд░ोрдбोрдЯрд╕ рдХे рдРрддिрд╣ाрд╕िрдХ рдорд╣рдд्рд╡ рдХे рдмाрд╡рдЬूрдж, рдЙрдирдХे рдиिрдЬी рдЬीрд╡рди рдХे рдмाрд░े рдоें рдмрд╣ुрдд рдХрдо рдЬाрдирдХाрд░ी рд╣ै। рдЙрдирдХा рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдоुрдЦ्рдп рд░ूрдк рд╕े рд▓ोрдЧों рдХे рдЬीрд╡рди рдХे рд╕ाрде рд╕ंрдмंрдзिрдд рдХ्рд░ोрдПрд╕рд╕ , рд╕ाрдЗрд░рд╕ , рдХैрдо्рдмिрд╕िрд╕ , Smerdis , Darius , рдФрд░ рдЬ़ैрдХ्рд╕ीрд╕ рдФрд░ рдХी рд▓рдб़ाрдЗрдпों рдоैрд░ाрдерди , рдерд░्рдоोрдкाрдИрд▓ें , Artemisium , рд╕рд▓ाрдоी , Plataea , рдФрд░ Mycale ; рд╣ाрд▓ाँрдХि, рдЙрдирдХे рдХрдИ рд╕ांрд╕्рдХृрддिрдХ, рдиृрд╡ंрд╢рд╡िрдЬ्рдЮाрди , рднौрдЧोрд▓िрдХ, рдРрддिрд╣ाрд╕िрдХ , рдФрд░ рдЕрди्рдп рд╡िрд╖ाрдж рд╣िрд╕्рдЯрд░ी рдХा рдПрдХ рдкрд░िрднाрд╖िрдд рдФрд░ рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рд╣िрд╕्рд╕ा рд╣ैंрдФрд░ рдЬाрдирдХाрд░ी рдХा рдЦрдЬाрдиा рд╣ोрддा рд╣ै। рд╣ेрд░ोрдбोрдЯрд╕ рдХी рдЗрд╕ рддрде्рдп рдХे рд▓िрдП рдЖрд▓ोрдЪрдиा рдХी рдЧрдИ рд╣ै рдХि рдЙрдирдХी рдкुрд╕्рддрдХ рдоें рдХрдИ рд╕्рдкрд╖्рдЯ рдХिंрд╡рджंрддिрдпों рдФрд░ рдХाрд▓्рдкрдиिрдХ рдЦाрддे рд╢ाрдоिрд▓ рд╣ैं। рдкांрдЪрд╡ीं рд╢рддाрдм्рджी рдХे рдЙрдд्рддрд░ाрд░्рдз рдХे рдЗрддिрд╣ाрд╕рдХाрд░ рдеूрд╕ीрдбाрдЗрдб्рд╕ рдХे рд╕ाрде рд╢ुрд░ू рд╣ोрдиे рд╡ाрд▓े рдХрдИ рд▓ेрдЦрдХों рдиे рдЙрди рдкрд░ рдордиोрд░ंрдЬрди рдХे рд▓िрдП рдХрд╣ाрдиिрдпां рдмрдиाрдиे рдХा рдЖрд░ोрдк рд▓рдЧाрдпा рд╣ै। рд╣ाрд▓ाँрдХि, рд╣ेрд░ोрдбोрдЯрд╕ рдХрд╣рддा рд╣ै рдХि рд╡рд╣ рдХेрд╡рд▓ рд░िрдкोрд░्рдЯ рдХрд░ рд░рд╣ा рд╣ै рдХि рдЙрд╕рдиे рдХ्рдпा рджेрдЦा рдФрд░ рд╕ुрдиा рд╣ै। рдЬाрдирдХाрд░ी рдХा рдПрдХ рдмрдб़ा рд╣िрд╕्рд╕ा рд╡рд╣ рдк्рд░рджाрди рдХрд░рддा рд╣ै рдЬिрд╕рдХी рдкुрд╖्рдЯि рдЗрддिрд╣ाрд╕рдХाрд░ों рдФрд░ рдкुрд░ाрддрдд्рд╡рд╡िрджों рдиे рдХी рд╣ै।

рд╕िрдХंрджрд░ рдорд╣ाрди рдХा рднाрд░рддीрдп рдЕрднिрдпाрди 326 рдИрд╕ा рдкूрд░्рд╡ рдоें рд╢ुрд░ू рд╣ुрдЖ рдеा । рдлाрд░рд╕ рдХे рдЕрдЪрдоेрдиिрдж рд╕ाрдо्рд░ाрдЬ्рдп рдкрд░ рд╡िрдЬрдп рдк्рд░ाрдк्рдд рдХрд░рдиे рдХे рдмाрдж , рдоैрд╕ेрдбोрдиिрдпрди рд░ाрдЬा (рдФрд░ рдЕрдм рдлाрд░рд╕ी рд╕ाрдо्рд░ाрдЬ्рдп рдХे рдорд╣ाрди рд░ाрдЬा), рдЕрд▓ेрдХ्рдЬेंрдбрд░, рдиे рд╡рд░्рддрдоाрди рдкाрдХिрд╕्рддाрди рдоें рднाрд░рддीрдп рдЙрдкрдорд╣ाрдж्рд╡ीрдк рдоें рдПрдХ рдЕрднिрдпाрди рд╢ुрд░ू рдХिрдпा, рдЬिрд╕рдХे рд╣िрд╕्рд╕े рдоें рдЕрдЪрдоेрдиिрдж рд╕ाрдо्рд░ाрдЬ्рдп рдХे рдкूрд░्рд╡ी рдЗрд▓ाрдХों рдХा рдЧрдарди рд╣ुрдЖ। рд╕िंрдзु рдШाрдЯी (6 рд╡ीं рд╢рддाрдм्рджी рдИ.рдкू.) рдХा рдЕрдЪрдоेрдиिрдж рд╡िрдЬрдп । рдЗрд╕ рдЕрднिрдпाрди рдХे рдФрдЪिрдд्рдп рдХो рдЖрдорддौрд░ рдкрд░ рд╕िрдХंрджрд░ рдХी рдЗрдЪ्рдЫा рдХे рд▓िрдП рдЬाрдиा рдЬाрддा рд╣ै, рдЬो рдХि рдкूрд░े рдЬ्рдЮाрдд рд╡िрд╢्рд╡ рдХो рдЬीрддрддा рд╣ै, рдЬो рдХि рднाрд░рдд рдоें рдпूрдиाрдиिрдпों рдиे рд╕ोрдЪा рдеा ।
рд╕िрдХंрджрд░ рдорд╣ाрди рд╕े рдЬुрдб़े рдорд╣рдд्‍рд╡рдкूрд░्рдг рддрде्‍рдп
рд╕िрдХंрджрд░ рдордХрджूрдиिрдпा (рдоेрд╕ेрдбोрдиिрдпा) рдХा рдЧ्рд░ीрдХ рд╢ाрд╕рдХ рдеा. рд╡рд╣ рдЕрдкрдиी рдоृрдд्‍рдпु рддрдХ рд╣рд░ рдЙрд╕ рдЬрдоीрди рдХो рдЬीрдд рдЪुрдХा рдеा рдЬिрд╕рдХी рдЬाрдирдХाрд░ी рдк्рд░ाрдЪीрди рдЧ्рд░ीрдХ рдХे рд▓ोрдЧों рдХो рдеी.
рд╕िрдХंрджрд░ рдорд╣ाрди рд╕े рдЬुрдб़े рдорд╣рдд्‍рд╡рдкूрд░्рдг рддрде्‍рдп рд╕िрдХंрджрд░ рдорд╣ाрди
рд╕िрдХंрджрд░ рдордХрджूрдиिрдпा (рдоेрд╕ेрдбोрдиिрдпा) рдХा рдЧ्рд░ीрдХ рд╢ाрд╕рдХ рдеा. рдЙрд╕े рдПрд▓ेрдХ्‍рдЬेंрдбрд░ рддृрддीрдп рдФрд░ рдПрд▓ेрдХ्‍рдЬेंрдбрд░ рдоेрд╕ेрдбोрдиिрдпрди рдиाрдо рд╕े рднी рдЬाрдиा рдЬाрддा рд╣ै. рд╡рд╣ рдЕрдкрдиी рдоृрдд्‍рдпु рддрдХ рд╣рд░ рдЙрд╕ рдЬрдоीрди рдХो рдЬीрдд рдЪुрдХा рдеा рдЬिрд╕рдХी рдЬाрдирдХाрд░ी рдк्рд░ाрдЪीрди рдЧ्рд░ीрдХ рдХे рд▓ोрдЧों рдХो рдеी. рдпрд╣ी рд╡рдЬрд╣ рд╣ै рдХि рдЙрд╕े рд╡िрд╢्‍рд╡рд╡िрдЬेрддा рдХрд╣ा рдЬाрддा рд╣ै. рдЙрд╕рдиे рдЗрд░ाрди, рд╕ीрд░िрдпा, рдоिрд╕्рд░, рдорд╕ोрдкोрдЯेрдоिрдпा, рдлिрдиीрд╢िрдпा, рдЬुрджेрдЖ, рдЧाрдЭा, рдмॅрдХ्рдЯ्рд░िрдпा рдФрд░ рднाрд░рдд рдоें рдкंрдЬाрдм рддрдХ рдХे рдк्рд░рджेрд╢ рдкрд░ рд╡िрдЬрдп рд╣ाрд╕िрд▓ рдХी рдеी. рдЙрд╕े рдлाрд░рд╕ी рдоें рдПрд╕्рдХंрджрд░-рдП-рдордХ्рджुрдиी (рдоेрд╕ेрдбोрдиिрдпा рдХा рдЕрд▓ेрдХ्‍рдЬेंрдбрд░) рдФрд░ рд╣िंрджी рдоें рд╕िрдХंрджрд░ рдорд╣ाрди рдХрд╣ा рдЬाрддा рд╣ै:
Important pointЁЯСЙ

  • рд╕िрдХंрджрд░ рдХे рдкिрддा рдХा рдиाрдо рдлिрд▓िрдк рдеा. 
  • рдлिрд▓िрдк 359 рдИ. рдкू. рдоें рдордХрджूрдиिрдпा рдХा рд╢ाрд╕рдХ рдмрдиा. рдЗрд╕рдХी рд╣рдд्‍рдпा 336 рдИ. рдкू. рдоें рдХрд░ рджी рдЧрдИ.
  • рд╕िрдХंрджрд░ рдЕрд░рд╕्‍рддू рдХा рд╢िрд╖्‍рдп рдеा.
  • рд╕िрдХंрджрд░ рдиे рднाрд░рдд-рд╡िрдЬрдп рдХा рдЕрднिрдпाрди 326 рдИ. рдкू. рдоें рд╢ुрд░ू рдХिрдпा. 
  •  рд╕िрдХंрджрд░ рдХा рд╕ेрдиाрдкрддि рд╕ेрд▓्‍рдпूрдХрд╕ рдиिрдХेрдЯрд░ рдеा.
  • рд╕िрдХंрджрд░ рдХो рдкंрдЬाрдм рдХे рд╢ाрд╕рдХ рдкोрд░рд╕ рдХे рд╕ाрде рдпुрдж्рдз рдХрд░рдиा рдкрдб़ा, рдЬिрд╕े рд╣ाрдЗрдбेрд╕्‍рдкीрдЬ рдХे рдпुрдж्рдз рдпा рдЭेрд▓рдо рдХे рдпुрдж्рдз рдХे рдиाрдо рд╕े рдЬाрдиा рдЬाрддा рд╣ै.
  •  рд╕िрдХंрджрд░ рдХी рд╕ेрдиा рдиे рд╡्‍рдпाрд╕ рдирджी рдХो рдкाрд░ рдХрд░рдиे рд╕े рдЗрдирдХाрд░ рдХрд░ рджिрдпा.
  •  рд╕िрдХंрджрд░ рд╕्‍рдерд▓-рдоाрд░्рдЧ рд╕े 325 рдИ. рдкू. рдоें рднाрд░рдд рд╕े рд▓ौрдЯा.
  •  рд╕िрдХंрджрд░ рдХी рдоृрдд्‍рдпु 325 рдИ. рдкू
  •  рд╕िрдХंрджрд░ рдХा рдЬрд▓-рд╕ेрдиाрдкрддि рдеा- рдиिрд░्рдпाрдХрд╕.


рди्рдпूрд░рдХрд╕,
 рдЬो рдПрдХ рдиौрд╕ैрдиिрдХ , рд╕िрдХंрджрд░ рдорд╣ाрди рдХी рд╕ेрдиा рдоें рдеा । рд╡рд╣ 326–324 рдИ.рдкू. рдоें рд╕िрдХंрджрд░ рдорд╣ाрди рдХे рднाрд░рддीрдп рдЕрднिрдпाрди рдХे рдмाрдж рд╕िंрдзु рдирджी рд╕े рдлाрд░рд╕ рдХी рдЦाрдб़ी рддрдХ рдЕрдкрдиी рдк्рд░рд╕िрдж्рдз рдпाрдд्рд░ा рдХे рд▓िрдП рдЬाрдиा рдЬाрддा рд╣ै ।
рдУрдиेрд╕िрд╕िрдЯ्рд░рд╕
рдПрдХ рдпूрдиाрдиी рдРрддिрд╣ाрд╕िрдХ рд▓ेрдЦрдХ рдФрд░ рджाрд░्рд╢рдиिрдХ , рдЬो рдПрд╢िрдпा рдоें рдЕрдкрдиे рдЕрднिрдпाрдиों рдкрд░ рд╕िрдХंрджрд░ рдорд╣ाрди рдХे рд╕ाрде рдЧрдП рдеे। рдЙрд╕рдиे рджाрд╡ा рдХिрдпा рдХि рд╡рд╣ рд╕िрдХंрджрд░ рдХे рдмेрдб़े рдХा рдХрдоांрдбрд░ рдеा, рд▓ेрдХिрди рд╡ाрд╕्рддрд╡ рдоें рд╡рд╣ рдХेрд╡рд▓ рдПрдХ рд╕рд╣ाрдпрдХ рдеा; рдЗрд╕рдХे рд▓िрдП рдЕрд░िрдпрди рдФрд░ рдиॉрдЯрдХрд╕ рдЕрдХ्рд╕рд░ рдЙрдирдХी рдЖрд▓ोрдЪрдиा рдХрд░рддे рд╣ैं। рдЬрдм рд╡рд╣ рдШрд░ рд▓ौрдЯा, рддो рдЙрд╕рдиे рд╕िрдХंрджрд░ рдХे рдЕрднिрдпाрдиों рдХा рдЗрддिрд╣ाрд╕ рд▓िрдЦा। рдЙрди्рд╣ें рдмाрдж рдХे рд▓ेрдЦрдХों рдж्рд╡ाрд░ा рдЕрдХ्рд╕рд░ рдЙрдж्рдзृрдд рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै, рдЬो рдЙрдирдХी рдЕрд╢ुрдж्рдзि рдХे рд▓िрдП рдЙрдирдХी рдЖрд▓ोрдЪрдиा рднी рдХрд░рддे рд╣ैं।

рдоेрдЧрд╕्рдердиीрдЬ
рдк्рд░ाрдЪीрди рдЧ्рд░ीрдХ рдЗрддिрд╣ाрд╕рдХाрд░, рд░ाрдЬрдирдпिрдХ рдФрд░ рдеा рднाрд░рддीрдп рдиृрд╡ंрд╢рд╡िрдЬ्рдЮाрдирд╢ाрд╕्рдд्рд░ी рдФрд░ рдПрдХ्рд╕рдк्рд▓ोрд░рд░ рдоें рд╣ेрд▓ेрдиिрд╕्рдЯिрдХ рдЕрд╡рдзि । рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдЕрдкрдиी рдкुрд╕्рддрдХ рдЗंрдбिрдХा рдоें рднाрд░рдд рдХा рд╡рд░्рдгрди рдХिрдпा рд╣ै, рдЬो рдЕрдм рдЦो рдЧрдпा рд╣ै , рд▓ेрдХिрди рдмाрдж рдХे рд▓ेрдЦрдХों рдХे рд▓ेрдЦрди рд╕े рдЖंрд╢िрдХ рд░ूрдк рд╕े рдкुрдирд░्рдиिрд░्рдоाрдг рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै।

рдЯॉрд▓ेрдоी
 рдЧ्рд░ीрдХ рдЧрдгिрддрдЬ्рдЮ , рдЦрдЧोрд▓рд╢ाрд╕्рдд्рд░ी , рднूрдЧोрд▓рд╡ेрдд्рддा рдФрд░ рдЬ्рдпोрддिрд╖ी рдеे । рд╡рд╣ рд░ोрдорди рд╕ाрдо्рд░ाрдЬ्рдп рдХे рд╢ाрд╕рди рдХे рддрд╣рдд, рдоिрд╕्рд░ рдХे рд░ोрдорди рдк्рд░ांрдд рдоें рдЕрд▓ेрдХ्рдЬेंрдб्рд░िрдпा рд╢рд╣рд░ рдоें рд░рд╣рддा рдеा ,рдЧ्рд░ीрдХ рджाрд░्рд╢рдиिрдХों рдХा рд╣рд╡ाрд▓ा рджिрдпा, рдФрд░ рдмेрдмीрд▓ोрди рдЯिрдк्рдкрдгिрдпों рдФрд░ рдмेрдмीрд▓ोрдиिрдпрди рдЪंрдж्рд░ рд╕िрдж्рдзांрдд рдХा рдЗрд╕्рддेрдоाрд▓ рдХिрдпा।

Sunday, November 10, 2019

рди्рдпू рд╣ाрдИрд╡े рдиंрдмрд░ рдж्рд╡ाрд░ा рднाрд░рдд рдХे 15 рд╕рдмрд╕े рд▓ंрдмे рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд░ाрдЬрдоाрд░्рдЧ

рди्рдпू рд╣ाрдИрд╡े рдиंрдмрд░ рдж्рд╡ाрд░ा рднाрд░рдд рдХे 15 рд╕рдмрд╕े рд▓ंрдмे рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд░ाрдЬрдоाрд░्рдЧ

рднाрд░рдд рд╕рд░рдХाрд░ рдиे 28 рдЕрдк्рд░ैрд▓ 2010 рдХो рднाрд░рдд рдХे рд╕рднी рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд░ाрдЬрдоाрд░्рдЧ рдиेрдЯрд╡рд░्рдХ рдХे рд▓िрдП рдЖрдзिрдХाрд░िрдХ рд░ूрдк рд╕े рдирдИ рдиंрдмрд░िंрдЧ рдк्рд░рдгाрд▓ी рдк्рд░рдХाрд╢िрдд рдХी рд╣ै। рдирдИ рдиंрдмрд░िंрдЧ рдк्рд░рдгाрд▓ी рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░, рд╕рднी рдк्рд░рдоुрдЦ рд░ाрдЬрдоाрд░्рдЧ рдПрдХрд▓ рдЕंрдХ рдпा рджोрд╣рд░े рдЕंрдХ рд╣ोंрдЧे рдФрд░ рдпрд╣ рдЕрднिрд╡िрди्рдпाрд╕ рдФрд░ рднौрдЧोрд▓िрдХ рд╕्рдеिрддि рдХे рдЖрдзाрд░ рдкрд░ рднी рд╣ोंрдЧे। рд╣ाрдЗрд╡े।

рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд░ाрдЬрдоाрд░्рдЧ NH 44 - 3,745 рдХिрдоी (рдкुрд░ाрдиा NH 7)
рд╕рдмрд╕े рд▓ंрдмा-рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп-рд░ाрдЬрдоाрд░्рдЧ 44


рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд░ाрдЬрдоाрд░्рдЧ 44 (NH 44) рднाрд░рдд рдХा рд╕рдмрд╕े рд▓ंрдмा рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд░ाрдЬрдоाрд░्рдЧ рд╣ै, рдЬो рд╢्рд░ीрдирдЧрд░ рд╕े рд╢ुрд░ू рд╣ोрддा рд╣ै рдФрд░ anyakumari рдоें рд╕рдоाрдк्рдд рд╣ोрддा рд╣ै। NH 44 рд░ाрдЬрдоाрд░्рдЧ рдкुрд░ाрдиे рд╕ंрдЦ्рдпा рдХे рд╕ाрдд рдк्рд░рдоुрдЦ рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд░ाрдЬрдоाрд░्рдЧों рдХो рд╡िрд▓рдп рдХрд░рдХे рдЕрд╕्рддिрдд्рд╡ рдоें рдЖрдпा рд╣ै, рдЬिрд╕рдоें NH 1A, NH 1, NH 2, NH 3, NH 75, NH 26 рдФрд░ NH 7. NH 44 рдХे рдк्рд░рдоुрдЦ рдЦिंрдЪाрд╡ рдЙрдд्рддрд░ рджрдХ्рд╖िрдг рдХा рд╣िрд╕्рд╕ा рд╣ैं рдХॉрд░िрдбोрд░ рдФрд░ рд╕्рд╡рд░्рдгिрдо рдЪрддुрд░्рднुрдЬ, рд╢्рд░ीрдирдЧрд░ рд╕े рдХрди्рдпाрдХुрдоाрд░ी рддрдХ рдХрдИ рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рднाрд░рддीрдп рд╢рд╣рд░ों рдХो рдЬोрдб़рддा рд╣ै।

рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд░ाрдЬрдоाрд░्рдЧ 27 - 3,507 рдХिрдоी
рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд░ाрдЬрдоाрд░्рдЧ 27 (NH 27) рднाрд░рдд рдХे рдЙрдд्рддрд░ рджрдХ्рд╖िрдг рдФрд░ рдкूрд░्рд╡ी рдкрд╢्рдЪिрдо рдЧрд▓िрдпाрд░े рдХा рдПрдХ рд╣िрд╕्рд╕ा рд╣ै, рдЬो рдкोрд░рдмंрджрд░ рд╕े рд╢ुрд░ू рд╣ोрддा рд╣ै рдФрд░ рд╕िрд▓рдЪрд░ рдоें рд╕рдоाрдк्рдд рд╣ोрддा рд╣ै। 3,507 рдХिрд▓ोрдоीрдЯрд░ рд▓ंрдмी рдпрд╣ рд╕рдб़рдХ рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд░ाрдЬрдоाрд░्рдЧ 44 (рдкुрд░ाрдиे рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд░ाрдЬрдоाрд░्рдЧ 7) рдХे рдмाрдж рднाрд░рдд рдоें рджूрд╕рд░ा рд╕рдмрд╕े рд▓ंрдмा рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд░ाрдЬрдоाрд░्рдЧ рд╣ै। рдЭांрд╕ी рдЙрдд्рддрд░ рджрдХ्рд╖िрдг рдФрд░ рдкूрд░्рд╡ рдкрд╢्рдЪिрдо рдЧрд▓िрдпाрд░ों рдХा рдЬंрдХ्рд╢рди рд╣ै।

рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд░ाрдЬрдоाрд░्рдЧ 48 - 2,807 рдХिрдоी (рдкुрд░ाрдиा NH 8)рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд░ाрдЬрдоाрд░्рдЧ 48 (NH 48) рджिрд▓्рд▓ी рд╕े рд╢ुрд░ू рд╣ोрддा рд╣ै рдФрд░ рдЪेрди्рдирдИ рдоें рд╕рдоाрдк्рдд рд╣ोрддा рд╣ै। рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд░ाрдЬрдоाрд░्рдЧ NH 8, рджिрд▓्рд▓ी рд╕े рдЬрдпрдкुрд░ рддрдХ рдХिрд╢рдирдЧрдв़ рдПрдХ्рд╕рдк्рд░ेрд╕рд╡े, рдиेрд╢рдирд▓ рдПрдХ्рд╕рдк्рд░ेрд╕рд╡े 1, рдЙрджрдпрдкुрд░ рд╕े рд╡рдб़ोрджрд░ा рдФрд░ рдмрдб़ौрджा рд╕े рдмॉрдо्рдмे (NH 8 рдкुрд░ाрдиा) рд╕рд╣िрдд рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд░ाрдЬрдоाрд░्рдЧों рдХो рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд░ाрдЬрдоाрд░्рдЧ 48 рдоें рд╡िрд▓рдп рдХрд░ рджिрдпा рдЧрдпा рдеा। рдЕрд╣рдорджाрдмाрдж рд╡рдбोрджрд░ा рдПрдХ्рд╕рдк्рд░ेрд╕рд╡े, рджिрд▓्рд▓ी рдЧुрдб़рдЧांрд╡ рдПрдХ्рд╕рдк्рд░ेрд╕рд╡े, рдЬрдпрдкुрд░ -рдХिрд╢рдирдЧрдв़ рдПрдХ्рд╕рдк्рд░ेрд╕рд╡े рдФрд░ рд╡ेрд╕्рдЯрд░्рди рдПрдХ्рд╕рдк्рд░ेрд╕ рд╣ाрдИрд╡े рдирдП рдиंрдмрд░ рд╡ाрд▓े рдиेрд╢рдирд▓ рд╣ाрдИрд╡े 48 рдХा рд╣िрд╕्рд╕ा рд╣ैं।

рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд░ाрдЬрдоाрд░्рдЧ 52 - 2,317 рдХिрдоी
рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд░ाрдЬрдоाрд░्рдЧ 52 (NH 52) 2,317 рдХिрд▓ोрдоीрдЯрд░ рд▓ंрдмा рд░ाрдЬрдоाрд░्рдЧ рд╣ै рдЬो рдЙрдд्рддрд░ рд╕े рджрдХ्рд╖िрдг рднाрд░рдд рдХो рдЬोрдб़рддा рд╣ै। NH 52 рд╣िрд╕ाрд░, рдЬрдпрдкुрд░, рдХोрдЯा, рдЗंрджौрд░, рдзुрд▓े, рдФрд░ंрдЧाрдмाрдж, рдмीрдЬाрдкुрд░ рд╕े рд╣ुрдмрд▓ी рдХे рдк्рд░рдоुрдЦ рд╢рд╣рд░ों рд╕े рд╣ोрдХрд░ рдЧुрдЬрд░рддा рд╣ै।

рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд░ाрдЬрдоाрд░्рдЧ 30 - 2,010 рдХिрдоी
рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд░ाрдЬрдоाрд░्рдЧ 30 (NH 30) рдкрд╣рд▓े рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд░ाрдЬрдоाрд░्рдЧ 221 рдеा, рдЬो рдЙрдд्рддрд░ाрдЦंрдб рдХे рд╕िрддाрд░рдЧंрдЬ рдХो рдЖंрдз्рд░ рдк्рд░рджेрд╢ рдХे рдЗрдм्рд░ाрд╣िрдордкрдЯрдирдо рд╕े рдЬोрдб़рддा рд╣ै। NH 30 рд▓рдЦрдирдК, рдЗрд▓ाрд╣ाрдмाрдж, рдЬрдмрд▓рдкुрд░, рд░ाрдпрдкुрд░ рдФрд░ рднрдж्рд░ाрдЪрд▓рдо рд╢рд╣рд░ों рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े 2,010 рдХिрд▓ोрдоीрдЯрд░ рдХी рджूрд░ी рддрдп рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓े рднाрд░рдд рдХे 6 рдк्рд░рдоुрдЦ рд░ाрдЬ्рдпों рд╕े рд╣ोрдХрд░ рдЧुрдЬрд░рддा рд╣ै।

рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд░ाрдЬрдоाрд░्рдЧ 6 - 1,873 рдХिрдоी
рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд░ाрдЬрдоाрд░्рдЧ 6 (NH 6) рдоेрдШाрд▓рдп рдоें рдЬोрд░рдмाрдд рдХे рдкाрд╕ рд╕े рд╢ुрд░ू рд╣ोрддा рд╣ै рдФрд░ рдоिрдЬोрд░рдо рдоें рдмेрдЪрдиा рд╕рдоाрдк्рдд рд╣ोрддा рд╣ै। 1,873 рдХिрд▓ोрдоीрдЯрд░ рд▓ंрдмा рдпрд╣ рд░ाрдЬрдоाрд░्рдЧ рдЙрдд्рддрд░ рдкूрд░्рд╡ рднाрд░рдд рдХा рд╕рдмрд╕े рд▓ंрдмा рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд░ाрдЬрдоाрд░्рдЧ рд╣ै рдФрд░ рдоेрдШाрд▓рдп, рдЕрд╕рдо рдФрд░ рдоिрдЬ़ोрд░рдо рд░ाрдЬ्рдпों рд╕े рд╣ोрдХрд░ рдЧुрдЬрд░рддा рд╣ै।

рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд░ाрдЬрдоाрд░्рдЧ 53 - 1,781 рдХिрдоी
рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд░ाрдЬрдоाрд░्рдЧ 53 (NH 53) рдЧुрдЬрд░ाрдд рдоें рд╣рдЬीрд░ा рдФрд░ рдУрдбिрд╢ा рдоें рдк्рд░рджीрдк рдмंрджрд░рдЧाрд╣ рдХो рдЬोрдб़рдиे рд╡ाрд▓ा 1,781 рдХिрд▓ोрдоीрдЯрд░ рд▓ंрдмा рд░ाрдЬрдоाрд░्рдЧ рд╣ै। NH 52 рдЧुрдЬрд░ाрдд, рдорд╣ाрд░ाрд╖्рдЯ्рд░, рдЫрдд्рддीрд╕рдЧрдв़ рдФрд░ рдУрдбिрд╢ा рдХे рдЪाрд░ рд░ाрдЬ्рдпों рд╕े рд╣ोрдХрд░ рдЧुрдЬрд░рддा рд╣ै।

рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд░ाрдЬрдоाрд░्рдЧ 16 - 1,659 рдХिрдоी (рдкुрд░ाрдиा NH 5)
рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп-рд░ाрдЬрдоाрд░्рдЧ рел

рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд░ाрдЬрдоाрд░्рдЧ 16 (NH 16) рд╕्рд╡рд░्рдгिрдо рдЪрддुрд░्рднुрдЬ рдкрд░िрдпोрдЬрдиा рдХा рдПрдХ рд╣िрд╕्рд╕ा рд╣ै, рдЬो рдкрд╢्рдЪिрдо рдмंрдЧाрд▓, рдУрдбिрд╢ा, рддрдоिрд▓рдиाрдбु рдФрд░ рдЖंрдз्рд░ рдк्рд░рджेрд╢ рдХे рдкूрд░्рд╡ी рддрдЯ рдХे рд╕ाрде рдЪрд▓рддा рд╣ै। 1,659 рдХिрд▓ोрдоीрдЯрд░ рд▓ंрдмा рд╕рдб़рдХ рд░ाрдЬрдоाрд░्рдЧ рдЪाрд░ рд░ाрдЬ्рдпों рдХे рд╡िрднिрди्рди рд╢рд╣рд░ों рдФрд░ рдХрд╕्рдмों рдХो рдЬोрдб़рддा рд╣ै рдФрд░ рддрдоिрд▓рдиाрдбु рдоें рдЪेрди्рдирдИ рдоें рд╕рдоाрдк्рдд рд╣ोрддा рд╣ै।

рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд░ाрдЬрдоाрд░्рдЧ 66 - 1,593 рдХिрдоी (рдкुрд░ाрдиा NH 17)
рдХाрд░рд╡ाрд░-рдЯू-рдХोрдЭिрдХोрдб NH17
рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд░ाрдЬрдоाрд░्рдЧ 66 (NH 66) рдХो рдкрд╣рд▓े NH 17 рдХे рд░ूрдк рдоें рдЬाрдиा рдЬाрддा рдеा, рдЬो рднाрд░рдд рдХे рдкрд╢्рдЪिрдоी рдШाрдЯ рдХे рд╕рдоाрдиांрддрд░ рдЪрд▓рддा рд╣ै। рдпрд╣ рдкрдирд╡ेрд▓ рд╕े рд╢ुрд░ू рд╣ोрддा рд╣ै рдФрд░ рдХрди्рдпाрдХुрдоाрд░ी рдоें рд╕рдоाрдк्рдд рд╣ोрддा рд╣ै, рдорд╣ाрд░ाрд╖्рдЯ्рд░ рдХे рд╡िрднिрди्рди рд░ाрдЬ्рдпों, рдЧोрд╡ा, рдХрд░्рдиाрдЯрдХ, рдХेрд░рд▓ рдФрд░ рддрдоिрд▓рдиाрдбु рдХे рд╕рднी рдк्рд░рдоुрдЦ рд╢рд╣рд░ों рдФрд░ рдХрд╕्рдмों рд╕े рд╣ोрдХрд░ рдЧुрдЬрд░рддा рд╣ै। рдПрдирдПрдЪ 66 рднाрд░рдд рдХे рдХрд░рд╡ाрд░, рдЪिрдкрд▓ुрди, рдоाрдирдЧाँрд╡, рдорд░рд╡ाँрдаे рдФрд░ рдЕрд▓ाрдк्рдкुрдЭा рдХे рдкрд╢्рдЪिрдоी рддрдЯ рдХे рд╕ाрде рд╕рдмрд╕े рд╕ुंрджрд░ рд╕рдб़рдХ рдпाрдд्рд░ा рдк्рд░рджाрди рдХрд░рддा рд╣ै।

рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд░ाрдЬрдоाрд░्рдЧ 19 - 1,435 рдХिрдоी (рдкुрд░ाрдиा NH 2)
рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд░ाрдЬрдоाрд░्рдЧ 19 рднाрд░рдд рдХे рд╢ीрд░्рд╖ 10 рд╕рдмрд╕े рд▓ंрдмे рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд░ाрдЬрдоाрд░्рдЧों рдоें рд╕े рдПрдХ рд╣ै, рдЬिрд╕े рдЕрдХ्рд╕рд░ рджिрд▓्рд▓ी рдХोрд▓рдХाрддा рд░ोрдб рдХрд╣ा рдЬाрддा рд╣ै। 1,435 рдХिрд▓ोрдоीрдЯрд░ рд▓ंрдмा рдпрд╣ рд░ाрдЬрдоाрд░्рдЧ рднाрд░рдд рдХे рд╕рдмрд╕े рд╡्рдпрд╕्рдд рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд░ाрдЬрдоाрд░्рдЧों рдоें рд╕े рдПрдХ рд╣ै, рдЬो рджिрд▓्рд▓ी, рдЖрдЧрд░ा, рд╡ाрд░ाрдгрд╕ी, рдмрд░рд╣ी, рдЖрд╕рдирд╕ोрд▓ рдФрд░ рдХोрд▓рдХाрддा рдХे рдк्рд░рдоुрдЦ рд╢рд╣рд░ों рд╕े рд╣ोрдХрд░ рдЧुрдЬрд░рддा рд╣ै। рдпрд╣ рд╕्рд╡рд░्рдгिрдо рдЪрддुрд░्рднुрдЬ рдХा рд╣िрд╕्рд╕ा рдеा рдФрд░ рдПрдХ рдк्рд░рдоुрдЦ рд╣िрд╕्рд╕ा рдРрддिрд╣ाрд╕िрдХ рдЧ्рд░ैंрдб рдЯ्рд░ंрдХ рд░ोрдб рд╣ै।

рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд░ाрдЬрдоाрд░्рдЧ 34 - 1,426 рдХिрдоी
рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд░ाрдЬрдоाрд░्рдЧ 34 (NH 34) рдЙрдд्рддрд░ाрдЦंрдб рдХे рдЧंрдЧोрдд्рд░ी рдзाрдо рд╕े рдЪрд▓рддा рд╣ै рдФрд░ рдЬрдмрд▓рдкुрд░ рдХे рд▓рдЦрдиाрджोрди рдХे рдкाрд╕ NH44 рдкрд░ рд╕рдоाрдк्рдд рд╣ोрддा рд╣ै। 1,426 рдХिрд▓ोрдоीрдЯрд░ рд▓ंрдмे рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд░ाрдЬрдоाрд░्рдЧ рдоाрд░्рдЧ рдоें рдЙрдд्рддрд░рдХाрд╢ी, рдЛрд╖िрдХेрд╢, рд╣рд░िрдж्рд╡ाрд░, рдЧाрдЬिрдпाрдмाрдж, рдмुрд▓ंрджрд╢рд╣рд░, рдЕрд▓ीрдЧрдв़, рджрдоोрд╣ рдФрд░ рдЬрдмрд▓рдкुрд░ рд╢ाрдоिрд▓ рд╣ैं।

рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд░ाрдЬрдоाрд░्рдЧ 2 - 1,214 рдХिрдоी
рдиेрд╢рдирд▓ рд╣ाрдИрд╡े 2 (NH 2) рдбिрдм्рд░ूрдЧрдв़ рдХे рдкाрд╕ рд╢ुрд░ू рд╣ोрддा рд╣ै рдФрд░ рдЕрд╕рдо, рдиाрдЧाрд▓ैंрдб, рдордгिрдкुрд░, рдоिрдЬोрд░рдо рдХो рд╢िрд╡рд╕ाрдЧрд░, рдХोрд╣िрдоा, рдЗंрдлाрд▓ рдФрд░ рддुрдИрдкांрдЧ рд╕े рдЬोрдб़рддा рд╣ै। NH 2 1,214 рдХिрдоी рд▓ंрдмा рд░ाрдЬрдоाрд░्рдЧ рдЙрдд्рддрд░ рдкूрд░्рд╡ рднाрд░рдд рдХा рджूрд╕рд░ा рд╕рдмрд╕े рд▓ंрдмा рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд░ाрдЬрдоाрд░्рдЧ рд╣ै।

рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд░ाрдЬрдоाрд░्рдЧ 13 - 1,150 рдХिрдоी
рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд░ाрдЬрдоाрд░्рдЧ 13 (NH 13) рдХो рдкрд╣рд▓े NH 229 рдХे рд░ूрдк рдоें рдЬाрдиा рдЬाрддा рдеा, рдЬो рдЕрд░ुрдгाрдЪрд▓ рдк्рд░рджेрд╢ рдХे рддрд╡ांрдЧ рд╕े рдЕрд╕рдо рдоें рдкाрд╕ीрдШाрдЯ рддрдХ рдЪрд▓рддा рдеा। 1,150 рдХिрд▓ोрдоीрдЯрд░ рд▓ंрдмा рдпрд╣ рд░ाрдЬрдоाрд░्рдЧ рдЕрд╕рдо рдХे рдЦूрдмрд╕ूрд░рдд рд╢рд╣рд░ рд╕ेрд▓ा рдЭीрд▓, рджрд░ांрдЧ, рдмोрдордбिрд▓ा, рдЬीрд░ो рдЯाрдЙрди, рдмीрд░ू рдФрд░ рдкाрд╕ीрдШाрдЯ рд╕े рд╣ोрдХрд░ рдЧुрдЬрд░рддा рд╣ै।

рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд░ाрдЬрдоाрд░्рдЧ 47 - 1,080 рдХिрдоी
рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд░ाрдЬрдоाрд░्рдЧ 47 (NH 47) рдЧुрдЬрд░ाрдд рдХे рдмाрдордирдмोрд░ рд╕े рд╢ुрд░ू рд╣ोрддा рд╣ै рдФрд░ рдорд╣ाрд░ाрд╖्рдЯ्рд░ рдХे рдиाрдЧрдкुрд░ рдоें рд╕рдоाрдк्рдд рд╣ोрддा рд╣ै। 1,080 рдХिрд▓ोрдоीрдЯрд░ рд▓ंрдмे рд░ाрдЬрдоाрд░्рдЧ рдоाрд░्рдЧ рдоें рдмाрдордирдмोрд░, рд▓िंрдмрдбी, рдЧोрдзрд░ा, рдЗंрджौрд░, рд╣рд░рджा рдмैрддूрд▓ рд╢ाрдоिрд▓ рд╣ैं рдФрд░ рдиाрдЧрдкुрд░ рд╕े NH44 рд╕े рдЬुрдб़рддे рд╣ैं।

рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд░ाрдЬрдоाрд░्рдЧ 31 - 968 рдХिрдоी
рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд░ाрдЬрдоाрд░्рдЧ 31 (NH 31) рдЙрдд्рддрд░ рдк्рд░рджेрд╢ рд╕े рд╢ुрд░ू рд╣ोрддा рд╣ै рдФрд░ рдкрд╢्рдЪिрдо рдмंрдЧाрд▓ рдоें рд╕рдоाрдк्рдд рд╣ोрддा рд╣ै। 968 рдХिрд▓ोрдоीрдЯрд░ рд▓ंрдмा рд░ाрдЬрдоाрд░्рдЧ рдмिрд╣ाрд░ рд░ाрдЬ्рдп рд╕े рд╣ोрдХрд░ рдЧुрдЬрд░рддा рд╣ै рдФрд░ рдкрд╢्рдЪिрдо рдмंрдЧाрд▓ рд░ाрдЬ्рдп рд░ाрдЬрдоाрд░्рдЧ 10 рдХे рд╕ाрде рдкाрд░ рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै।

рд╡ेрдж

рд╡ेрдж, рдк्рд░ाрдЪीрди рднाрд░рдд рдХे рдкрд╡िрдд्рд░рддрдо рд╕ाрд╣िрдд्рдп рд╣ैं рдЬो рд╣िрди्рджुрдУं рдХे рдк्рд░ाрдЪीрдирддрдо рдФрд░ рдЖрдзाрд░рднूрдд рдзрд░्рдордЧ्рд░рди्рде рднी рд╣ैं। рд╡ेрдж, рд╡िрд╢्рд╡ рдХे рд╕рдмрд╕े рдк्рд░ाрдЪीрди рд╕ाрд╣िрдд्рдп рднी рд╣ैं। рднाрд░рддीрдп рд╕ंрд╕्рдХृрддि рдоें рд╡ेрдж рд╕рдиाрддрди рд╡рд░्рдгाрд╢्рд░рдо рдзрд░्рдо рдХे, рдоूрд▓ рдФрд░ рд╕рдмрд╕े рдк्рд░ाрдЪीрди рдЧ्рд░рди्рде рд╣ैं।
рд╡ेрдж' рд╢рдм्рдж рд╕ंрд╕्рдХृрдд рднाрд╖ा рдХे рд╡िрдж् рдЬ्рдЮाрдиे рдзाрддु рд╕े рдмрдиा рд╣ै। рдЗрд╕ рддрд░рд╣ рд╡ेрдж рдХा рд╢ाрдм्рджिрдХ рдЕрд░्рде 'рдЬ्рдЮाрди' рд╣ै। рдЗрд╕ी рдзाрддु рд╕े 'рд╡िрджिрдд' (рдЬाрдиा рд╣ुрдЖ), 'рд╡िрдж्рдпा' (рдЬ्рдЮाрди), 'рд╡िрдж्рд╡ाрди' (рдЬ्рдЮाрдиी) рдЬैрд╕े рд╢рдм्рдж рдЖрдП рд╣ैं।рд╡ेрджों рдХो рдЕрдкौрд░ुрд╖ेрдп (рдЬिрд╕े рдХोрдИ рд╡्рдпрдХ्рддि рди рдХрд░ рд╕рдХрддा рд╣ो, рдпाрдиि рдИрд╢्рд╡рд░ рдХृрдд) рдоाрдиा рдЬाрддा рд╣ै। рдпрд╣ рдЬ्рдЮाрди рд╡िрд░ाрдЯрдкुрд░ुрд╖ рд╕े рд╡ा рдХाрд░рдгрдм्рд░рд╣्рдо рд╕े рд╢्рд░ुрддि рдкрд░рдо्рдкрд░ा рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рд╕ृрд╖्рдЯिрдХрд░्рддा рдм्рд░рд╣्рдоाрдЬी рдиे рдк्рд░ाрдк्рдд рдХिрдпा рдоाрдиा рдЬाрддा рд╣ै। рдпрд╣ рднी рдоाрди्рдпрддा рд╣ै рдХि рдкрд░рдоाрдд्рдоा рдиे рд╕рдмрд╕े рдкрд╣рд▓े рдЪाрд░ рдорд╣рд░्рд╖िрдпों рдЬिрдирдХे рдЕрдЧ्рдиि, рд╡ाрдпु, рдЖрджिрдд्рдп рдФрд░ рдЕंрдЧिрд░ा рдиाрдо рдеे рдХे рдЖрдд्рдоाрдУं рдоें рдХ्рд░рдорд╢ः рдЛрдЧ्рд╡ेрдж, рдпрдЬुрд░्рд╡ेрдж, рд╕ाрдорд╡ेрдж рдФрд░ рдЕрдерд░्рд╡рд╡ेрдж рдХा рдЬ्рдЮाрди рджिрдпा, рдЙрди рдорд╣рд░्рд╖िрдпों рдиे рдлिрд░ рдпрд╣ рдЬ्рдЮाрди рдм्рд░рд╣्рдоा рдХो рджिрдпा। рдЗрди्рд╣ें рд╢्рд░ुрддि рднी рдХрд╣рддे рд╣ैं рдЬिрд╕рдХा рдЕрд░्рде рд╣ै 'рд╕ुрдиा рд╣ुрдЖ рдЬ्рдЮाрди'। рдЕрди्рдп рдЖрд░्рдп рдЧ्рд░ंрдеों рдХो рд╕्рдоृрддि рдХрд╣рддे рд╣ैं, рдпाрдиि рд╡ेрджрдЬ्рдЮ рдордиुрд╖्рдпों рдХी рд╡ेрджाрдиुрдЧрдд рдмुрдж्рдзि рдпा рд╕्рдоृрддि рдкрд░ рдЖрдзाрд░िрдд рдЧ्рд░рди्рде। рд╡ेрдж рдХे рд╕рдордЧ्рд░ рднाрдЧ рдХो рдорди्рдд्рд░ рд╕ंрд╣िрддा, рдм्рд░ाрд╣्рдордг, рдЖрд░рдг्рдпрдХ, рдЙрдкрдиिрд╖рдж рдХे рд░ूрдк рдоें рднी рдЬाрдиा рдЬाрддा рд╣ै। рдЗрдирдоे рдк्рд░рдпुрдХ्рдд рднाрд╖ा рд╡ैрджिрдХ рд╕ंрд╕्рдХृрдд рдХрд╣рд▓ाрддी рд╣ै рдЬो рд▓ौрдХिрдХ рд╕ंрд╕्рдХृрдд рд╕े рдХुрдЫ рдЕрд▓рдЧ рд╣ै। рдРрддिрд╣ाрд╕िрдХ рд░ूрдк рд╕े рдк्рд░ाрдЪीрди рднाрд░рдд рдФрд░ рд╣िрди्рдж-рдЖрд░्рдп рдЬाрддि рдХे рдмाрд░े рдоें рд╡ेрджों рдХो рдПрдХ рдЕрдЪ्рдЫा рд╕рди्рджрд░्рдн рд╢्рд░ोрдд рдоाрдиा рдЬाрддा рд╣ै। рд╕ंрд╕्рдХृрдд рднाрд╖ा рдХे рдк्рд░ाрдЪीрди рд░ूрдк рдХो рд▓ेрдХрд░ рднी рдЗрдирдХा рд╕ाрд╣िрдд्рдпिрдХ рдорд╣рдд्рд╡ рдмрдиा рд╣ुрдЖ рд╣ै।



рд╡ेрджों рдХो рд╕рдордЭрдиा рдк्рд░ाрдЪीрди рдХाрд▓ рдоें рднाрд░рддीрдп рдФрд░ рдмाрдж рдоें рд╡िрд╢्рд╡ рднрд░ рдоें рдПрдХ рд╡ाрд░्рддा рдХा рд╡िрд╖рдп рд░рд╣ा рд╣ै। рдЗрд╕рдХो рдкрдв़ाрдиे рдХे рд▓िрдП рдЫः рдЕंрдЧों- рд╢िрдХ्рд╖ा, рдХрд▓्рдк, рдиिрд░ुрдХ्рдд, рд╡्рдпाрдХрд░рдг, рдЫрди्рдж рдФрд░ рдЬ्рдпोрддिрд╖ рдХे рдЕрдз्рдпрдпрди рдФрд░ рдЙрдкांрдЧों рдЬिрдирдоें рдЫः рд╢ाрд╕्рдд्рд░- рдкूрд░्рд╡рдоीрдоांрд╕ा, рд╡ैрд╢ेрд╖िрдХ, рди्рдпाрдп, рдпोрдЧ, рд╕ांрдЦ्рдп, рдФрд░ рд╡ेрджांрдд рд╡ рджрд╕ рдЙрдкрдиिрд╖рдж्- рдИрд╢, рдХेрди, рдХрда, рдк्рд░рд╢्рди, рдоुрдг्рдбрдХ, рдоांрдбुрдХ्рдп, рдРрддрд░ेрдп, рддैрддिрд░ेрдп, рдЫाрди्рджोрдЧ्рдп рдФрд░ рдмृрд╣рджाрд░рдг्рдпрдХ рдЖрддे рд╣ैं, рдЗрдирдХे рдкрдв़рдиे рдХे рдмाрдж рд╣ी рдк्рд░ाрдЪीрди рдХाрд▓ рдоें рд╡ेрджाрдз्рдпрдпрди рдкूрд░्рдг рдоाрдиा рдЬाрддा рдеा | рдк्рд░ाрдЪीрди рдХाрд▓ рдХे рдм्рд░рд╣्рдоा, рд╡рд╢िрд╖्рда, рд╢рдХ्рддि, рдкрд░ाрд╢рд░, рд╡ेрджрд╡्рдпाрд╕, рдЬैрдоिрдиी, рдпाрдЬ्рдЮрд╡рд▓्рдХ्рдп, рдХाрдд्рдпाрдпрди рдЗрдд्рдпाрджि рдЛрд╖िрдпों рдХो рд╡ेрджों рдХे рдЕрдЪ्рдЫे рдЬ्рдЮाрддा рдоाрдиा рдЬाрддा рд╣ै। рдордз्рдпрдХाрд▓ рдоें рд░рдЪिрдд рд╡्рдпाрдЦ्рдпाрдУं рдоें рд╕ाрдпрдг рдХा рд░рдЪा рдЪрддुрд░्рд╡ेрджрднाрд╖्рдп "рдоाрдзрд╡ीрдп рд╡ेрджाрд░्рдерджीрдкिрдХा" рдмрд╣ुрдд рдоाрди्рдп рд╣ै। рдпूрд░ोрдк рдХे рд╡िрдж्рд╡ाрдиों рдХा рд╡ेрджों рдХे рдмाрд░े рдоें рдордд рд╣िрди्рдж-рдЖрд░्рдп рдЬाрддि рдХे рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдХी рдЬिрдЬ्рдЮाрд╕ा рд╕े рдк्рд░ेрд░िрдд рд░рд╣ी рд╣ै। рдЕрддः рд╡े рдЗрд╕рдоें рд▓ोрдЧों, рдЬрдЧрд╣ों, рдкрд╣ाрдб़ों, рдирджिрдпों рдХे рдиाрдо рдвूँрдврддे рд░рд╣рддे рд╣ैं - рд▓ेрдХिрди рдпे рднाрд░рддीрдп рдкрд░ंрдкрд░ा рдФрд░ рдЧुрд░ुрдУं рдХी рд╢िрдХ्рд╖ाрдУं рд╕े рдоेрд▓ рдирд╣ीं рдЦाрддा। рдЕрдаाрд░рд╣рд╡ीं рд╕рджी рдЙрдкрд░ांрдд рдпूрд░ोрдкिрдпрдиों рдХे рд╡ेрджों рдФрд░ рдЙрдкрдиिрд╖рджों рдоें рд░ूрдЪि рдЖрдиे рдХे рдмाрдж рднी рдЗрдирдХे рдЕрд░्рдеों рдкрд░ рд╡िрдж्рд╡ाрдиों рдоें рдЕрд╕рд╣рдорддि рдмрдиी рд░рд╣ी рд╣ै।




 рдЗрд╕ рдк्рд░рдХाрд░ рд╣ै -

рдЛрдЧ्рд╡ेрдж - рд╕рдиाрддрди рдзрд░्рдо рдХा рд╕рдмрд╕े рдЖрд░рдо्рднिрдХ рд╕्рд░ोрдд рд╣ै। рдЗрд╕рдоें резреж рдоंрдбрд▓, резрежреирео рд╕ूрдХ्рдд рдФрд░ резрежремреирен рдорди्рдд्рд░ рд╣ैं, рдорди्рдд्рд░ рд╕ंрдЦ्рдпा рдХे рд╡िрд╖рдп рдоें рд╡िрдж्рд╡ाрдиों рдоें рдХुрдЫ рдорддрднेрдж рд╣ै। рдоंрдд्рд░ों рдоें рджेрд╡рддाрдУं рдХी рд╕्рддुрддि рдХी рдЧрдпी рд╣ै। рдЗрд╕рдоें рджेрд╡рддाрдУं рдХा рдпрдЬ्рдЮ рдоें рдЖрд╣्рд╡ाрди рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдпे рдорди्рдд्рд░ рд╣ैं। рдпрд╣ी рд╕рд░्рд╡рдк्рд░рдердо рд╡ेрдж рд╣ै। рдЛрдЧ्рд╡ेрдж рдХो рдЗрддिрд╣ाрд╕рдХाрд░ рд╣िрди्рдж-рдпूрд░ोрдкीрдп рднाрд╖ा-рдкрд░िрд╡ाрд░ рдХी рдЕрднी рддрдХ рдЙрдкрд▓рдм्рдз рдкрд╣рд▓ी рд░рдЪрдиाрдФं рдоें рдПрдХ рдоाрдирддे рд╣ैं। рдпрд╣ рд╕ंрд╕ाрд░ рдХे рдЙрди рд╕рд░्рд╡рдк्рд░рдердо рдЧ्рд░рди्рдеों рдоें рд╕े рдПрдХ рд╣ै рдЬिрд╕рдХी рдХिрд╕ी рд░ूрдк рдоें рдоाрди्рдпрддा рдЖрдЬ рддрдХ рд╕рдоाрдЬ рдоें рдмрдиी рд╣ुрдИ рд╣ै। рдпрд╣ рдПрдХ рдк्рд░рдоुрдЦ рд╣िрди्рджू рдзрд░्рдо рдЧ्рд░ंрде рд╣ै।
рдЛрдХ् рд╕ंрд╣िрддा рдоें резреж рдоंрдбрд▓, рдмाрд▓рдЦिрд▓्рдп рд╕рд╣िрдд резрежреирео рд╕ूрдХ्рдд рд╣ैं। рд╡ेрдж рдоंрдд्рд░ों рдХे рд╕рдоूрд╣ рдХो рд╕ूрдХ्рдд рдХрд╣ा рдЬाрддा рд╣ै, рдЬिрд╕рдоें рдПрдХрджैрд╡рдд्рд╡ рддрдеा рдПрдХाрд░्рде рдХा рд╣ी рдк्рд░рддिрдкाрджрди рд░рд╣рддा рд╣ै। рдЛрдЧ्рд╡ेрдж рдоें рд╣ी рдоृрдд्рдпुрдиिрд╡ाрд░рдХ рдд्рд░्рдпрдо्рдмрдХ-рдоंрдд्рд░ рдпा рдоृрдд्рдпुंрдЬрдп рдорди्рдд्рд░ (рен/релреп/резреи) рд╡рд░्рдгिрдд рд╣ै, рдЛрдЧ्рд╡िрдзाрди рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ рдЗрд╕ рдоंрдд्рд░ рдХे рдЬрдк рдХे рд╕ाрде рд╡िрдзिрд╡рдд рд╡्рд░рдд рддрдеा рд╣рд╡рди рдХрд░рдиे рд╕े рджीрд░्рдШ рдЖрдпु рдк्рд░ाрдк्рдд рд╣ोрддी рд╣ै рддрдеा рдоृрдд्рдпु рджूрд░ рд╣ो рдХрд░ рд╕рдм рдк्рд░рдХाрд░ рдХा рд╕ुрдЦ рдк्рд░ाрдк्рдд рд╣ोрддा рд╣ै। рд╡िрд╢्рд╡-рд╡िрдЦ्рдпाрдд рдЧाрдпрдд्рд░ी рдорди्рдд्рд░ (рдЛреж рей/ремреи/резреж) рднी рдЗрд╕ी рдоें рд╡рд░्рдгिрдд рд╣ै। рдЛрдЧ्рд╡ेрдж рдоें рдЕрдиेрдХ рдк्рд░рдХाрд░ рдХे рд▓ोрдХोрдкрдпोрдЧी-рд╕ूрдХ्рдд, рддрдд्рдд्рд╡рдЬ्рдЮाрди-рд╕ूрдХ्рдд, рд╕ंрд╕्рдХाрд░-рд╕ुрдХ्рдд рдЙрджाрд╣рд░рдгрддः рд░ोрдЧ рдиिрд╡ाрд░рдХ-рд╕ूрдХ्рдд
рдЗрд╕ рдЧ्рд░ंрде рдХो рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдХी рджृрд╖्рдЯि рд╕े рднी рдПрдХ рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд░рдЪрдиा рдоाрдиा рдЧрдпा рд╣ै। рдЗрд╕рдХे рд╢्рд▓ोрдХों рдХा рдИрд░ाрдиी рдЕрд╡ेрд╕्рддा рдХे рдЧाрдеाрдУं рдХे рдЬैрд╕े рд╕्рд╡рд░ों рдоें рд╣ोрдиा, рдЗрд╕рдоें рдХुрдЫ рд╡िрд╡िрдз рд╣िрди्рджू рджेрд╡рддाрдУं рдЬैрд╕े рдЕрдЧ्рдиि, рд╡ाрдпु, рдЬрд▓, рд╕ोрдо рдЖрджि рдХा рд╡рд░्рдгрди рд╣ै।


рдпрдЬुрд░्рд╡ेрдж - рдпрдЬुрд░्рд╡ेрдж рд╣िрди्рджू рдзрд░्рдо рдХा рдПрдХ рдорд╣рдд्рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╢्рд░ुрддि рдзрд░्рдордЧ्рд░рди्рде рдФрд░ рдЪाрд░ рд╡ेрджों рдоें рд╕े рдПрдХ рд╣ै। рдЗрд╕рдоें рдпрдЬ्рдЮ рдХी рдЕрд╕рд▓ рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा рдХे рд▓िрдпे рдЧрдж्рдп рдФрд░ рдкрдж्рдп рдорди्рдд्рд░ рд╣ैं। рдпे рд╣िрди्рджू рдзрд░्рдо рдХे рдЪाрд░ рдкрд╡िрдд्рд░рддрдо рдк्рд░рдоुрдЦ рдЧ्рд░рди्рдеों рдоें рд╕े рдПрдХ рд╣ै рдФрд░ рдЕрдХ्рд╕рд░ рдЛрдЧ्рд╡ेрдж рдХे рдмाрдж рджूрд╕рд░ा рд╡ेрдж рдоाрдиा рдЬाрддा рд╣ै - рдЗрд╕рдоें рдЛрдЧ्рд╡ेрдж рдХे ремремрей рдоंрдд्рд░ рдкाрдП рдЬाрддे рд╣ैं। рдлिрд░ рднी рдЗрд╕े рдЛрдЧ्рд╡ेрдж рд╕े рдЕрд▓рдЧ рдоाрдиा рдЬाрддा рд╣ै рдХ्рдпोंрдХि рдпрдЬुрд░्рд╡ेрдж рдоुрдЦ्рдп рд░ूрдк рд╕े рдПрдХ рдЧрдж्рдпाрдд्рдордХ рдЧ्рд░рди्рде рд╣ै। рдпрдЬ्рдЮ рдоें рдХрд╣े рдЬाрдиे рд╡ाрд▓े рдЧрдж्рдпाрдд्рдордХ рдорди्рдд्рд░ों рдХो ‘'рдпрдЬुрд╕’' рдХрд╣ा рдЬाрддा рд╣ै। рдпрдЬुрд░्рд╡ेрдж рдХे рдкрдж्рдпाрдд्рдордХ рдорди्рдд्рд░ реардЧ्рд╡ेрдж рдпा рдЕрдерд░्рд╡рд╡ेрдж рд╕े рд▓िрдпे рдЧрдпे рд╣ै।рдЗрдирдоें рд╕्рд╡рддрди्рдд्рд░ рдкрдж्рдпाрдд्рдордХ рдорди्рдд्рд░ рдмрд╣ुрдд рдХрдо рд╣ैं। рдпрдЬुрд░्рд╡ेрдж рдоें рджो рд╢ाрдЦा рд╣ैं : рджрдХ्рд╖िрдг рднाрд░рдд рдоें рдк्рд░рдЪрд▓िрдд рдХृрд╖्рдг рдпрдЬुрд░्рд╡ेрдж рдФрд░ рдЙрдд्рддрд░ рднाрд░рдд рдоें рдк्рд░рдЪрд▓िрдд рд╢ुрдХ्рд▓ рдпрдЬुрд░्рд╡ेрдж рд╢ाрдЦा।рдЬрд╣ां реардЧ्рд╡ेрдж рдХी рд░рдЪрдиा рд╕рдк्рдд-рд╕िрди्рдзु рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдоें рд╣ुрдИ рдеी рд╡рд╣ीं рдпрдЬुрд░्рд╡ेрдж рдХी рд░рдЪрдиा рдХुрд░ुрдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдХे рдк्рд░рджेрд╢ рдоें рд╣ुрдИ।рдХुрдЫ рд▓ोрдЧों рдХे рдорддाрдиुрд╕ाрд░ рдЗрд╕рдХा рд░рдЪрдиाрдХाрд▓ резрекрежреж рд╕े резрежрежреж рдИ.рдкू. рдХा рдоाрдиा рдЬाрддा рд╣ै।

рд╕ाрдорд╡ेрдж - рдЗрд╕ рд╡ेрдж рдХा рдк्рд░рдоुрдЦ рд╡िрд╖рдп рдЙрдкाрд╕рдиा рд╣ै। рд╕ंрдЧीрдд рдоें рдЧाрдиे рдХे рд▓िрдпे резреоренрел рд╕ंрдЧीрддрдордп рдоंрдд्рд░,рд╕ाрдорд╡ेрдж рдЧीрдд-рд╕ंрдЧीрдд рдк्рд░рдзाрди рд╣ै। рдк्рд░ाрдЪीрди рдЖрд░्рдпों рдж्рд╡ाрд░ा рд╕ाрдо-рдЧाрди рдХिрдпा рдЬाрддा рдеा। рд╕ाрдорд╡ेрдж рдЪाрд░ों рд╡ेрджों рдоें рдЖрдХाрд░ рдХी рджृрд╖्рдЯि рд╕े рд╕рдмрд╕े рдЫोрдЯा рд╣ै рдФрд░ рдЗрд╕рдХे резреоренрел рдорди्рдд्рд░ों рдоें рд╕े ремреп рдХो рдЫोрдб़ рдХрд░ рд╕рднी рдЛрдЧрд╡ेрдж рдХे рд╣ैं। рдХेрд╡рд▓ резрен рдорди्рдд्рд░ рдЕрдерд░्рд╡рд╡ेрдж рдФрд░ рдпрдЬुрд░्рд╡ेрдж рдХे рдкाрдпे рдЬाрддे рд╣ैं। рдл़िрд░ рднी рдЗрд╕рдХी рдк्рд░рддिрд╖्рдаा рд╕рд░्рд╡ाрдзिрдХ рд╣ै, рдЬिрд╕рдХा рдПрдХ рдХाрд░рдг рдЧीрддा рдоें рдХृрд╖्рдг рдж्рд╡ाрд░ा рд╡ेрджाрдиां рд╕ाрдорд╡ेрджोрд╜рд╕्рдоि рдХрд╣рдиा рднी рд╣ै।

рд╕ाрдорд╡ेрдж рдпрдж्рдпрдкि рдЫोрдЯा рд╣ै рдкрд░рди्рддु рдПрдХ рддрд░рд╣ рд╕े рдпрд╣ рд╕рднी рд╡ेрджों рдХा рд╕ाрд░ рд░ूрдк рд╣ै рдФрд░ рд╕рднी рд╡ेрджों рдХे рдЪुрдиे рд╣ुрдП рдЕंрд╢ рдЗрд╕рдоें рд╢ाрдоिрд▓ рдХिрдпे рдЧрдпे рд╣ै। рд╕ाрдорд╡ेрдж рд╕ंрд╣िрддा рдоें рдЬो резреоренрел рдорди्рдд्рд░ рд╣ैं, рдЙрдирдоें рд╕े резрелрежрек рдорди्рдд्рд░ рдЛрдЧ्рд╡ेрдж рдХे рд╣ी рд╣ैं। рд╕ाрдорд╡ेрдж рд╕ंрд╣िрддा рдХे рджो рднाрдЧ рд╣ैं, рдЖрд░्рдЪिрдХ рдФрд░ рдЧाрди। рдкुрд░ाрдгों рдоें рдЬो рд╡िрд╡рд░рдг рдоिрд▓рддा рд╣ै рдЙрд╕рд╕े рд╕ाрдорд╡ेрдж рдХी рдПрдХ рд╕рд╣рд╕्рдд्рд░ рд╢ाрдЦाрдУं рдХे рд╣ोрдиे рдХी рдЬाрдирдХाрд░ी рдоिрд▓рддी рд╣ै। рд╡рд░्рддрдоाрди рдоें рдк्рд░рдкंрдЪ рд╣्рд░рджрдп, рджिрд╡्рдпाрд╡рджाрди, рдЪрд░рдгрд╡्рдпुрд╣ рддрдеा рдЬैрдоिрдиि рдЧृрд╣рд╕ूрдд्рд░ рдХो рджेрдЦрдиे рдкрд░ резрей рд╢ाрдЦाрдУं рдХा рдкрддा рдЪрд▓рддा рд╣ै। рдЗрди рддेрд░рд╣ рдоें рд╕े рддीрди рдЖрдЪाрд░्рдпों рдХी рд╢ाрдЦाрдПँ рдоिрд▓рддी рд╣ैं- (рез) рдХौрдоुрдеीрдп, (реи) рд░ाрдгाрдпрдиीрдп рдФрд░ (рей) рдЬैрдоिрдиीрдп।

рдЕрдерд░्рд╡рд╡ेрдж - рдЗрд╕рдоें рдЧुрдг, рдзрд░्рдо, рдЖрд░ोрдЧ्рдп, рдПрд╡ं рдпрдЬ्рдЮ рдХे рд▓िрдпे 5977 рдХрд╡िрддाрдордпी рдорди्рдд्рд░ рд╣ैं।
рдЕрдерд░्рд╡рд╡ेрдж рд╕ंрд╣िрддा рд╣िрди्рджू рдзрд░्рдо рдХे рдкрд╡िрдд्рд░рддрдо рд╡ेрджों рдоें рд╕े рдЪौрдеे рд╡ेрдж рдЕрдерд░्рд╡рд╡ेрдж рдХी рд╕ंрд╣िрддा рдЕрд░्рдеाрдд рдорди्рдд्рд░ рднाрдЧ рд╣ै। рдЗрд╕ рд╡ेрдж рдХो рдм्рд░рд╣्рдорд╡ेрдж рднी рдХрд╣рддे рд╣ैं। рдЗрд╕рдоें рджेрд╡рддाрдУं рдХी рд╕्рддुрддि рдХे рд╕ाрде, рдЪिрдХिрдд्рд╕ा, рд╡िрдЬ्рдЮाрди рдФрд░ рджрд░्рд╢рди рдХे рднी рдорди्рдд्рд░ рд╣ैं। рдЕрдерд░्рд╡рд╡ेрдж рд╕ंрд╣िрддा рдХे рдмाрд░े рдоें рдХрд╣ा рдЧрдпा рд╣ै рдХि рдЬिрд╕ рд░ाрдЬा рдХे рд░рдЬ्рдп рдоें рдЕрдерд░्рд╡рд╡ेрдж рдЬाрдирдиे рд╡ाрд▓ा рд╡िрдж्рд╡ाрди् рд╢ाрди्рддिрд╕्рдеाрдкрди рдХे рдХрд░्рдо рдоें рдиिрд░рдд рд░рд╣рддा рд╣ै, рд╡рд╣ рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ рдЙрдкрдж्рд░рд╡рд░рд╣िрдд рд╣ोрдХрд░ рдиिрд░рди्рддрд░ рдЙрди्рдирддि рдХрд░рддा рдЬाрддा 

Saturday, November 9, 2019

рднाрд░рдд рдХा рдЗрддिрд╣ाрд╕




рднाрд░рдд рдХा рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдХрдИ рд╣рдЬाрд░ рд╡рд░्рд╖ рдкुрд░ाрдиा рдоाрдиा рдЬाрддा рд╣ै। рдоेрд╣рд░рдЧрдв़ рдкुрд░ाрддाрдд्рд╡िрдХ рджृрд╖्рдЯि рд╕े рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╕्рдеाрди рд╣ै рдЬрд╣ाँ рдирд╡рдкाрд╖ाрдг рдпुрдЧ (ренрежрежреж рдИрд╕ा-рдкूрд░्рд╡ рд╕े реирелрежреж рдИрд╕ा-рдкूрд░्рд╡) рдХे рдмрд╣ुрдд рд╕े рдЕрд╡рд╢ेрд╖ рдоिрд▓े рд╣ैं। рд╕िрди्рдзु рдШाрдЯी рд╕рдн्рдпрддा, рдЬिрд╕рдХा рдЖрд░рдо्рдн рдХाрд▓ рд▓рдЧрднрдЧ рейрейрежреж рдИрд╕ाрдкूрд░्рд╡ рд╕े рдоाрдиा рдЬाрддा рд╣ै,рдк्рд░ाрдЪीрди рдоिрд╕्рд░ рдФрд░ рд╕ुрдоेрд░ рд╕рдн्рдпрддा рдХे рд╕ाрде рд╡िрд╢्рд╡ рдХी рдк्рд░ाрдЪीрдирддрдо рд╕рдн्рдпрддा рдоें рд╕े рдПрдХ рд╣ैं।
рднाрд░рдд рдиाрдо рдХी рдЙрдд्рдкрддि рдХा рд╕ंрдмंрдз рдк्рд░ाрдЪीрди рднाрд░рдд рдХे рдЪрдХ्рд░рд╡рд░्рддी рд╕рдо्рд░ाрдЯ рд░ाрдЬा рдордиु рдХे рд╡ंрд╢рдЬ рднрдЧрд╡ाрди рдЛрд╖рднрджेрд╡ рдХे рдкुрдд्рд░ рднрд░рдд рд╕े рд╣ै। рд╢्рд░ीрдордж् рднाрдЧрд╡рдд рдПрд╡ं рдЬैрди рдЧ्рд░ंрдеों рдоें рдЙрдирдХे рдЬीрд╡рди рдПрд╡ं рдЕрди्рдп рдЬрди्рдоों рдХा рд╡рд░्рдгрди рдЖрддा рд╣ै।
рдЛрд╖рднрджेрд╡ рд╕्рд╡рдпंрднू рдордиु рд╕े рдкांрдЪрд╡ीं рдкीрдв़ी рдоें рдЗрд╕ рдХ्рд░рдо рдоें рд╣ुрдП- рд╕्рд╡рдпंрднू рдордиु, рдк्рд░िрдпрд╡्рд░рдд, рдЕрдЧ्рдиीрдШ्рд░, рдиाрднि рдФрд░ рдлिрд░ рдЛрд╖рдн। рд░ाрдЬा рдФрд░ рдЛрд╖ि рдЛрд╖рднрдиाрде рдХे рджो рдкुрдд्рд░ рдеे- рднрд░рдд рдФрд░ рдмाрд╣ुрдмрд▓ी।

рдмाрд╣ुрдмрд▓ी рдХो рд╡ैрд░ाрдЧ्рдп рдк्рд░ाрдк्рдд рд╣ुрдЖ рддो рдЛрд╖рдн рдиे рднрд░рдд рдХो рдЪрдХ्рд░рд╡рд░्рддी рд╕рдо्рд░ाрдЯ рдмрдиाрдпा। рднрд░рдд рдХो рд╡ैрд░ाрдЧ्рдп рд╣ुрдЖ рддो рд╡ो рдЕрдкрдиे рдмрдб़े рдкुрдд्рд░ рдХो рд░ाрдЬрдкाрдЯ рд╕ौंрдкрдХрд░ рдЬंрдЧрд▓ рдЪрд▓े рдЧрдП।
рд░ाрдо рдХे рдЫोрдЯे рднाрдИ рднрд░рдд рд░ाрдЬा рджрд╢рд░рде рдХे рджूрд╕рд░े рдкुрдд्рд░ рдеे। рдЙрдирдХी рдоाрддा рдХैрдХрдпी рдеी। рдЙрдирдХे рдЕрди्рдп рднाрдИ рдеे рд▓рдХ्рд╖्рдордг рдФрд░ рд╢рдд्рд░ुрдШ्рди। рдкрд░ंрдкрд░ा рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ рд░ाрдо рдХो рдЧрдж्рджी рдкрд░ рд╡िрд░ाрдЬрдоाрди рд╣ोрдиा рдеा рд▓ेрдХिрди рдЙрди्рд╣ें 14 рд╡рд░्рд╖ рдХा рд╡рдирд╡ाрд╕ рдоिрд▓ा। рдЗрд╕ рджौрд░ाрди рднрд░рдд рдиे рд░ाрдЬрдЧрдж्рджी рд╕ंрднाрд▓ी рдФрд░ рдЙрди्рд╣ोंрдиे рд░ाрдЬ्рдп рдХा рд╡िрд╕्рддाрд░ рдХिрдпा। рдХрд╣рддे рд╣ैं рдЙрди्рд╣ीं рдХे рдХाрд░рдг рдЗрд╕ рджेрд╢ рдХा рдиाрдо рднाрд░рдд рдкрдб़ा।
рдкुрд░ुрд╡ंрд╢ рдХे рд░ाрдЬा рджुрд╖्рдпंрдд рдФрд░ рд╢рдХुंрддрд▓ा рдХे рдкुрдд्рд░ рднрд░рдд рдХी рдЧрдгрдиा 'рдорд╣ाрднाрд░рдд' рдоें рд╡рд░्рдгिрдд рд╕ोрд▓рд╣ рд╕рд░्рд╡рд╢्рд░ेрд╖्рда рд░ाрдЬाрдУं рдоें рд╣ोрддी рд╣ै। рдХाрд▓िрджाрд╕ рдХृрдд рдорд╣ाрди рд╕ंрд╕्рдХृрдд рдЧ्рд░ंрде 'рдЕрднिрдЬ्рдЮाрди рд╢ाрдХुंрддрд▓рдо' рдХे рдПрдХ рд╡ृрдд्рддांрдд рдЕрдиुрд╕ाрд░ рд░ाрдЬा рджुрд╖्рдпंрдд рдФрд░ рдЙрдирдХी рдкрдд्рдиी рд╢рдХुंрддрд▓ा рдХे рдкुрдд्рд░ рднрд░рдд рдХे рдиाрдо рд╕े рднाрд░рддрд╡рд░्рд╖ рдХा рдиाрдордХрд░рдг рд╣ुрдЖ।
рдорд░ुрдж्рдЧрдгों рдХी рдХृрдкा рд╕े рд╣ी рднрд░рдд рдХो рднाрд░рдж्рд╡ाрдЬ рдиाрдордХ рдкुрдд्рд░ рдоिрд▓ा। рднाрд░рддрдж्рд╡ाрдЬ рдорд╣ाрди ‍рдЛрд╖ि рдеे। рдЪрдХ्рд░рд╡рд░्рддी рд░ाрдЬा рднрд░рдд рдХे рдЪрд░िрдд рдХा рдЙрд▓्рд▓ेрдЦ рдорд╣ाрднाрд░рдд рдХे рдЖрджिрдкрд░्рд╡ рдоें рднी рд╣ै।
рд╣ाрд▓ांрдХि рдЬ्рдпाрджाрддрд░ рд╡िрдж्рд╡ाрди рдоाрдирддे рд╣ैं рдХि рдЛрд╖рднрдиाрде рдХे рдк्рд░рддाрдкी рдкुрдд्рд░ рднрд░рдд рдХे рдиाрдо рдкрд░ рд╣ी рднाрд░рдд рдХा рдиाрдордХрд░рдг рд╣ुрдЖ।
рд╣िрдоाрд▓рдп рдХे рдкрд╢्рдЪिрдо рдоें рд╕िंрдзु рдирджी рдмрд╣рддी рд╣ै рдФрд░ рдПрдХ рдмрд╣ुрдд рдмрдб़ा рднू-рднाрдЧ рдЗрд╕рд╕े рдШिрд░ा рд╣ै। рдЗрд╕ рднू-рднाрдЧ рдХो рд╕िंрдзु рдШाрдЯी рдХрд╣рддे рд╣ैं। рд╕िंрдзु рдШाрдЯी рд╕рдн्рдпрддा рдмрд╣ुрдд рдк्рд░рд╕िрдж्рдз рд╣ुрдИ рд╣ै। рдордз्рдпрдпुрдЧ рдоें рдЬрдм рддुрд░्рдХिрд╕्рддाрди рд╕े рдХुрдЫ рд╡िрджेрд╢ी рд▓ुрдЯेрд░े рдФрд░ рдИрд░ाрдиी рд▓ोрдЧ рджेрд╢ рдоें рдЖрдпे рддो рд╕рд░्рд╡рдк्рд░рдердо рдЙрди्рд╣ोंрдиे рд╕िंрдзु рдШाрдЯी рдоें рдк्рд░рд╡ेрд╢ рдХिрдпा। рдпрд╣ां рдХे рдиिрд╡ाрд╕िрдпों рдХो рдЙрди्рд╣ोंрдиे рд╣िрди्рджू рдиाрдо рджिрдпा, рдЬो рд╕िंрдзु рдХा рд╣ी рдПрдХ рдЕрдкрдн्рд░ंрд╢ рд╣ै। рд╣िрди्рджुрдУं рдХे рджेрд╢ рдХो рдЙрди्рд╣ोंрдиे рд╣िрди्рджुрд╕्рддाрди рдХे рдиाрдо рд╕े рдЬाрдиा рдФрд░ рдк्рд░рдЪрд▓िрдд рдХिрдпा।
 рд╕िंрдзु рдирджी рдХा рджूрд╕рд░ा рдиाрдо рдЗंрдбрд╕ рд╡ैрд▓ी рднी рдХрд╣ा рдЬाрддा рдеा। рд╕िंрдзु рдШाрдЯी рдХी рд╕рдн्рдпрддा рд░ोрдо рдХी рд╕рдн्рдпрддा рдХी рддрд░рд╣ рдк्рд░рд╕िрдж्рдз рдеी рдФрд░ рдкूрд░े рджेрд╢ рдоें рдлैрд▓ी рд╣ुрдИ рдеी। рдЗंрдбрд╕ рд╡ैрд▓ी рдХे рдХाрд░рдг рд╣ी рджेрд╢ рдХा рдиाрдо рдЗंрдбिрдпा рдкрдб़ा।

рдЗंрдбिрдпा рдиाрдо рдк्рд░рдЪрд▓िрдд рд╣ोрдиे рдХा рдПрдХ рдЕрди्рдп рдХाрд░рдг рдФрд░ рднी рд╣ै। рдЬрдм рдЕंрдЧ्рд░ेрдЬ рджेрд╢ рдоें рдЖрдпे рддो рдЙрди्рд╣ें рд╣िрди्рджुрд╕्рддाрди рдЕрдерд╡ा рд╣िрди्рдж рдХा рдЙрдЪ्рдЪрд░рдг рдХрд░рдиे рдоें рдХрдаिрдиाрдИ рд╣ुрдИ। рдЗрд╕рдХा рд╣рд▓ рднी рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдЦोрдЬ рд▓िрдпा। рдЙрди्рд╣ें рдоाрд▓ूрдо рдЪрд▓ा рдХि рд╕िंрдзु рдШाрдЯी рдХा рдиाрдо рдЗंрдбрд╕ рд╡ैрд▓ी рднी рд╣ै। рдЕрдд: рдЙрди्рд╣ोंрдиे рд╣рдоाрд░े рджेрд╢ рдХो рдЗंрдбिрдпा рдиाрдо рджिрдпा рдФрд░ рджेрд╢ рдкूрд░े рд╡िрд╢्рд╡ рдоें рдЗंрдбिрдпा рдХे рдиाрдо рд╕े рдк्рд░рд╕िрдж्рдз рд╣ो рдЧрдпा। рдПрдХ рдЕрди्рдп рдордд рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ рдЬрдм рдЕрд▓ेрдХ्рдЬैंрдбрд░ рднाрд░рдд рдЖрдпा рддो рдЙрд╕рдиे рдЕंрдЧ्рд░ेрдЬी рдоें HINDU рд╕े рдЬो рдмाрдж рдоें INDIA (рдЗंрдбिрдпा) рдмрди рдЧрдпा

рд╕्рд░ोрдд
рдк्рд░ाрдЪीрди рднाрд░рдд рдХा рдЗрддिрд╣ाрд╕ рд╕рдоाрди्рдпрдд рд╡िрдж्рд╡ाрди рднाрд░рддीрдп рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдХो рдПрдХ рд╕ंрдкрди्рди рдкрд░ рдЕрд░्рдзрд▓िрдЦिрдд рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдмрддाрддे рд╣ैं рдкрд░ рднाрд░рддीрдп рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдХे рдХрдИ рд╕्рд░ोрдд рд╣ै। рд╕िंрдзु рдШाрдЯी рдХी рд▓िрдкि, рдЕрд╢ोрдХ рдХे рд╢िрд▓ाрд▓ेрдЦ, рд╣ेрд░ोрдбोрдЯрд╕, рдл़ा рд╣िрдпाрди, рд╣्рд╡ेрди рд╕ांрдЧ, рд╕ंрдЧрдо рд╕ाрд╣िрдд्рдп, рдоाрд░्рдХोрдкोрд▓ो, рд╕ंрд╕्рдХृрдд рд▓ेрдЦрдХों рдЖрджि рд╕े рдк्рд░ाрдЪीрди рднाрд░рдд рдХा рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдк्рд░ाрдк्рдд рд╣ोрддा рд╣ै। рдордз्рдпрдХाрд▓ рдоें рдЕрд▓-рдмेрд░ुрдиी рдФрд░ рдЙрд╕рдХे рдмाрдж рджिрд▓्рд▓ी рд╕рд▓्рддрдирдд рдХे рд░ाрдЬाрдУं рдХी рдЬीрд╡рдиी рднी рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╣ै। рдмाрдмрд░рдиाрдоा, рдЖрдИрди-рдП-рдЕрдХрдмрд░ी рдЖрджि рдЬीрд╡рдиिрдпाँ рд╣рдоें рдЙрдд्рддрд░ рдордз्рдпрдХाрд▓ рдХे рдмाрд░े рдоें рдмрддाрддी рд╣ैं।

Friday, November 8, 2019

рдоुрдЧ़рд▓ рд╕ाрдо्рд░ाрдЬ्рдп






рдоुрдЧ़рд▓ рд╕ाрдо्рд░ाрдЬ्рдп рдХी рд╕्рдеाрдкрдиा рдордз्рдп рдПрд╢िрдпा рдХे рдПрдХ рддैрдоूрд░ рд░ाрдЬрдХुрдоाрд░ рдФрд░ рд╢ाрд╕рдХ рдмाрдмрд░ рдиे рдХी рдеी । рдмाрдмрд░ рдЕрдкрдиे рдкिрддा рдХे рдкрдХ्рд╖ рдоें рддैрдоूрд░ рд╕рдо्рд░ाрдЯ рддाрдоेрд░рд▓ेрди рдХा рдк्рд░рдд्рдпрдХ्рд╖ рд╡ंрд╢рдЬ рдеा , рдФрд░ рдоंрдЧोрд▓ рд╢ाрд╕рдХ рдЪंрдЧेрдЬ рдЦाрди рдЕрдкрдиी рдоाрддा рдХी рдУрд░।  рд╢्рдпрдмाрдиी рдЦाрди рдж्рд╡ाрд░ा рддुрд░्рдХिрд╕्рддाрди рдоें рдЕрдкрдиे рдкैрддृрдХ рдбोрдоेрди рд╕े резрек рд╡рд░्рд╖ीрдп рдк्рд░िंрд╕ рдмाрдмрд░ рдЕрдкрдиी рдорд╣рдд्рд╡ाрдХांрдХ्рд╖ाрдУं рдХो рдкूрд░ा рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рднाрд░рдд рдХा рд░ुрдЦ рдХिрдпा।  рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдХाрдмुрд▓ рдоें рдЦुрдж рдХो рд╕्рдеाрдкिрдд рдХिрдпा рдФрд░ рдлिрд░ рдЦैрдмрд░ рджрд░्рд░े рд╕े рд╣ोрддे рд╣ुрдП рдЕрдлрдЧाрдиिрд╕्рддाрди рд╕े рджрдХ्рд╖िрдг рднाрд░рдд рдХी рдУрд░ рддेрдЬी рд╕े рдмрдв़े । 1526 рдоें рдкाрдиीрдкрдд рдоें рдЕрдкрдиी рдЬीрдд рдХे рдмाрдж рдмाрдмрд░ рдХी рд╕ेрдиाрдУं рдиे рдЙрдд्рддрд░ी рднाрд░рдд рдкрд░ рдмрд╣ुрдд рдХрдм्рдЬ़ा рдХрд░ рд▓िрдпा। рдпुрдж्рдз рдФрд░ рд╕ैрди्рдп рдЕрднिрдпाрдиों рдХे рд╕ाрде рд╢िрдХाрд░, рд╣ाрд▓ांрдХि, рдирдП рд╕рдо्рд░ाрдЯ рдХो рднाрд░рдд рдоें рд╣ुрдП рд▓ाрдн рдХो рдордЬрдмूрдд рдХрд░рдиे рдХी рдЕрдиुрдорддि рдирд╣ीं рджी। рд╕ाрдо्рд░ाрдЬ्рдп рдХी рдЕрд╕्рдеिрд░рддा рдЙрдирдХे рдмेрдЯे рд╣ुрдоाрдпूँ рдХे рддрд╣рдд рд╕्рдкрд╖्рдЯ рд╣ो рдЧрдИ , рдЬिрд╕े рд╡िрдж्рд░ोрд╣िрдпों рдж्рд╡ाрд░ा рдлाрд░рд╕ рдоें рдиिрд░्рд╡ाрд╕िрдд рдХрд░ рджिрдпा рдЧрдпा рдеा।
рдлाрд░рд╕ рдоें рд╣ुрдоाрдпूँ рдХे рдиिрд░्рд╡ाрд╕рди рдиे рд╕рдл़рд╡ीрдж рдФрд░ рдоुрдЧ़рд▓ рди्рдпाрдпाрд▓рдпों рдХे рдмीрдЪ рд░ाрдЬрдирдпिрдХ рд╕ंрдмंрдз рд╕्рдеाрдкिрдд рдХिрдП , рдФрд░ рдоुрдЧ़рд▓ рджрд░рдмाрд░ рдоें рдкрд╢्рдЪिрдо рдПрд╢िрдпाрдИ рд╕ांрд╕्рдХृрддिрдХ рдк्рд░рднाрд╡ рдХो рдмрдв़ाрдпा। 1555 рдоें рд╣ुрдоाрдпूँ рдХे рд╡िрдЬрдпी рд╣ोрдиे рдХे рдмाрдж рдоुрдЧрд▓ рд╢ाрд╕рди рдХी рдмрд╣ाрд▓ी рд╢ुрд░ू рд╣ुрдИ, рд▓ेрдХिрди рдХुрдЫ рд╣ी рд╕рдордп рдмाрдж рдПрдХ рджुрд░्рдШрдЯрдиा рд╕े рдЙрд╕рдХी рдоृрдд्рдпु рд╣ो рдЧрдИ।  рд╣ुрдоाрдпूँ рдХा рдкुрдд्рд░, рдЕрдХрдмрд░ , рдПрдХ рд░ेрдЬिрдоेंрдЯ, рдмैрд░рдо рдЦाрди рдХे рдЕрдзीрди рд╕िंрд╣ाрд╕рди рдкрд░ рдмैрдаा , рдЬिрд╕рдиे рднाрд░рдд рдоें рдоुрдЧ़рд▓ рд╕ाрдо्рд░ाрдЬ्рдп рдХो рдордЬрдмूрдд рдХрд░рдиे рдоें рдорджрдж рдХी।

рдпुрдж्рдз рдФрд░ рдХूрдЯрдиीрддि рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े, рдЕрдХрдмрд░ рд╕рднी рджिрд╢ाрдУं рдоें рд╕ाрдо्рд░ाрдЬ्рдп рдХा рд╡िрд╕्рддाрд░ рдХрд░рдиे рдоें рд╕рдХ्рд╖рдо рдеा, рдФрд░ рдЧोрджाрд╡рд░ी рдирджी рдХे рдЙрдд्рддрд░ рдоें рд▓рдЧрднрдЧ рдкूрд░े рднाрд░рддीрдп рдЙрдкрдорд╣ाрдж्рд╡ीрдк рдХो рдиिрдпंрдд्рд░िрдд рдХрд░рддा рдеा ।  рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдПрдХ рдирдпा рд╕рдд्рддाрд░ूрдв़ рдЕрднिрдЬाрдд рд╡рд░्рдЧ рдЙрдирдХे рдк्рд░рддि рд╡рдлाрджाрд░ рдмрдиाрдпा, рдПрдХ рдЖрдзुрдиिрдХ рдк्рд░рд╢ाрд╕рди рд▓ाрдЧू рдХिрдпा, рдФрд░ рд╕ांрд╕्рдХृрддिрдХ рд╡िрдХाрд╕ рдХो рдк्рд░ोрдд्рд╕ाрд╣िрдд рдХिрдпा। рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдпूрд░ोрдкीрдп рд╡्рдпाрдкाрд░िрдХ рдХंрдкрдиिрдпों рдХे рд╕ाрде рд╡्рдпाрдкाрд░ рдмрдв़ाрдпा। рднाрд░рддीрдп рдЗрддिрд╣ाрд╕рдХाрд░ рдЕрдм्рд░ाрд╣рдо рдПрд░ाрд▓ी рдиे рд▓िрдЦा рд╣ै рдХि рд╡िрджेрд╢ी рдЕрдХ्рд╕рд░ рдоुрдЧрд▓ рджрд░рдмाрд░ рдХी рд╢ाрдирджाрд░ рд╕ंрдкрдд्рддि рд╕े рдк्рд░рднाрд╡िрдд рдеे, рд▓ेрдХिрди рдЪрдордХрддी рдЕрджाрд▓рдд рдиे рдЧрд╣рд░े рдпрдеाрд░्рде рдХो рдЫिрдкा рджिрдпा, рдЕрд░्рдеाрдд рд╕ाрдо्рд░ाрдЬ्рдп рдХे рд╕рдХрд▓ рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдЙрдд्рдкाрдж рдХा рд▓рдЧрднрдЧ рдПрдХ рдЪौрдеाрдИ рд╣िрд╕्рд╕ा ремрелрел рдкрд░िрд╡ाрд░ों рдХे рдкाрд╕ рдеा рдЬрдмрдХि рдеोрдХ рднाрд░рдд рдХे резреиреж рдоिрд▓िрдпрди рд▓ोрдЧ рдЧрд░ीрдмी рдХो рднुрд▓ाрдиे рдоें рд░рд╣рддे рдеे। 1578 рдоें рдмाрдШों рдХा рд╢िрдХाрд░ рдХрд░рддे рд╕рдордп рдПрдХ рдоिрд░्рдЧी рдХा рджौрд░ा рдкрдб़рдиे рдХे рдмाрдж рдЬो рджिрдЦाрдИ рджेрддा рд╣ै, рдЙрд╕े рдкीрдб़िрдд рдХрд░рдиे рдХे рдмाрдж, рдЬिрд╕े рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдПрдХ рдзाрд░्рдоिрдХ рдЕрдиुрднрд╡ рдоाрдиा, рдЕрдХрдмрд░ рдЗрд╕्рд▓ाрдо рд╕े рд╡िрдоुрдЦ рд╣ो рдЧрдпा, рдФрд░ рд╣िंрджू рдФрд░ рдЗрд╕्рд▓ाрдо рдХे рд╕рдордХाрд▓िрдХ рдоिрд╢्рд░рдг рдХो рдЕрдкрдиाрдиे рд▓рдЧा। рдЕрдХрдмрд░ рдиे рдЕрдкрдиे рджрд░рдмाрд░ рдоें рдзрд░्рдо рдХी рд╕्рд╡рддंрдд्рд░рддा рдХी рдЕрдиुрдорддि рджी, рдФрд░ рдПрдХ рд╢ाрд╕рдХ рдкंрде рдХी рдордЬрдмूрдд рд╡िрд╢ेрд╖рддाрдУं рдХे рд╕ाрде рдПрдХ рдирдпा рдзрд░्рдо, рджीрди-рдП-рдЗрд▓ाрд╣ी рдХी рд╕्рдеाрдкрдиा рдХрд░рдХे рдЕрдкрдиे рд╕ाрдо्рд░ाрдЬ्рдп рдоें рд╕ाрдоाрдЬिрдХ-рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рдФрд░ рд╕ांрд╕्рдХृрддिрдХ рдорддрднेрджों рдХो рд╣рд▓ рдХрд░рдиे рдХा рдк्рд░рдпाрд╕ рдХिрдпा । рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдЕрдкрдиे рдмेрдЯे рдХो рдПрдХ рдЖंрддрд░िрдХ рд░ूрдк рд╕े рд╕्рдеिрд░ рдЕрд╡рд╕्рдеा рдоें рдЫोрдб़ рджिрдпा, рдЬो рдХि рдЗрд╕рдХे рд╕ुрдирд╣рд░े рдпुрдЧ рдХे рдмीрдЪ рдеा, рд▓ेрдХिрди рд▓ंрдмे рд╕рдордп рд╕े рдкрд╣рд▓े рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рдХрдордЬोрд░ी рдХे рд╕ंрдХेрдд рд╕ाрдордиे рдЖрдП।

рдЕрдХрдмрд░ рдХे рдмेрдЯे, рдЬрд╣ाँрдЧीрд░ , "рдЕрдлीрдо рдХे рдЖрджी рдеे, рд░ाрдЬ्рдп рдХे рдоाрдорд▓ों рдХी рдЙрдкेрдХ्рд╖ा рдХрд░рддे рдеे рдФрд░ рдк्рд░рддिрдж्рд╡ंрдж्рд╡ी рдЕрджाрд▓рдд рдХे рдЧुрдЯों рдХे рдк्рд░рднाрд╡ рдоें рдЖрддे рдеे"।  рдЬрд╣ाँрдЧीрд░ рдХे рдкुрдд्рд░, рд╢ाрд╣рдЬрд╣ाँ рдХे рд╢ाрд╕рдирдХाрд▓ рдХे рджौрд░ाрди, рдоुрдЧ़рд▓ рджрд░рдмाрд░ рдХा рд╡ैрднрд╡ рдЕрдкрдиे рдЪрд░рдо рдкрд░ рдкрд╣ुँрдЪ рдЧрдпा, рдЬैрд╕ा рдХि рддाрдЬрдорд╣рд▓ рдиे рдоाрдиा рдеा । рд╣ाрд▓ाँрдХि, рди्рдпाрдпाрд▓рдп рдХो рдмрдиाрдП рд░рдЦрдиे рдХी рд▓ाрдЧрдд рд░ाрдЬрд╕्рд╡ рдоें рдЖрдиे рд╕े рдЕрдзिрдХ рд╣ोрдиे рд▓рдЧी।


рдпूрд░ोрдкीрдп рдЖрдЧंрддुрдХों рдХे рд╕ाрде рдЕрдХрдмрд░
рд╢ाрд╣рдЬрд╣ाँ рдХा рд╕рдмрд╕े рдмрдб़ा рдмेрдЯा, рдЙрджाрд░ рджाрд░ा рд╢िрдХोрд╣ , рдЕрдкрдиे рдкिрддा рдХी рдмीрдоाрд░ी рдХे рдкрд░िрдгाрдорд╕्рд╡рд░ूрдк 1658 рдоें рд░ीрдЬेंрдЯ рдмрди рдЧрдпा। [ рдЙрдж्рдзрд░рдг рд╡ांрдЫिрдд ] рджाрд░ा рдиे рдПрдХ рд╕рдордХाрд▓िрдХ рд╣िंрджू-рдоुрд╕्рд▓िрдо рдзрд░्рдо рдФрд░ рд╕ंрд╕्рдХृрддि рдХा рд╕рдорд░्рдерди рдХिрдпा। рд╣ाрд▓ाँрдХि, рдЗрд╕्рд▓ाрдоिрдХ рд░ूрдв़िрд╡ाрджिрдпों рдХे рд╕рдорд░्рдерди рд╕े, рд╢ाрд╣рдЬрд╣ाँ рдХे рдПрдХ рдЫोрдЯे рдмेрдЯे, рдФрд░ंрдЧрдЬ़ेрдм рдиे рд╕िंрд╣ाрд╕рди рдХो рдЬрдм्рдд рдХрд░ рд▓िрдпा। рдФрд░ंрдЧрдЬेрдм рдиे 1659 рдоें рджाрд░ा рдХो рд╣рд░ाрдпा рдеा рдФрд░ рдЙрд╕े рдоाрд░ рдбाрд▓ा рдеा। рд╣ाрд▓ाँрдХि рд╢ाрд╣рдЬрд╣ाँ рдЕрдкрдиी рдмीрдоाрд░ी рд╕े рдкूрд░ी рддрд░рд╣ рд╕े рдЙрдмрд░ рдЪुрдХा рдеा, рдФрд░ंрдЧрдЬ़ेрдм рдиे рдЙрд╕े рд╢ाрд╕рди рдХрд░рдиे рдоें рдЕрдХ्рд╖рдо рдШोрд╖िрдд рдХрд░ рджिрдпा рдеा рдФрд░ рдЙрд╕े рдХैрдж рдХрд░ рд▓िрдпा рдеा।

рдФрд░ंрдЧрдЬेрдм рдХे рд╢ाрд╕рдирдХाрд▓ рдХे рджौрд░ाрди, рд╕ाрдо्рд░ाрдЬ्рдп рдиे рдПрдХ рдмाрд░ рдлिрд░ рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рддाрдХрдд рд╣ाрд╕िрд▓ рдХी, рдФрд░ рдпрд╣ рджुрдиिрдпा рдХी рдЬीрдбीрдкी рдХे рдПрдХ рдЪौрдеाрдИ рд╕े рдЕрдзिрдХ рджुрдиिрдпा рдХी рд╕рдмрд╕े рдмрдб़ी рдЕрд░्рдерд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдмрди рдЧрдИ, рд▓ेрдХिрди рдЙрдирдХी рд╢рд░िрдпा рдХी рд╕्рдеाрдкрдиा рдиे рднाрд░ी рд╡िрд╡ाрджों рдХो рдЬрди्рдо рджिрдпा। рдФрд░ंрдЧрдЬेрдм рдиे рд▓рдЧрднрдЧ рдкूрд░े рджрдХ्рд╖िрдг рдПрд╢िрдпा рдХो рд╢ाрдоिрд▓ рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рд╕ाрдо्рд░ाрдЬ्рдп рдХा рд╡िрд╕्рддाрд░ рдХिрдпा,  рд▓ेрдХिрди 1707 рдоें рдЙрдирдХी рдоृрдд्рдпु рдХे рд╕рдордп, "рд╕ाрдо्рд░ाрдЬ्рдп рдХे рдХрдИ рд╣िрд╕्рд╕े рдЦुрд▓े рд╡िрдж्рд░ोрд╣ рдоें рдеे"। рдФрд░ंрдЧрдЬेрдм рдж्рд╡ाрд░ा рдордз्рдп рдПрд╢िрдпा рдоें рдЕрдкрдиे рдкрд░िрд╡ाрд░ рдХी рдкुрд╢्рддैрдиी рдЬрдоीрдиों рдХो рдлिрд░ рд╕े рдЬोрдб़рдиे рдХी рдХोрд╢िрд╢ें рд╕рдлрд▓ рдирд╣ीं рд╣ो рдкाрдИं, рдЬрдмрдХि рджрдХ्рдХрди рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдХी рдЙрдирдХी рд╕рдлрд▓ рд╡िрдЬрдп рдПрдХ рдкिрд░ाрдоिрдб рдЬीрдд рд╕ाрдмिрдд рд╣ुрдИ рдЬिрд╕рдиे рд╕ाрдо्рд░ाрдЬ्рдп рдХो рд░рдХ्рдд рдФрд░ рдЦрдЬाрдиे рджोрдиों рдоें рднाрд░ी рдЦрд░्рдЪ рдХिрдпा। рдФрд░ंрдЧрдЬेрдм рдХे рд▓िрдП рдПрдХ рдФрд░ рд╕рдорд╕्рдпा рдпрд╣ рдеी рдХि рд╕ेрдиा рд╣рдоेрд╢ा рдЙрдд्рддрд░ी рднाрд░рдд рдХे рднूрдоि-рд╕्рд╡ाрдоी рдЕрднिрдЬाрдд рд╡рд░्рдЧ рдкрд░ рдЖрдзाрд░िрдд рдеी рдЬिрд╕рдиे рдЕрднिрдпाрдиों рдХे рд▓िрдП рдШुрдб़рд╕рд╡ाрд░ рд╕ेрдиा рдк्рд░рджाрди рдХी рдеी, рдФрд░ рд╕ाрдо्рд░ाрдЬ्рдп рдХे рдкाрд╕ рдУрдЯोрдорди рд╕ाрдо्рд░ाрдЬ्рдп рдХी рдЬрдирд╢рд░ीрд░ी рд╡ाрд╣िрдиी рдХे рдмрд░ाрдмрд░ рдХुрдЫ рднी рдирд╣ीं рдеा। рдбेрдХ्рдХрди рдХी рд▓ंрдмी рдФрд░ рдорд╣ंрдЧी рд╡िрдЬрдп рдиे "рд╕рдлрд▓рддा рдХी рдЖрднा" рдХो рдмुрд░ी рддрд░рд╣ рд╕े рдбुрдмो рджिрдпा рдеा рдФрд░ 17 рд╡ीं рд╢рддाрдм्рджी рдХे рдЙрдд्рддрд░ाрд░्рдз рд╕े, рдФрд░ рдмाрдж рдоें 17 рд╡ीं рд╢рддाрдм्рджी рдХे рдмाрдж рд╕े, рд╕ाрдо्рд░ाрдЬ्рдпрд╡ाрдж рд╕ाрдо्рд░ाрдЬ्рдп рдХे рдпुрдж्рдзों рдХे рд▓िрдП рд╕ेрдиा рдк्рд░рджाрди рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рдЕрдиिрдЪ्рдЫुрдХ рд╣ो рдЧрдпा, рдХ्рдпोंрдХि рдЙрд╕े рдкुрд░рд╕्рдХृрдд рдХिрдпा рдЬाрдиे рдХी рд╕ंрднाрд╡рдиा рдеी। рдПрдХ рд╕рдлрд▓ рдпुрдж्рдз рдХे рдкрд░िрдгाрдорд╕्рд╡рд░ूрдк рднूрдоि рдХो рдХрдо рдФрд░ рдХрдо рд╕ंрднाрд╡рдиा рдХे рд░ूрдк рдоें рджेрдЦा рдЧрдпा рдеा। рдЗрд╕рдХे рдЕрд▓ाрд╡ा, рдЗрд╕ рддрде्рдп рдХे рдХाрд░рдг рдХि рджрдХ्рдЦрди рдХी рд╡िрдЬрдп рдХे рд╕рдоाрдкрди рдкрд░, рдФрд░ंрдЧрдЬ़ेрдм рдиे рдХुрдЫ рдЪुрдиिंрджा рдорд╣ाрди рдкрд░िрд╡ाрд░ों рдХो рджрдХ्рдЦрди рдоें рдЬ़рдоीрди рдХे рд╕ाрде рдкुрд░рд╕्рдХृрдд рдХिрдпा рдеा, рдЙрди рдЕрднिрдЬाрдд рд╡рд░्рдЧ рдХो рдЫोрдб़ рджिрдпा рдеा рдЬिрди्рд╣ें рдЗрдиाрдо рдХे рд░ूрдк рдоें рдЬ़рдм्рдд рдирд╣ीं рдХिрдпा рдЧрдпा рдеा рдФрд░ рдЬिрдирдХे рд▓िрдП рджрдХ्рдЦрди рдХी рд╡िрдЬрдп рдеी рдоंрд╣рдЧी рд▓ाрдЧрдд рдеी, рдЖрдЧे рдХे рдЕрднिрдпाрдиों рдоें рднाрдЧ рд▓ेрдиे рдХे рд▓िрдП рджृрдв़рддा рд╕े рдЕрд╕ंрддुрд╖्рдЯ рдФрд░ рдЕрдиिрдЪ्рдЫुрдХ рдорд╣рд╕ूрд╕ рдХрд░рдиा। рдФрд░ंрдЧрдЬेрдм рдХे рдмेрдЯे, рд╢ाрд╣ рдЖрд▓рдо рдиे рдЕрдкрдиे рдкिрддा рдХी рдзाрд░्рдоिрдХ рдиीрддिрдпों рдХो рдиिрд░рд╕्рдд рдХिрдпा рдФрд░ рдк्рд░рд╢ाрд╕рди рдоें рд╕ुрдзाрд░ рдХा рдк्рд░рдпाрд╕ рдХिрдпा। "рд╣ाрд▓ांрдХि, 1712 рдоें рдЙрдирдХी рдоृрдд्рдпु рдХे рдмाрдж, рдоुрдЧрд▓ рд░ाрдЬрд╡ंрд╢ рдЕрд░ाрдЬрдХрддा рдФрд░ рд╣िंрд╕рдХ рд╕ंрдШрд░्рд╖ рдоें рдбूрдм рдЧрдпा। рд╡рд░्рд╖ 1719 рдоें, рдЪाрд░ рд╕рдо्рд░ाрдЯों рдиे рд╕рдлрд▓рддाрдкूрд░्рд╡рдХ рд╕िंрд╣ाрд╕рди рдкрд░ рдЪрдв़ा।"


рдЕрдХрдмрд░ рдж्рд╡िрддीрдп рдХे рдПрдХ рджрд░рдмाрд░ (рджрд░्рд╢рдХों) рдХे рдЕрд╡рд╕рд░ рдкрд░ рдЬुрд▓ूрд╕
рдоुрд╣рдо्рдордж рд╢ाрд╣ рдХे рд╢ाрд╕рдирдХाрд▓ рдХे рджौрд░ाрди , рд╕ाрдо्рд░ाрдЬ्рдп рдЯूрдЯрдиा рд╢ुрд░ू рд╣ो рдЧрдпा, рдФрд░ рдордз्рдп рднाрд░рдд рдХा рд╡िрд╢ाрд▓ рдкрде рдоुрдЧрд▓ рд╕े рд▓ेрдХрд░ рдорд░ाрдаा рдХे рд╣ाрдеों рдоें рдЪрд▓ा рдЧрдпा। рдоुрдЧрд▓ рдпुрдж्рдз рд╣рдоेрд╢ा рдШेрд░ाрдмंрджी рдХे рд▓िрдП рднाрд░ी рддोрдкрдЦाрдиे, рдЖрдХ्рд░ाрдордХ рд╕ंрдЪाрд▓рди рдХे рд▓िрдП рднाрд░ी рдШुрдб़рд╕рд╡ाрд░ рд╕ेрдиा рдФрд░ рдЭрдб़рдк рдФрд░ рдЫाрдкे рдХे рд▓िрдП рд╣рд▓्рдХे рдШुрдб़рд╕рд╡ाрд░ рд╕ेрдиा рдкрд░ рдЖрдзाрд░िрдд рдеा। рдПрдХ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдХो рдиिрдпंрдд्рд░िрдд рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП, рдоुрдЧрд▓ों рдиे рд╣рдоेрд╢ा рдХिрд╕ी рди рдХिрд╕ी рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдоें рдПрдХ рд░рдгрдиीрддिрдХ рдХिрд▓े рдкрд░ рдХрдм्рдЬा рдХрд░рдиे рдХी рдоांрдЧ рдХी рдеी, рдЬो рдПрдХ рдиोрдбрд▓ рдмिंрджु рдХे рд░ूрдк рдоें рдХाрдо рдХрд░ेрдЧा, рдЬिрд╕рд╕े рдоुрдЧрд▓ рд╕ेрдиा рд╕ाрдо्рд░ाрдЬ्рдп рдХो рдЪुрдиौрддी рджेрдиे рд╡ाрд▓े рдХिрд╕ी рднी рджुрд╢्рдорди рдХो рд▓ेрдиे рдХे рд▓िрдП рдЙрднрд░ेрдЧी। рдпрд╣ рдк्рд░рдгाрд▓ी рди рдХेрд╡рд▓ рдорд╣ंрдЧी рдеी, рдмрд▓्рдХि рдЗрд╕рдиे рд╕ेрдиा рдХो рдХुрдЫ рд╣рдж рддрдХ рдЕрдирдо्рдп рдмрдиा рджिрдпा рдеा рдХ्рдпोंрдХि рдпрд╣ рдзाрд░рдгा рд╣рдоेрд╢ा рдмрдиी рд░рд╣рддी рдеी рдХि рджुрд╢्рдорди рд╣рдоेрд╢ा рдЧрдв़ рдоें рдкीрдЫे рд╣рдЯ рдЬाрдПрдЧा рдпा рдЦुрд▓े рдоैрджाрди рдкрд░ рд╡िрдиाрд╢ рдХे рдиिрд░्рдгाрдпрдХ рдпुрдж्рдз рдоें рд╕ंрд▓рдЧ्рди рд╣ोрдЧा। рд╣िंрджू рдорд░ाрдаा рд╡िрд╢ेрд╖рдЬ्рдЮ рдШुрдб़рд╕рд╡ाрд░ рдеे рдЬिрди्рд╣ोंрдиे рд╕ेрдЯ-рдкीрд╕ рд▓рдб़ाрдЗрдпों рдоें рд╢ाрдоिрд▓ рд╣ोрдиे рд╕े рдЗрдирдХाрд░ рдХрд░ рджिрдпा, рдмрд▓्рдХि рдЧुрд░िрд▓्рд▓ा рдпुрдж्рдз рдХे рдЕрднिрдпाрдиों, рдоुрдЧрд▓ рдЖрдкूрд░्рддि рд▓ाрдЗрдиों рдкрд░ рдЫाрдкे, рдШाрдд рдФрд░ рд╣рдорд▓ों рдХे рдпुрдж्рдз рдоें рд╕ंрд▓рдЧ्рди рдеे।  рдорд░ाрдаा рддूрдлाрди рдпा рдФрдкрдЪाрд░िрдХ рдШेрд░ाрдмंрджी рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рдоुрдЧрд▓ рдХिрд▓े рдХो рд▓ेрдиे рдоें рдЕрд╕рдорд░्рде рдеे рдХ्рдпोंрдХि рдЙрдирдХे рдкाрд╕ рддोрдкрдЦाрдиे рдХी рдХрдоी рдеी, рд▓ेрдХिрди рдЖрдкूрд░्рддि рд╕्рддंрднों рдХो рд▓рдЧाрддाрд░ рд░ोрдХрдХрд░, рд╡े рдоुрдЧрд▓ рдХिрд▓े рдХो рдк्рд░рд╕्рддुрдд рдХрд░рдиे рдоें рд╕рдХ्рд╖рдо рдеे। рд╕рдлрд▓ рдоुрдЧрд▓ рдХрдоांрдбрд░ों рдиे рдЕрдкрдиी рд░рдгрдиीрддि рдХो рд╕рдоाрдпोрдЬिрдд рдХрд░рдиे рдФрд░ рдПрдХ рдЙрдЪिрдд рдЖрддंрдХрд╡ाрдж рд░ोрдзी рд░рдгрдиीрддि рд╡िрдХрд╕िрдд рдХрд░рдиे рд╕े рдЗрдирдХाрд░ рдХрд░ рджिрдпा, рдЬिрд╕рдХे рдХाрд░рдг рдоुрдЧрд▓ों рдиे рдорд░ाрдаा рдХे рд▓िрдП рдЕрдзिрдХ рд╕े рдЕрдзिрдХ рдЬрдоीрди рдЦो рджी। рднाрд░рддीрдп рдЕрднिрдпाрди рдХी рдиाрджिрд░ рд╢ाрд╣ рдлाрд░рд╕ рдХे рд╕ाрде рд╕рдоाрдкрди рд╣ुрдЖ рджिрд▓्рд▓ी рдХे рд╕ैрдХ рдФрд░ рдоुрдЧрд▓ рд╕рдд्рддा рдФрд░ рдк्рд░рддिрд╖्рдаा рдХे рдЕрд╡рд╢ेрд╖ рдмिрдЦрд░, рд╕ाрде рд╣ी рддेрдЬी рд╕े рдЗрд╕рдХी рдЧिрд░ाрд╡рдЯ рдХो рддेрдЬ рдФрд░ рдЦрддрд░рдиाрдХ рдЕрди्рдп рджूрд░ рдмाрдж рдоें рд╕рд╣िрдд рдЖрдХ्рд░рдордгрдХाрд░िрдпों, рдм्рд░िрдЯिрд╢ । рд╕ाрдо्рд░ाрдЬ्рдп рдХे рдХрдИ рдХुрд▓ीрдиों рдиे рдЕрдм рдЕрдкрдиे рд╕्рд╡рдпं рдХे рдоाрдорд▓ों рдХो рдиिрдпंрдд्рд░िрдд рдХрд░рдиे рдХी рдоांрдЧ рдХी, рдФрд░ рд╕्рд╡рддंрдд्рд░ рд░ाрдЬ्рдпों рдХे рдЧрдарди рдХे рд▓िрдП рдЯूрдЯ рдЧрдП।  рдЙрдж्рдзрд░рдг рд╡ांрдЫिрдд ]рдоुрдЧрд▓ рд╕рдо्рд░ाрдЯ, рд╣ाрд▓ांрдХि, рд╕ंрдк्рд░рднुрддा рдХा рд╕рд░्рд╡ोрдЪ्рдЪ рдк्рд░рдХрдЯीрдХрд░рдг рдмрдиा рд░рд╣ा। рдХेрд╡рд▓ рдоुрд╕्рд▓िрдо рдзрд░्рдордЧुрд░ु рд╣ी рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рдорд░ाрдаा, рд╣िंрджू рдФрд░ рд╕िрдЦ рдиेрддाрдУं рдиे рд╕рдо्рд░ाрдЯ рдХी рдФрдкрдЪाрд░िрдХ рд╕्рд╡ीрдХृрддि рдоें рднाрд░рдд рдХे рдк्рд░рднुрдд्рд╡ рдХे рд░ूрдк рдоें рднाрдЧ рд▓िрдпा।

рдЕрдЧрд▓े рджрд╢рдХों рдоें, рдЕрдлрдЧाрдиों , рд╕िрдЦों рдФрд░ рдорд░ाрдаों рдиे рдПрдХ рджूрд╕рд░े рдФрд░ рдоुрдЧрд▓ों рдХे рдЦिрд▓ाрдл рд▓рдб़ाрдИ рд▓рдб़ी, рдХेрд╡рд▓ рд╕ाрдо्рд░ाрдЬ्рдп рдХी рдЦंрдбिрдд рд╕्рдеिрддि рдХो рд╕ाрдмिрдд рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП। рдоुрдЧрд▓ рд╕рдо्рд░ाрдЯ рд╢ाрд╣ рдЖрд▓рдо рдж्рд╡िрддीрдп рдиे рдоुрдЧрд▓ рдкрддрди рдХो рдЙрд▓рдЯрдиे рдХे рдиिрд░рд░्рдердХ рдк्рд░рдпाрд╕ рдХिрдП, рдФрд░ рдЕंрддрддः рдмाрд╣рд░ी рд╢рдХ्рддिрдпों рдХे рд╕ंрд░рдХ्рд╖рдг рдХी рдоांрдЧ рдХी। 1784 рдоें, рдорд╣ाрджрдЬी рд╕िंрдзिрдпा рдХे рдЕрдзीрди рдорд░ाрдаों рдиे рджिрд▓्рд▓ी рдоें рд╕рдо्рд░ाрдЯ рдХे рд░рдХ्рд╖рдХ рдХे рд░ूрдк рдоें рдкाрд╡рддी рдЬीрддी, рдоाрдорд▓ों рдХी рдПрдХ рд╕्рдеिрддि рдЬो рдж्рд╡िрддीрдп рдПंрдЧ्рд▓ो-рдорд░ाрдаा рдпुрдж्рдз рдХे рдмाрдж рддрдХ рдЬाрд░ी рд░рд╣ी । рдЙрд╕рдХे рдмाрдж, рдм्рд░िрдЯिрд╢ рдИрд╕्рдЯ рдЗंрдбिрдпा рдХंрдкрдиी рджिрд▓्рд▓ी рдоें рдоुрдЧрд▓ рд╡ंрд╢ рдХी рд░рдХ्рд╖рдХ рдмрди рдЧрдИ।  рдПрдХ рдХुрдЪрд▓ рд╡िрдж्рд░ोрд╣ рдХे рдмाрджрдЬिрд╕рдХे рдмाрдж рдЙрди्рд╣ोंрдиे 1857-58 рдоें рдЕंрддिрдо рд░ूрдк рд╕े рдиेрддृрдд्рд╡ рдХिрдпा, рдЕंрддिрдо рдоुрдЧрд▓, рдмрд╣ाрджुрд░ рд╢ाрд╣ рдЬрдлрд░ рдХो рдЕंрдЧ्рд░ेрдЬों рдиे рд╣рдЯा рджिрдпा, рдЬिрди्рд╣ोंрдиे рддрдм рдкूрд░्рд╡ рд╕ाрдо्рд░ाрдЬ्рдп рдХे рдПрдХ рдмрдб़े рд╣िрд╕्рд╕े рдХा рдФрдкрдЪाрд░िрдХ рдиिрдпंрдд्рд░рдг рдЧ्рд░рд╣рдг рдХिрдпा, рдЬिрд╕рдиे рдм्рд░िрдЯिрд╢ рд░ाрдЬ рдХी рд╢ुрд░ुрдЖрдд рдХो рдЪिрд╣्рдиिрдд рдХिрдпा ।

Tuesday, October 8, 2019

рдорд╣ाрдЬрдирдкрджे

рд╡ैрджिрдХ рдХाрд▓рдЦंрдбाрдЪ्рдпा рдЙрдд्рддрд░ाрд░्рдзाрдд рдо्рд╣рдгрдЬेрдЪ рдЗ.рд╕.рдкूрд░्рд╡ резрежрежреж рддे релрежреж рдЪ्рдпा рджрд░рдо्рдпाрди рднाрд░рддाрдд рдХाрд╣ी рд░ाрдЬ्рдпे рдЕрд╕्рддिрдд्рд╡ाрдд рд╣ोрддी, рдд्рдпांрдиा 'рдорд╣ाрдЬрдирдкрджे' рдЕрд╕े рдо्рд╣рдгрдд. рдд्рдпाрдд рдоुрдЦ्рдп рдЕрд╢ी 'рд╕ोрд│ा рдорд╣ाрдЬрдирдкрджे' рдЕрд╕्рддिрдд्рдд्рд╡ाрдд рд╣ोрддी.

Sunday, September 22, 2019

рдЬाрдиें рднाрд░рддीрдп рдк्рд░рдзाрдирдоंрдд्рд░ी рдХी рд╢рдХ्рддिрдпां рдПрд╡ं рдХाрд░्рдп рдХ्рдпा рд╣ैं?



рднाрд░рдд рдоें рд░ाрд╖्рдЯ्рд░рдкрддि рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ рдХा рдк्рд░рдоुрдЦ рд╣ोрддा рд╣ै рдЬрдмрдХि рдк्рд░рдзाрдирдоंрдд्рд░ी рд╕рд░рдХाрд░ рдХा рдк्рд░рдоुрдЦ рд╣ोрддा рд╣ै. рдЕрд░्рдеाрдд рднाрд░рдд рдХे рд╕ंрд╡िрдзाрди рдоें рдк्рд░рдзाрдирдоंрдд्рд░ी рдХे рдкрдж рдХो рд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХ рд╢рдХ्рддि рдк्рд░ाрдк्рдд рд╣ोрддी рд╣ै рдЬрдмрдХि рд░ाрд╖्рдЯ्рд░рдкрддि рдХेрд╡рд▓ рдиाрдордоाрдд्рд░ рдХा рд╢ाрд╕рдХ рд╣ोрддा рд╣ै. рдк्рд░рдзाрдирдорди्рдд्рд░ी рдХो рдкрдж рдЧ्рд░рд╣рдг рдХрд░рдиे рд╕े рдкूрд░्рд╡ рднाрд░рдд рдХे рд░ाрд╖्рдЯ्рд░рдкрддि рдж्рд╡ाрд░ा рдЙрд╕े рдкрдж рдПрд╡ं рдЧोрдкрдиीрдпрддा рдХी рд╢рдкрде рджिрд▓ाрдИ рдЬाрддी рд╣ै. рдЖрдЗрдпे рдЕрдм рдк्рд░рдзाрдирдоंрдд्рд░ी рдХे рдХाрд░्рдпों рдХो рд╡िрд╕्рддृрдд рд░ूрдк рдоें рдЬाрдирддे рд╣ैं.
1. рдоंрдд्рд░ी рдиिрдпुрдХ्рдд рдХрд░рдиे рд╣ेрддु рдЕрдкрдиे рджрд▓ рдХे рд╕рджрд╕्рдпों рдХे рдиाрдо рд░ाрд╖्рдЯ्рд░рдкрддि рдХो рд╕ुрдЭाрддा рд╣ैl рд░ाрд╖्рдЯ्рд░рдкрддि рдХेрд╡рд▓ рдЙрди्рд╣ी рд▓ोрдЧों рдХो рдоंрдд्рд░ी рдмрдиा рд╕рдХрддा рд╣ै рдЬिрдирдХे рдиाрдоों рдХी рд╕िрдлाрд░िрд╕ рдк्рд░рдзाрдирдоंрдд्рд░ी рдХрд░рддा рд╣ै ।

2. рдпрд╣ рдиिрд╢्рдЪिрдд рдХрд░рддा рд╣ै рдХि рдХिрд╕ рдоंрдд्рд░ी рдХो рдХौрди рд╕ा рд╡िрднाрдЧ рджिрдпा рдЬाрдпेрдЧा рдФрд░ рд╡рд╣ рдЙрдирдХो рдЖрд╡ंрдЯिрдд рд╡िрднाрдЧ рдоें рдлेрд░рдмрджрд▓ рднी рдХрд░ рд╕рдХрддा рд╣ै

3. рд╡рд╣ рдоंрдд्рд░ी рдкрд░िрд╖рдж् рдХी рдмैрдардХ рдХी рдЕрдз्рдпрдХ्рд╖рддा рднी рдХрд░рддा рд╣ै рдФрд░ рдЕрдкрдиी рдорд░्рдЬी рдХे рд╣िрд╕ाрдм рд╕े рдиिрд░्рдгрдп рдмрджрд▓ рднी рд╕рдХрддा рд╣ै ।

4. рдХिрд╕ी рдоंрдд्рд░ी рдХो рдд्рдпाрдЧрдкрдд्рд░ рджेрдиे рдпा рдЙрд╕े рдмрд░्рдЦाрд╕्рдд рдХрд░рдиे рдХी рд╕рд▓ाрд╣ рд░ाрд╖्рдЯ्рд░рдкрддि рдХो рджे рд╕рдХрддा рд╣ै ।

5. рд╡рд╣ рд╕рднी рдоंрдд्рд░िрдпों рдХी рдЧрддिрд╡िрдзिрдпों рдХो рдиिрдпंрдд्рд░िрдд рдФрд░ рдиिрд░्рджेрд╢िрдд рднी рдХрд░рддा рд╣ै ।


Sunday, September 15, 2019

рдХрд░ेंрдЯ рдЕрдлेрдпрд░्рд╕






рдХिрд╕ рд░ाрдЬ्рдп рд╕рд░рдХाрд░ рдиे рдХॉрд░्рдмेрдЯ рдЯाрдЗрдЧрд░ рд░िреЫрд░्рд╡ рдХे рд▓िрдП рд╕्рдкेрд╢рд▓ рдЯाрдЗрдЧрд░ реЮोрд░्рд╕ рдХे рдЧрдарди рдХा рдиिрд░्рдгрдп рд▓िрдпा рд╣ै?
рдЙрдд्рддрд░ – рдЙрдд्рддрд░ाрдЦंрдб

рдХिрд╕ рд░ाрдЬ्рдп рд╕рд░рдХाрд░ рдиे ‘рд╡ाрдХ рдЯू рд╡рд░्рдХ рдСрди рд╡ेрдбрдиेрд╕рдбेрдЬ’ рдиाрдордХ рдкрд╣рд▓ рд╢ुрд░ू рдХी?
рдЙрдд्рддрд░ – рдоेрдШाрд▓рдп

рдЗрдХोрдиॉрдоिрд╕्рдЯ рдЗंрдЯेрд▓िрдЬेंрд╕ рдпूрдиिрдЯ рдж्рд╡ाрд░ा рдЬाрд░ी ‘рд╕ेрдл рд╕िрдЯीрдЬ рдЗंрдбेрдХ्рд╕’ рдоें рдкрд╣рд▓े рд╕्рдеाрди рдкрд░ рдХौрди рд╕ा рд╢рд╣рд░ рд╣ै?
рдЙрдд्рддрд░ – рдЯोрдХ्рдпो

рдХिрд╕ рд░ाрдЬ्рдп/рдХेंрдж्рд░ рд╢ाрд╕िрдд рдк्рд░рджेрд╢ рд╕рд░рдХाрд░ рдиे рдмрд╕ों рддрдеा рдоेрдЯ्рд░ो рдоें рдорд╣िрд▓ाрдУं рдХो рдоुрдл्рдд рдпाрдд्рд░ा рдХी рд╕ुрд╡िрдзा рдк्рд░рджाрди рдХрд░рдиे рдХा рдиिрд░्рдгрдп рд▓िрдпा рд╣ै?
рдЙрдд्рддрд░ – рджिрд▓्рд▓ी рд╕рд░рдХाрд░

рддेрдирдЬिंрдЧ рдиोрд░्рдЧे рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд╕ाрд╣рд╕िрдХ рдХाрд░्рдп рдкुрд░рд╕्рдХाрд░ рдЬीрддрдиे рд╡ाрд▓ी рдкрд╣рд▓ी рдорд╣िрд▓ा рдЖрдИрдкीрдПрд╕ рдЕрдлрд╕рд░ рдХौрди рд╣ैं?
рдЙрдд्рддрд░ – рдЕрдкрд░्рдгा рдХुрдоाрд░

рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдЦेрд▓ рдк्рд░ोрдд्рд╕ाрд╣рди рдкुрд░рд╕्рдХाрд░ 2019 рдХिрд╕े рдк्рд░рджाрди рдХिрдпा рдЧрдпा?
рдЙрдд्рддрд░ – рдЧрдЧрди рдиाрд░ंрдЧ рддрдеा рдкрд╡рди рд╕िंрд╣

рдЕंрдбрд░-14 рд╕ुрдм्рд░ोрддो рдХрдк рдЗंрдЯрд░рдиेрд╢рдирд▓ рдлुрдЯрдмॉрд▓ рдЯूрд░्рдиाрдоेंрдЯ рдХिрд╕ рд░ाрдЬ्рдп рдХी рдЯीрдо рдиे рдЬीрддा?
рдЙрдд्рддрд░ – рдоिрдЬोрд░рдо

рднाрд░рдд рдХा рдкрд╣рд▓ा рд╕्рдХाрдИ рд╕ाрдЗрдХिрд▓िंрдЧ рдкाрд░्рдХ рдХिрд╕ рд╢рд╣рд░ рдоें рд╢ुрд░ू рдХिрдпा рдЬाрдпेрдЧा?
рдЙрдд्рддрд░ – рдордиाрд▓ी

5рд╡ें рдПрдХ्рд╡ा рдЕрдХुँрд░िрдпा рдЗंрдбिрдпा 2019 рдХा рдЖрдпोрдЬрди рдХिрд╕ рд╢рд╣рд░ рдоें рдХिрдпा рдЧрдпा?
рдЙрдд्рддрд░ – рд╣ैрджрд░ाрдмाрдж (рдЗрд╕ рд╡рд░्рд╖ рдПрдХ्рд╡ा рдЕрдХुँрд░िрдпा рдЗंрдбिрдпा 2019 рдХी рдеीрдо ““To take Blue Revolution to India’s hinterland” рд╣ै।)

рдХैрдмिрдиेрдЯ рд╕рдЪिрд╡ рдХिрд╕े рдиिрдпुрдХ्рдд рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै?
рдЙрдд्рддрд░ – рд░ाрдЬीрд╡ рдЧौрдмा

рдХेрди्рдж्рд░ीрдп рдЖрдИрдЯी рдоंрдд्рд░ाрд▓рдп рдиे рдХिрд╕ рдХंрдкрдиी рдХे рд╕ाрде рдоिрд▓рдХрд░ “рдмिрд▓्рдб рдлॉрд░ рдбिрдЬिрдЯрд▓ рдЗंрдбिрдпा” рдиाрдордХ рдХाрд░्рдпрдХ्рд░рдо рд╢ुрд░ू рдХिрдпा рд╣ै?
рдЙрдд्рддрд░ – рдЧूрдЧрд▓

‘рдирдорд╕्рддे рдкैрд╕िрдлिрдХ’ рдиाрдордХ рд╕ांрд╕्рдХृрддिрдХ рдЗрд╡ेंрдЯ рдХा рдЖрдпोрдЬрди рдХिрд╕ рд╢рд╣рд░ рдоें рдХिрдпा рдЧрдпा?
рдЙрдд्рддрд░ – рдирдИ рджिрд▓्рд▓ी

‘рдиेрд╢рдирд▓ рдЖрд░्рдЯिрдлिрд╢िрдпрд▓ рдЗंрдЯेрд▓िрдЬेंрд╕ рд░िрд╕ोрд░्рд╕ рдкोрд░्рдЯрд▓’ рдХे рд▓िрдП рдЕрдоेреЫрди рд╡ेрдм рд╕рд░्рд╡िрд╕ेрдЬ рдиे рдХिрд╕ IIT рдХे рд╕ाрде рд╕рдордЭौрддा рдХिрдпा рд╣ै?
рдЙрдд्рддрд░ – IIT рдЦреЬрдЧрдкुрд░

рдХिрд╕ рдЯीрдо рдиे рдиेрд╣рд░ु рдЯ्рд░ाрдлी рдХा 67рд╡ां рд╕ंрд╕्рдХрд░рдг рдЬीрддा?
рдЙрдд्рддрд░ – рдиाрджुрднाрдЧрдо рдЪुрди्рджрди

рдоेрдШрдиाрд╣ाрдЯ рдоें рдЧैрд╕ рдмेрд╕्рдб рдк्рд▓ांрдЯ рдХी рд╕्рдеाрдкрдиा рдХे рд▓िрдП рдмांрдЧ्рд▓ाрджेрд╢ рдиे рдХिрд╕ рднाрд░рддीрдп рдХंрдкрдиी рдХे рд╕ाрде рд╕рдордЭौрддे рдкрд░ рд╣рд╕्рддाрдХ्рд╖рд░ рдХिрдпे рд╣ैं?
рдЙрдд्рддрд░ – рд░िрд▓ाрдпंрд╕ рдкॉрд╡рд░

рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рдкрд╣рд▓ी рдк्рд▓ाрд╕्рдЯिрдХ рдоुрдХ्рдд рдмॉрд▓ीрд╡ुрдб рдлिрд▓्рдо рдХौрди рдмрдиी?
рдЙрдд्рддрд░ – рдХुрд▓ी рдиंрдмрд░ 1

SAFF рдЕंрдбрд░-15 рдлुрдЯрдмॉрд▓ рдЪैंрдкिрдпрдирд╢िрдк рдХिрд╕ рджेрд╢ рдиे рдЬीрддी?
рдЙрдд्рддрд░ – рднाрд░рдд

рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рдХिрд╕ рд░ाрдЬ्рдп рдоें рднाрд░рдд рдХी рд╕рдмрд╕े рд▓рдо्рдмी рд╡िрдж्рдпुрддीрдХृрдд рд░ेрд▓рд╡े рд╕ुрд░ंрдЧ рдХा рдЙрдж्рдШाрдЯрди рдХिрдпा рдЧрдпा?
рдЙрдд्рддрд░ – рдЖंрдз्рд░ рдк्рд░рджेрд╢

рднाрд░рддीрдп рд╡ाрдпुрд╕ेрдиा рдоें рд╢ाрдоिрд▓ рдХिрдпे рдЧрдпे рдЕрдкाрдЪे рд╣ेрд▓िрдХॉрдк्рдЯрд░ рдХिрд╕ рдХंрдкрдиी рдж्рд╡ाрд░ा рдиिрд░्рдоिрдд рдХिрдпे рдЧрдпे рд╣ैं?
рдЙрдд्рддрд░ – рдмोрдЗंрдЧ

рднाрд░рдд рдХा рдкрд╣рд▓ा рдЧाрд░्рдмेрдЬ рдХैреЮे рдХिрд╕ рд╢рд╣рд░ рдоें рдЦोрд▓ा рдЬाрдпेрдЧा?
рдЙрдд्рддрд░ – рдЕंрдмिрдХाрдкुрд░(рдЫрдд्рддीрд╕рдЧреЭ)

рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рд╕ुрд░्реЩिрдпों рдоें рд░рд╣ा ‘рдЧрд░्рд╡ी рдЧुрдЬрд░ाрдд’ рднрд╡рди рдХिрд╕ рд╢рд╣рд░ рдоें рд╕्рдеिрдд рд╣ै?
рдЙрдд्рддрд░ – рдирдИ рджिрд▓्рд▓ी

рдХिрд╕ рд░ाрдЬ्рдп рдоें ‘рдиुрдЖрдЦाрдИ’ рдиाрдордХ рдЙрдд्рд╕рд╡ рдордиाрдпा рдЧрдпा?
рдЙрдд्рддрд░ – рдУрдбिрд╢ा

рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рдХिрд╕ рдХाрд░ рдиे 300 рдоीрд▓ рдк्рд░рддि рдШंрдЯे рдХे рд░िрдХॉрд░्рдб рдХो рддोреЬा?
рдЙрдд्рддрд░ – рдмुрдЧाрдЯी рд╢िрд░ॉрди

рдЦाрджी рд╡ рдЧ्рд░ाрдоोрдж्рдпोрдЧ рдЖрдпोрдЧ рдиे рдХिрд╕ рд╢рд╣рд░ рдоें рдк्рд░рдердо ‘рдЯेрд░ाрдХोрдЯा рдЧ्рд░ाрдЗंрдбрд░’ рд▓ांрдЪ рдХिрдпा?
рдЙрдд्рддрд░ – рд╡ाрд░ाрдгрд╕ी

рдХिрд╕ рднाрд░рддीрдп рдХो рдмिрд▓ рдПंрдб рдоेрд▓िंрдбा рдЧेрдЯ्рд╕ рдлाрдЙंрдбेрд╢рди рдж्рд╡ाрд░ा рд╕рдо्рдоाрдиिрдд рдХिрдпा рдЬाрдпेрдЧा?
рдЙрдд्рддрд░ – рдирд░ेрди्рдж्рд░ рдоोрджी

рдЪौрдеे рджрдХ्рд╖िрдг рдПрд╢िрдпाрдИ рд╕्рдкीрдХрд░ рд╕рдоिрдЯ рдХा рдЖрдпोрдЬрди рдХिрд╕ рд╢рд╣рд░ рдоें рдХिрдпा рдЧрдпा?
рдЙрдд्рддрд░ – рдоाрд▓े

UNCCD рдХी рдХांрдл्рд░ेंрд╕ рдСреЮ рдкाрд░्рдЯीрдЬ (COP 14) рдХा рдЖрдпोрдЬрди рдХिрд╕ рд╢рд╣рд░ рдоें рдХिрдпा рдЬा рд░рд╣ा рд╣ै?
рдЙрдд्рддрд░ – рдЧ्рд░ेрдЯрд░ рдиॉрдПрдбा

рд╡िрд╢्рд╡ рдиिрд░्рд╡ाрдЪрди рдиिрдХाрдп рд╕ंрдШ (AWEB) рдХा рдЪेрдпрд░рдоैрди рдХिрд╕े рдиिрдпुрдХ्рдд рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै?
рдЙрдд्рддрд░ – рд╕ुрдиीрд▓ рдЕрд░ोреЬा

‘рдмेрд╕्рдЯ рдЖрдЗрдХोрдиिрдХ рд╕्рд╡рдЪ्рдЫ рд╕्рдеाрди’ рдХिрд╕े рдЪुрдиा рдЧрдпा рд╣ै?
рдЙрдд्рддрд░ – рдоाрддा рд╡ैрд╖्рдгों рджेрд╡ी рдоंрджिрд░

рдк्рд░рдердо рдЕрдоेрд░िрдХा-рдЖрд╕िрдпाрди рд╕рдоुрдж्рд░ी рдЕрдн्рдпाрд╕ рдХिрд╕ рджेрд╢ рдоें рд╢ुрд░ू рд╣ुрдЖ?
рдЙрдд्рддрд░ – рдеाрдИрд▓ैंрдб

рд╣ैрд╡ी рдб्рдпूрдЯी рдЯ्рд░рдХ рдХे рд▓िрдП BS-VI рдк्рд░рдоाрдгीрдХрд░рдг рд╣ाрд╕िрд▓ рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓ी рдкрд╣рд▓ी рд╡ाрдгिрдЬ्рдпिрдХ рд╡ाрд╣рди рдиिрд░्рдоाрддा рдХंрдкрдиी рдХौрди рдмрдиी?
рдЙрдд्рддрд░ – рдЕрд╢ोрдХ рд▓ेрд▓ैंрдб

рднाрд░рдд-рдЕрдоेрд░िрдХा рдХे рдмीрдЪ ‘рдпुрдж्рдз рдЕрдн्рдпाрд╕ 2019’ рдХा рдЖрдпोрдЬрди рдХिрд╕ рд╢рд╣рд░ рдоें рдХिрдпा рдЬा рд░рд╣ा рд╣ै?
рдЙрдд्рддрд░ – рд╡ाрд╢िंрдЧрдЯрди

рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рд╕ुрд░्реЩिрдпों рдоें рд░рд╣ीं рдмिрдпांрдХा рдЕрди्рдж्рд░ीрд╕्рдХू рдХिрд╕ рджेрд╢ рд╕े рд╣ैं?
рдЙрдд्рддрд░ – рдХрдиाрдбा

‘рд▓ैंрдк рдСреЮ рдкीрд╕ рдСреЮ рд╕ेंрдЯ рдл्рд░ांрд╕िрд╕‘ рдХिрд╕े рдк्рд░рджाрди рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै?
рдЙрдд्рддрд░ – рдоुрд╣рдо्рдордж рдпुрдиुрд╕

рдоोрдмाрдЗрд▓ рд╕ाрдЗंрд╕ рдПрдЧ्рдЬिрдмिрд╢рди рдХो рдХिрд╕ рд╢рд╣рд░ рдоें рд▓ांрдЪ рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै?
рдЙрдд्рддрд░ – рд▓ेрд╣

рдХिрд╕ рд░ाрдЬ्рдп рдиे рдЕрдоेрд░िрдХा рдХे рдбेрд▓ाрд╡ेрдпрд░ рд░ाрдЬ्рдп рдХे рд╕ाрде рд╕िрд╕्рдЯрд░ рд╕्рдЯेрдЯ рдХे рд▓िрдП рд╕рдордЭौрддे рдкрд░ рд╣рд╕्рддाрдХ्рд╖рд░ рдХिрдпे рд╣ैं?
рдЙрдд्рддрд░ – рдЧुрдЬрд░ाрдд

рдХिрд╕ рдХрдо्рдкрдиी рдиे рдЖрдИрд╕ीрдЖрдИрд╕ीрдЖрдИ рдмैंрдХ рд╕े рдбिрдЬिрдЯрд▓ рдЯेрдХ्рдиोрд▓ॉрдЬी рдХे рд▓िрдП 300 рдоिрд▓िрдпрди рдбॉрд▓рд░ рдХी рдЕрдиुрдмंрдз рд╣ाрд╕िрд▓ рдХिрдпा рд╣ै?
рдЙрдд्рддрд░ – рд╡िрдк्рд░ो

рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें EIU рдж्рд╡ाрд░ा рдЬाрд░ी рдХिрдпे рдЧрдпे рд╕ूрдЪрдХांрдХ рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ рд╡िрд╢्рд╡ рдоें рд╕рд░्рд╡рд╢्рд░ेрд╖्рда рд░рд╣рдиे рдпोрдЧ्рдп рд╢рд╣рд░ рдХौрди рд╕ा рд╣ै?
рдЙрдд्рддрд░ – рд╡िрдПрдиा

ESIC рдиे DBT рд╕ुрд╡िрдзा рдХे рд▓िрдП рдХिрд╕ рдмैंрдХ рдХे рд╕ाрде рд╕рдордЭौрддा рдХिрдпा рд╣ै?
рдЙрдд्рддрд░ – рд╕्рдЯेрдЯ рдмैंрдХ рдСреЮ рдЗंрдбिрдпा

рд╡िрд╢्рд╡ рдЖрд░्рдеिрдХ рдлोрд░рдо рдХे рд╡िрд╢्рд╡ рдпाрдд्рд░ा рддрдеा рдкрд░्рдпрдЯрди рдк्рд░рддिрд╕्рдкрд░्рдзा рд╕ूрдЪрдХांрдХ 2019 рдоें рднाрд░рдд рдХा рд░ैंрдХ рдХौрди рд╕ा рд╣ै?
рдЙрдд्рддрд░ – 34рд╡ां

рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рдХिрд░рдг рдирдЧрд░рдХрд░ рдХा рдиिрдзрди рд╣ुрдЖ, рд╡े рдХिрд╕ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рд╕े рдЬुреЬी рд╣ुрдИ рдеीं?
рдЙрдд्рддрд░ – рд╕ाрд╣िрдд्рдп

рд╕ाрдЗрдмрд░ рдЕрдкрд░ाрдз рдЬांрдЪрдкреЬрддाрд▓ рдкрд░ рдк्рд░рдердо рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд╕рдо्рдоेрд▓рди рдХा рдЖрдпोрдЬрди рдХिрд╕ рд╢рд╣рд░ рдоें рдХिрдпा рдЧрдпा?
рдЙрдд्рддрд░ – рдирдИ рджिрд▓्рд▓ी

SATHI (Sophisticated Analytical and Technical Help Institute) рдХी рд╕्рдеाрдкрдиा рдХे рд▓िрдП рдХिрд╕ IIT рдХो рдЪुрдиा рдЧрдпा рд╣ै?
рдЙрдд्рддрд░ – IIT рдЦреЬрдЧрдкुрд░

рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рдЯेрд╕्рдЯ рдХ्рд░िрдХेрдЯ рдХे рд╕рдмрд╕े рдпुрд╡ा рдХрдк्рддाрди рдХौрди рдмрдиे?
рдЙрдд्рддрд░ – рд░ाрд╢िрдж рдЦाрди(рдЕреЮреЪाрдиिрд╕्рддाрди)

5рд╡ें рдИрд╕्рдЯрд░्рди рдЗрдХрдиोрдоिрдХ рдлोрд░рдо рдоें рднाрд░рддीрдп рдк्рд░рддिрдиिрдзिрдоंрдбрд▓ рдХा рдиेрддृрдд्рд╡ рдХिрд╕рдиे рдХिрдпा?
рдЙрдд्рддрд░ – рдирд░ेрди्рдж्рд░ рдоोрджी

рд╡िрд╢्рд╡ рд╕्рд╡рд░्рдг рдкрд░िрд╖рдж् рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ рдХुрд▓ рд╕्рд╡рд░्рдг рднрдг्рдбाрд░ рдХे рдоाрдорд▓े рдоें рднाрд░рдд рд╡िрд╢्рд╡ рдоें рдХिрд╕ рд╕्рдеाрди рдкрд░ рд╣ै?
рдЙрдд्рддрд░ – 10рд╡ें

рд╕्рд╡рдЪ्рдЫрддा рдорд╣ोрдд्рд╕рд╡ 2019 рдХा рдЖрдпोрдЬрди рдХिрд╕ рд╢рд╣рд░ рдоें рдХिрдпा рдЧрдпा?
рдЙрдд्рддрд░ – рдирдИ рджिрд▓्рд▓ी

рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рд╕्рд╡рддंрдд्рд░рддा рд╕ेрдиाрдиी рд╣ीрд░ाрд▓ाрд▓ рд╢рд░्рдоा рдХा рдиिрдзрди рд╣ुрдЖ, рд╡े рдХिрд╕ рд░ाрдЬ्рдп рд╕े рдеे?
рдЙрдд्рддрд░ – рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди
28рд╡ें рдЗंрдбो-рдеाрдИ рдХॉрд░рдкेрдЯ рдХा рдЖрдпोрдЬрди рдХिрд╕ рд╢рд╣рд░ рдоें рдХिрдпा рдЬा рд░рд╣ा рд╣ै?
рдЙрдд्рддрд░ – рдмैंрдХाрдХ
рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рдЕрдм्рджुрд▓ рдХाрджिрд░ рдХा рдиिрдзрди рд╣ुрдЖ, рд╡े рдХिрд╕ рджेрд╢ рдХे рдЬाрдиे-рдоाрдиे рдХ्рд░िрдХेрдЯрд░ рдеे?
рдЙрдд्рддрд░ – рдкाрдХिрд╕्рддाрди
рдЕंрддрд░्рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдоाрдорд▓ों рдХी рднाрд░рддीрдп рдкрд░िрд╖рдж् (ICWA) рдХा рдоुрдЦ्рдпाрд▓рдп рдХрд╣ाँ рдкрд░ рд╕्рдеिрдд рд╣ै?
рдЙрдд्рддрд░ – рдирдИ рджिрд▓्рд▓ी
рдирдИ рджिрд▓्рд▓ी рдоें рдЕंрддрд░्рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдоाрдорд▓ों рдХी рднाрд░рддीрдп рдкрд░िрд╖рдж् (ICWA) рдиे ‘India-Africa Partnership in a Changing Global Order–Priorities, Prospects and Challenges’ рдХा рдЖрдпोрдЬрди рдХिрдпा।
рдХिрд╕ рджेрд╢ рдХो рдПрд╡िрдпрди рдЗрди्рдл्рд▓ुрдПंрдЬा рд╕े рдоुрдХ्рдд рдШोрд╖िрдд рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै?
рдЙрдд्рддрд░ – рднाрд░рдд
рд╡िрд╢्рд╡ рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рд╕ंрдЧрдарди рджрдХ्рд╖िрдг-рдкूрд░्рд╡ рдПрд╢िрдпा рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдоें рдХिрд╕ рджेрд╢ों рдиे рд╣ेрдкेрдЯाрдЗрдЯिрд╕ рдмी рдХो рд╕рдлрд▓рддाрдкूрд░्рд╡рдХ рдиिрдпंрдд्рд░िрдд рдХрд░ рд▓िрдпा рд╣ै?
рдЙрдд्рддрд░ – рдмांрдЧ्рд▓ाрджेрд╢, рднूрдЯाрди, рдиेрдкाрд▓ рддрдеा рдеाрдИрд▓ैंрдб
рд╣ेрдкेрдЯाрдЗрдЯिрд╕ рдмी рдПрдХ рд╡ाрдпрд░рд▓ рд╕ंрдХ्рд░рдордг рд╣ै рдЬो рд▓ीрд╡рд░ рдХो рдк्рд░рднाрд╡िрдд рдХрд░рддा рд╣ै।
рдХिрд╕ рднाрд░рддीрдп рд╕ंрдЧрдарди рдиे ‘рдоिрдб рдоाрдирд╕ूрди-2019 рд▓ाрдЗрдЯрдиिंрдЧ’ рдиाрдордХ рд░िрдкोрд░्рдЯ рдЬाрд░ी рдХी рд╣ै?
рдЙрдд्рддрд░ – Climate Resilient Observing Systems Promotion Council (CROSPC)
2019 рдоें рдХिрд╕ рдоाрд╣ рдХो ‘рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдкोрд╖рдг рдоाрд╣’ рдХे рд░ूрдк рдоें рдордиाрдпा рдЬाрдПрдЧा?
рдЙрдд्рддрд░ – рд╕िрддрдо्рдмрд░
рдЗрд╕ рдЕрднिрдпाрди рдХा рдЙрдж्рджेрд╢्рдп ‘рд╣рд░ рдШрд░ рдкोрд╖рдг рдд्рдпौрд╣ाрд░’ рдХा рд╕рди्рджेрд╢ рдкрд╣ुँрдЪाрдиा рд╣ै।
6рд╡ीं рднाрд░рдд-рдЪीрди рд╕ाрдорд░िрдХ рдЖрд░्рдеिрдХ рд╡ाрд░्рддा рдХा рдЖрдпोрдЬрди рдХिрд╕ рд╢рд╣рд░ рдоें рдХिрдпा рдЬा рд░рд╣ा рд╣ै?
рдЙрдд्рддрд░ – рдирдИ рджिрд▓्рд▓ी
рдпूрд░ोрдкीрдп рд╕ंрдШ рдХे рдХिрд╕ рджेрд╢ рдиे ‘рдЧ्рд▓ाрдИрдлोрд╕ेрдЯ’ рдиाрдордХ рдЦрд░рдкрддрд╡ाрд░ рдиाрд╢рдХ рдХे рдЙрдкрдпोрдЧ рдХो 2023 рддрдХ рд╕рдоाрдк्рдд рдХрд░рдиे рдХा рдиिрд░्рдгрдп рд▓िрдпा рд╣ै?
рдЙрдд्рддрд░ – рдЬрд░्рдордиी
рдЕंрддрд░्рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд╕рдо्рдоेрд▓рди ‘рдЖँрдЧрди’ рдХा рдЖрдпोрдЬрди рдХिрд╕ рд╢рд╣рд░ рдоें рдХिрдпा рдЬा рд░рд╣ा рд╣ै?
рдЙрдд्рддрд░ – рдирдИ рджिрд▓्рд▓ी
рдпрд╣ рд╕рдо्рдоेрд▓рди рднрд╡рдиों рдоें рдЙрд░्рдЬा рджрдХ्рд╖рддा рд╕े рд╕рдо्рдмंрдзिрдд рд╣ै।
2019 рдпू.рдПрд╕. рдУрдкрди рдоें рдкुрд░ुрд╖ рдПрдХрд▓ рд╡рд░्рдЧ рдХा рдЦिрддाрдм рдХिрд╕рдиे рдЬीрддा?
рдЙрдд्рддрд░ – рд░ाрдлेрд▓ рдирдбाрд▓
рд╡िрд╢्рд╡ рдЙрд░्рдЬा рдХांрдЧ्рд░ेрд╕ 2019 рдХा рдЖрдпोрдЬрди рдХिрд╕ рд╢рд╣рд░ рдоें рдХिрдпा рдЬा рд░рд╣ा рд╣ै?
рдЙрдд्рддрд░ – рдЕрдмू рдзाрдмी
рдЗрд╕рдХी рдеीрдо ‘рд╕рдоृрдж्рдзि рдХे рд▓िрдП рдЙрд░्рдЬा’ рд╣ै।
рдПрд╢िрдпा рдХे рдкрд╣рд▓े 5рд╡ीं рдкीреЭी рдХे рд╡ी.рдЖрд░. рдмेрд╕्рдб рдПрдбрд╡ांрд╕्рдб рдб्рд░ाрдИрд╡рд░ рдЯ्рд░ेрдиिंрдЧ рд╕िрдо्рдпुрд▓ेрдЯрд░ рд╕ेंрдЯрд░ рдХो рдХिрд╕ рд╢рд╣рд░ рдоें рд▓ांрдЪ рдХिрдпा рдЧрдпा?
рдЙрдд्рддрд░ – рдЪेрди्рдирдИ
рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рд░ाрдо рдЬेрдардорд▓ाрдиी рдХा рдиिрдзрди рд╣ुрдЖ, рд╡े рдХिрд╕ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рд╕े рдЬुреЬे рд╣ुрдП рд╣ैं?
рдЙрдд्рддрд░ – рд╡рдХाрд▓рдд
рдХिрд╕ рдЯेрд▓िрд╕्рдХोрдк рдЯीрдо рдиे ‘рдм्рд░ेрдХрде्рд░ू рдк्рд░ाрдЗрдЬ’ рдЬीрддा?
рдЙрдд्рддрд░ – рдЗрд╡ेंрдЯ рд╣ोрд░ाрдЗрдЬрди рдЯेрд▓िрд╕्рдХोрдк рдЯीрдо
рдм्рд▓ैрдХрд╣ोрд▓ рдХा рдкрд╣рд▓ा рдЪिрдд्рд░ рд▓ेрдиे рд╡ाрд▓ी рд╡ैрдЬ्рдЮाрдиिрдХ рдЯीрдо рдХो ‘рдм्рд░ेрдХрде्рд░ू рдк्рд░ाрдЗрдЬ’ рд╕े рд╕рдо्рдоाрдиिрдд рдХिрдпा рдЬाрдпेрдЧा। ‘рдм्рд░ेрдХрде्рд░ू рдк्рд░ाрдЗрдЬ’ рдХो рд╡िрдЬ्рдЮाрди рдХा рдСрд╕्рдХрд░ рдкुрд░рд╕्рдХाрд░ рднी рдХрд╣ा рдЬाрддा рд╣ै।
TSENTR 2019 рдиाрдордХ рдмрд╣ुрд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдЕрдн्рдпाрд╕ рдХा рдЖрдпोрдЬрди рдХिрд╕ рджेрд╢ рдоें рдХिрдпा рдЬा рд░рд╣ा рд╣ै?
рдЙрдд्рддрд░ – рд░ूрд╕
рдЕंрддрд░्рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд╕ाрдХ्рд╖рд░рддा рджिрд╡рд╕ рдХрдм рдордиाрдпा рдЬाрддा рд╣ै?
рдЙрдд्рддрд░ – 8 рд╕िрддрдо्рдмрд░
рдЗрд╕ рд╡рд░्рд╖ рдЕंрддрд░्рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд╕ाрдХ्рд╖рд░рддा рджिрд╡рд╕ рдХी рдеीрдо ‘рд╕ाрдХ्рд╖рд░рддा рдФрд░ рдмрд╣ुрднाрд╖ाрд╡ाрдж’ рд╣ै। рдЗрд╕рдХा рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рд╕ाрдХ्рд╖рд░рддा рдХे рдорд╣рдд्рдд्рд╡ рдкрд░ рдмрд▓ рджेрдиा рд╣ै। рдЗрд╕ рджिрд╡рд╕ рдХी рд╕्рдеाрдкрдиा 1966 рдоें рдпूрдиेрд╕्рдХो рдж्рд╡ाрд░ा рдХी рдЧрдпी рдеी। рдЗрд╕ рд╡рд░्рд╖ 54рд╡ां рдЕंрддрд░्рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд╕ाрдХ्рд╖рд░рддा рджिрд╡рд╕ рдордиाрдпा рдЧрдпा।
рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рд╕ंрдкрди्рди рджрд▓ीрдк рдЯ्рд░ॉрдлी рдХा рдЦिрддाрдм рдХिрд╕ рдЯीрдо рдиे рдЬीрддा?
рдЙрдд्рддрд░ – рдирдИ рджिрд▓्рд▓ी
рдпू.рдПрд╕. рдУрдкрди 2019 рдоें рдорд╣िрд▓ा рдПрдХрд▓ рд╡рд░्рдЧ рдХा реЩिрддाрдм рдХिрд╕рдиे рдЬीрддा?
рдЙрдд्рддрд░ – рдмिрдпांрдХा рдЕрди्рдж्рд░ीрд╕्рдХू
рднाрд░рдд рдХे рдкрд╣рд▓े рд╣ेрд▓िрдХॉрдк्рдЯрд░ рд╢िрдЦрд░ рд╕рдо्рдо्рдоेрд▓рди рдХा рдЖрдпोрдЬрди рдХिрд╕ рд╢рд╣рд░ рдоें рдХिрдпा рдЧрдпा?
рдЙрдд्рддрд░ – рджेрд╣рд░ाрджूрди
рдЗрд╕рдХा рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рд╣ेрд▓िрдХॉрдк्рдЯрд░ рдХे рдж्рд╡ाрд░ा рдХрдиेрдХ्рдЯिрд╡िрдЯी рдХा рд╡िрд╕्рддाрд░ рдХрд░рдиा рд╣ै।
UNCCD COP 14 рдХा рдЖрдпोрдЬрди рдХिрд╕ рд╢рд╣рд░ рдоें рдХिрдпा рдЬा рд░рд╣ा рд╣ै?
рдЙрдд्рддрд░ – рдЧ्рд░ेрдЯрд░ рдиॉрдПрдбा
рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рд╡ीрд░ू рдХृрд╖्рдгрди рдХा рдиिрдзрди рд╣ुрдЖ, рд╡े рдХिрд╕ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рд╕े рдЬुреЬे рд╣ुрдП рдеे?
рдЙрдд्рддрд░ – рдиृрдд्рдп
рдЬрдо्рдоू-рдХрд╢्рдоीрд░ рдХे рд╡िрднाрдЬрди рдХे рд▓िрдП рдЧрдаिрдд рд╕рдоिрддि рдХे рдЕрдз्рдпрдХ्рд╖ рдХौрди рд╣ैं?
рдЙрдд्рддрд░ – рд╕ंрдЬрдп рдоिрдд्рд░ा
рднाрд░рдд рдХिрд╕ рджेрд╢ рдХे рд╕ाрде 8рд╡ें рдПрд╢िрдпाрдИ рдоंрдд्рд░ीрд╕्рддрд░ीрдп рдЙрд░्рдЬा рд░ाрдЙंрдбрдЯेрдмрд▓ рдХा рд╕рд╣-рдоेреЫрдмाрди рд╣ै?
рдЙрдд्рддрд░ – рд╕ंрдпुрдХ्рдд рдЕрд░рдм рдЕрдоीрд░ाрдд
рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рдХिрд╕ рд░ाрдЬ्рдп рдоें 25рд╡ीं рд╕ीрдиिрдпрд░ рдорд╣िрд▓ा рдиेрд╢рдирд▓ рдлुрдЯрдмॉрд▓ рдЪैंрдкिрдпрдирд╢िрдк рд╢ुрд░ू рд╣ुрдИ?
рдЙрдд्рддрд░ – рдЕрд░ुрдгाрдЪрд▓ рдк्рд░рджेрд╢
рд╡िрд╢्рд╡ рдЖрдд्рдорд╣рдд्рдпा рд░ोрдХрдеाрдо рджिрд╡рд╕ рдХрдм рдордиाрдпा рдЬाрддा рд╣ै?
рдЙрдд्рддрд░ – 10 рд╕िрддрдо्рдмрд░
рдЗрд╕ рд╡рд░्рд╖ рд╡िрд╢्рд╡ рдЖрдд्рдорд╣рдд्рдпा рд░ोрдХрдеाрдо рджिрд╡рд╕ рдХी рдеीрдо “рдЖрдд्рдорд╣рдд्рдпा рд░ोрдХрдиे рдХे рд▓िрдП рдПрдХрдЬुрдЯ рд╣ोрдХрд░ рдХाрд░्рдп рдХрд░рдиा” рд╣ै।
SLINEX рдЕрдн्рдпाрд╕ рдХा рдЖрдпोрдЬрди рдХिрди рджो рджेрд╢ों рдХे рдмीрдЪ рдХिрдпा рдЬा рд░рд╣ा рд╣ै?
рдЙрдд्рддрд░ – рднाрд░рдд рдФрд░ рд╢्рд░ीрд▓ंрдХा
SLINEX (Sri Lanka India Naval Exercise)
SCO рд╕ैрди्рдп рдФрд╖рдзि рдкрд░ рдк्рд░рдердо рд╕рдо्рдоेрд▓рди рдХा рдЖрдпोрдЬрди рдХिрд╕ рд╢рд╣рд░ рдоें рдХिрдпा рдЬा рд░рд╣ा рд╣ै?
рдЙрдд्рддрд░ – рдирдИ рджिрд▓्рд▓ी
рднाрд░рддीрдп рд░ेрд▓рд╡े рдиे рдХिрд╕ рд░ेрд▓рд╡े рд╕्рдЯेрд╢рди рдоें ‘рдлрди рдЬोрди’ рдХो рд▓ांрдЪ рдХिрдпा?
рдЙрдд्рддрд░ – рд╡िрд╢ाрдЦाрдкрдд्рддрдирдо
рдЗрд╕ рдлрди рдЬोрди рдоें рд╡िрдбिрдпो рд╢ूрдЯिंрдЧ рддрдеा рдЕрди्рдп рдЗंрдбोрд░ рдЧेрдо्рд╕ рдЙрдкрд▓рдм्рдз рд╣ोंрдЧी। рдЗрд╕ рдЬोрди рдоें рдмрдЪ्рдЪे рд░ेрд▓рдЧाреЬी рдХा рдЗंрддреЫाрд░ рдХрд░рдиे рдХे рд╕рдордп рдЦेрд▓ рд╕рдХрддे рд╣ैं।
рдЕंрддрд░्рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдЯी-20 рдоें 100 рд╡िрдХेрдЯ рд▓ेрдиे рд╡ाрд▓े рдкрд╣рд▓े рдЧेंрджрдмाреЫ рдХौрди рдмрдиे?
рдЙрдд्рддрд░ – рд▓рд╕िрде рдорд▓िंрдЧा
рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рд╕ुрд░्реЩिрдпों рдоें рд░рд╣ी рдЧौрд░рд╡ी рд╕िंрдШрд╡ी рдХिрд╕ рд░ाрдЬ्рдп рд╕े рд╣ैं?
рдЙрдд्рддрд░ – рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди
рдЧौрд░рд╡ी рд╕िंрдШрд╡ी рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди рдХे рдЙрджрдпрдкुрд░ рдЬिрд▓े рд╕े рд╣ैं, рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рд╡े рдЗंрдЧ्рд▓िрд╢ рдЪैрдирд▓ рдХो рдкाрд░ рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓ी рд╕рдмрд╕े рдпुрд╡ा рдУрдкрди рд╡ाрдЯрд░ рд╕्рд╡िрдо्рдорд░ рдмрдиीं। рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдЖрдд्рд░ 13 рдШंрдЯे рддрдеा 26 рдоिрдирдЯ рдоें рдпрд╣ рдХाрд░рдиाрдоा рдХिрдпा।
рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рднाрд░рддीрдп рдк्рд░ेрд╕ рдЯ्рд░рд╕्рдЯ рдХा рдЪेрдпрд░рдоैрди рдХिрд╕े рдиिрдпुрдХ्рдд рдХिрдпा рдЧрдпा?
рдЙрдд्рддрд░ – рд╡िрдЬрдп рдХुрдоाрд░ рдЪोрдкреЬा
рдЗрд╕рдХा рдоुрдЦ्рдпाрд▓рдп рдирдИ рджिрд▓्рд▓ी рдоें рд╕्рдеिрдд рд╣ै।
40рд╡ें рд╕рд░рд▓ा рдкुрд░рд╕्рдХाрд░ рдХे рд▓िрдП рдХिрд╕ рд▓ेрдЦрдХ рдХो рдЪुрдиा рдЧрдпा рд╣ै?
рдЙрдд्рддрд░ – рдбॉ. рдк्рд░рджीрдк рджाрд╢
2019 рдПрд╢िрдпा рдкैрд╕िрдлिрдХ рдЧोрд▓्рдл рд╣ॉрд▓ рдСреЮ рдлेрдо рдХे рд▓िрдП рдХिрд╕ рднाрд░рддीрдп рдХो рдЪुрдиा рдЧрдпा рд╣ै?
рдЙрдд्рддрд░ – рдкрд╡рди рдоुंрдЬाрд▓
рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рднाрд░рдд рдиे рдХिрд╕ рдкреЬोрд╕ी рджेрд╢ рдХे рд▓िрдП рдкाрдЗрдкрд▓ाрдЗрди рдж्рд╡ाрд░ा рдкेрдЯ्рд░ोрд▓िрдпрдо рдЙрдд्рдкाрдж рдк्рд░рджाрди рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рдкрд░िрдпोрдЬрдиा рдХा рдЙрдж्рдШाрдЯрди рдХिрдпा?
рдЙрдд्рддрд░ – рдиेрдкाрд▓
‘рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдкрд╢ु рд░ोрдЧ рдиिрдпंрдд्рд░рдг рдХाрд░्рдпрдХ्рд░рдо’ рдХो рдХिрд╕ рд╢рд╣рд░ рд╕े рд▓ांрдЪ рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै?
рдЙрдд्рддрд░ – рдордеुрд░ा
рдк्рд░рдзाрдирдоंрдд्рд░ी рдоोрджी рдХा рдк्рд░рдзाрди рд╕рдЪिрд╡ рдХिрд╕े рдиिрдпुрдХ्рдд рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै?
рдЙрдд्рддрд░ – рдк्рд░рдоोрдж рдХुрдоाрд░ рдоिрд╢्рд░ा
рдХिрд╕ рд░ाрдЬ्рдп рд╕рд░рдХाрд░ рдиे рднाрд░рдд рдХे рдкрд╣рд▓े ‘рдЕंрддрд░्рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдорд╣िрд▓ा рд╡्рдпाрдкाрд░ рдХेंрдж्рд░’ рдХी рд╕्рдеाрдкрдиा рдХрд░рдиे рдХा рдиिрд░्рдгрдп рд▓िрдпा рд╣ै?
рдЙрдд्рддрд░ – рдХेрд░рд▓
рд╡ैрдЬ्рдЮाрдиिрдХों рдиे рдХिрд╕ рдЯेрд▓िрд╕्рдХोрдк рдХी рд╕рд╣ाрдпрддा рд╕े рд╕ुрдкрд░ рдЕрд░्рде “K2-18b” рдиाрдордХ рдЧ्рд░рд╣ рдкрд░ рдЬрд▓ рд╡ाрд╖्рдк рдХी рдЦोрдЬ рдХी рд╣ै?
рдЙрдд्рддрд░ – рд╣рдмрд▓ рд╕्рдкेрд╕ рдЯेрд▓िрд╕्рдХोрдк
рдХिрд╕ рднाрд░рддीрдп рд░ाрдЬрдирдпिрдХ рдХो рд╕ंрдпुрдХ्рдд рдЕрд░рдм рдЕрдоीрд░ाрдд рдж्рд╡ाрд░ा ‘рдлрд░्рд╕्рдЯ рдХ्рд▓ाрд╕ рдЖрд░्рдбрд░ рдСреЮ реЫाрдпेрдж II рдЕрд╡ाрд░्рдб’ рд╕े рд╕рдо्рдоाрдиिрдд рдХिрдпा рдЧрдпा?
рдЙрдд्рддрд░ – рдирд╡рджीрдк рд╕िंрд╣ рд╕ूрд░ी
рдк्рд░рдзाрдирдоंрдд्рд░ी рдХा рдк्рд░рдзाрди рд╕рд▓ाрд╣рдХाрд░ рдХिрд╕े рдиिрдпुрдХ्рдд рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै?
рдЙрдд्рддрд░ – рдкी.рдХे. рд╕िрди्рд╣ा
рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рд░ाрдЬрд╕ेрдХрд░ рдХा рдиिрдзрди рд╣ुрдЖ, рд╡े рдХिрд╕ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ीрдп рд╕िрдиेрдоा рдХे рдЕрднिрдиेрддा-рдиिрд░्рджेрд╢рдХ рдеे?
рдЙрдд्рддрд░ – рддрдоिрд▓
рднाрд░рдд рдХे рджूрд╕рд░े рдирджी рдорд▓्рдЯी-рдоोрдбрд▓ рдХाрд░्рдЧो рдЯрд░्рдоिрдирд▓ рдХा рдиिрд░्рдоाрдг рдХिрд╕ рдирджी рдкрд░ рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै?
рдЙрдд्рддрд░ – рдЧंрдЧा
‘Savarkar: Echoes from a forgotten past, 1883-1924’ рдкुрд╕्рддрдХ рдХे рд▓ेрдЦрдХ рдХौрди рд╣ैं?
рдЙрдд्рддрд░ – рд╡िрдХ्рд░рдо рд╕ंрдкрдд
рднाрд░рдд рдХे рдкрд╣рд▓े рдбिрдЬिрдЯрд▓ рдХैрдкрдмिрд▓िрдЯी рд╕ेंрдЯрд░ рдХी рд╕्рдеाрдкрдиा рдХे рд▓िрдП рдиीрддि рдЖрдпोрдЧ рдиे рдХिрд╕ рдХрдо्рдкрдиी рдХा рдЪрдпрди рдХिрдпा рд╣ै?
рдЙрдд्рддрд░ – рдоैрдХिंрд╕े & рдХंрдкрдиी
рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рдХिрд╕ рд╢рд╣рд░ рдоें рднाрд░рддीрдп рдХौрд╢рд▓ рд╕ंрд╕्рдеाрди рдХी рдЖрдзाрд░рд╢िрд▓ा рд░рдЦी рдЧрдпी?
рдЙрдд्рддрд░ – рдоुंрдмрдИ
рдЯ्рд░ैрдлिрдХ рдЕрдкрдбेрдЯ्рд╕ рдХे рд▓िрдП рдЧुрд░ुрдЧ्рд░ाрдо рдкुрд▓िрд╕ рдиे рдХिрд╕ рдХंрдкрдиी рдХे рд╕ाрде рд╕рдордЭौрддा рдХिрдпा рд╣ै?
рдЙрдд्рддрд░ – рдЧूрдЧрд▓
рдХिрд╕ рд░ाрдЬ्рдп рд╕рд░рдХाрд░ рдиे рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें ‘рдоुрдЦ्рдпрдоंрдд्рд░ी рд╡्рдпाрдкाрд░ी рд╕ाрдоूрд╣िрдХ рдиिрдЬी рджुрд░्рдШрдЯрдиा рдмीрдоा рдпोрдЬрдиा’ рд▓ांрдЪ рдХी?
рдЙрдд्рддрд░ – рд╣рд░िрдпाрдгा
‘рдЬेрд▓ рдоें рдХрдЯ्рдЯрд░рддा рддрдеा рдЖрдкрд░ाрдзिрдХ рдЧрддिрд╡िрдзिрдпों’ рдкрд░ рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд╕рдо्рдоेрд▓рди рдХा рдЖрдпोрдЬрди рдХिрд╕ рд╕ंрдЧрдарди рдоें рдХिрдпा рдЧрдпा?
рдЙрдд्рддрд░ – рдкुрд▓िрд╕ рдЕрдиुрд╕рди्рдзाрди рд╡ рд╡िрдХाрд╕ рдм्рдпूрд░ो
рдХिрд╕ рджेрд╢ рдоें рджрдХ्рд╖िрдг-рдкूрд░्рд╡ рдПрд╢िрдпा рдХे рд╕рдмрд╕े рдмреЬे рд╕ोрд▓рд░ рдкॉрд╡рд░ рдлाрд░्рдо рдХा рдЙрдж्рдШाрдЯрди рдХिрдпा рдЧрдпा?
рдЙрдд्рддрд░ – рд╡िрдпрддрдиाрдо
рднाрд░рдд рдФрд░ рдеाрдИрд▓ैंрдб рдХे рдмीрдЪ рдоैрдд्рд░ी 2019 рдЕрдн्рдпाрд╕ рдХा рдЖрдпोрдЬрди рдХिрд╕ рд░ाрдЬ्рдп рдоें рдХिрдпा рдЬाрдпेрдЧा?
рдЙрдд्рддрд░ – рдоेрдШाрд▓рдп
рдХिрд╕ рдоंрдд्рд░ाрд▓рдп рдиे ‘рдЬीрд╡рди рдХौрд╢рд▓’ рдкाрда्рдпрдХ्рд░рдо рд╢ुрд░ू рдХिрдпा рд╣ै?
рдЙрдд्рддрд░ – рдХेрди्рдж्рд░ीрдп рдоाрдирд╡ рд╕ंрд╕ाрдзрди рд╡िрдХाрд╕ рдоंрдд्рд░ाрд▓рдп
рдкрдж्рдо рд╡िрднूрд╖рдг рдкुрд░рд╕्рдХाрд░ рдХे рд▓िрдП рдиाрдоिрдд рдХी рдЬाрдиे рд╡ाрд▓ी рдкрд╣рд▓ी рднाрд░рддीрдп рдорд╣िрд▓ा рдПрдерд▓ीрдЯ рдХौрди рд╣ैं?
рдЙрдд्рддрд░ – рдоैрд░ी рдХोрдо
2019 рдПрд╢िрдпा рд╕ोрд╕ाрдЗрдЯी рдЧेрдо рдЪेंрдЬрд░ рдЕрд╡ाрд░्рдб рдХे рд▓िрдП рдХिрд╕ рднाрд░рддीрдп рдкुрд▓िрд╕ рдЕрдлрд╕рд░ рдХो рдЪुрдиा рдЧрдпा рд╣ै?
рдЙрдд्рддрд░ – рдЫाрдпा рд╢рд░्рдоा

Thursday, September 12, 2019

рдЖрдИрдмीрдкीрдПрд╕ рдХ्рд▓рд░्рдХ рдХी рдЪрдпрди рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा рдкрд░ рдЪрд░्рдЪा

рдЗрд╕ рд▓ेрдЦ рдоें, рд╣рдо 2019 рдоें рдЖрдпोрдЬिрдд рд╣ोрдиे рд╡ाрд▓ी рдкрд░ीрдХ्рд╖ा рдЖрдИрдмीрдкीрдПрд╕ рдХ्рд▓рд░्рдХ рдХी рдЪрдпрди рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा рдкрд░ рдЪрд░्рдЪा рдХрд░рдиे рдЬा рд░рд╣े рд╣ैं। рдХ्рд▓рд░्рдХ рдкрд░ीрдХ्рд╖ा рдЗрд╕ рд╕ाрд▓ рджिрд╕ंрдмрд░ рдоें рдЖрдпोрдЬिрдд рдХी рдЬाрдПрдЧी। рдЖрдИрдмीрдкीрдПрд╕ рдХ्рд▓рд░्рдХ 2019 рдХी рдЪрдпрди рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा рдХी рдЬाрдирдХाрд░ी рдЖрдкрдХो рдЗрд╕ рднрд░्рддी рдЕрднिрдпाрди рдХे рд╡िрднिрди्рди рдЪрд░рдгों рдХो рд╕рдордЭрдиे рдоें рдорджрдж рдХрд░ेрдЧी, рдЬिрд╕рд╕े рдЖрдк рддрджрдиुрд╕ाрд░ рдЕрдкрдиी рддैрдпाрд░ी рд╢ुрд░ू рдХрд░ рд╕рдХेंрдЧे। рдЗрд╕ рдкрдж рдоें рдЙрд▓्рд▓िрдЦिрдд рдЖрдИрдмीрдкीрдПрд╕ рдХ्рд▓рд░्рдХ рдХे рд▓िрдП рдЪрдпрди рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рдЬाрд░ी рдЖрдИрдмीрдкीрдПрд╕ рдХ्рд▓рд░्рдХ рдЕрдзिрд╕ूрдЪрдиा рдкрд░ рдЖрдзाрд░िрдд рд╣ै। рдпрджि рдЗрд╕ рд╡рд░्рд╖ рдЪрдпрди рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा рдоें рдХोрдИ рднी рдмрджрд▓ाрд╡ рд╣ोрддा рд╣ै рддो, рдЗрд╕ рдкोрд╕्рдЯ рдоें рдЖрдзिрдХाрд░िрдХ рд╕ूрдЪрдиा рдЬाрд░ी рд╣ोрдиे рдХे рдмाрдж рдЕрдкрдбेрдЯ рдХрд░ рджिрдпा рдЬाрдПрдЧा। рд╣рдордиे рдкрд╣рд▓े рд╕े рд╣ी рдкाрдд्рд░рддा рдоाрдирджंрдб, рдкिрдЫрд▓े рд╕ाрд▓ рдХे рдХрдЯрдСрдл рдХे рд╕ाрде-рд╕ाрде рдЖрдИрдмीрдкीрдПрд╕ рдХ्рд▓рд░्рдХ рдк्рд░ीрд▓िрдо्рд╕ рдкрд░ीрдХ्рд╖ा рдХे рдкрд░ीрдХ्рд╖ा рдкैрдЯрд░्рди рдФрд░ рдкाрда्рдпрдХ्рд░рдо рдХो рд╕ाрдЭा рдХिрдпा рд╣ै। рдпрджि рдЖрдкрдиे рдкिрдЫрд▓े рдкोрд╕्рдЯ рдХो рдирд╣ीं рдкреЭा рддो рдЗрд╕ рдЬाрдирдХाрд░ी рдХे рд▓िрдП рдХृрдкрдпा рдЗрд╕े рдЕрд╡рд╢्рдп рдкреЭें | рдЖрдИрдмीрдкीрдПрд╕ рдХ्рд▓рд░्рдХ 2019 рдЪрдпрди рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा рдЖрдИрдмीрдкीрдПрд╕ рдХ्рд▓рд░्рдХ 2019 рднрд░्рддी рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा рдоें рдиिрдо्рди рдЪрд░рдгों рдХा рд╕рдоाрд╡ेрд╢ рд╣ोрдЧा - рдк्рд░ाрд░ंрднिрдХ рдкрд░ीрдХ्рд╖ा рдоुрдЦ्рдп рдкрд░ीрдХ्рд╖ा рднाрд╖ा рдк्рд░рд╡ीрдгрддा рдЯेрд╕्рдЯ рдХोрдИ рд╕ाрдХ्рд╖ाрдд्рдХाрд░ рдирд╣ीं рд╣ै| рдЖрдЗрдП рдЕрдм рдЗрди рдЪрд░рдгों рдоें рд╕े рдк्рд░рдд्рдпेрдХ рдкрд░ рдПрдХ рдирдЬрд░ рдбाрд▓ें। рдЖрдИрдмीрдкीрдПрд╕ рд▓िрдкिрдХ рдк्рд░ाрд░ंрднिрдХ рдкрд░ीрдХ्рд╖ा 2019 рдЖрдИрдмीрдкीрдПрд╕ рдХ्рд▓рд░्рдХ рдХी рдк्рд░ीрдоिрдо्рд╕ рдкрд░ीрдХ्рд╖ा рдоें рдеोреЬे рд╕े рдЕрдн्рдпाрд╕ рд╕े рд╕рдлрд▓рддा рдоिрд▓ рд╕рдХрддी рд╣ै| рдЗрд╕ рдмाрд░ рдЖрдИрдмीрдкीрдПрд╕ рдХ्рд▓рд░्рдХ рдХी рдк्рд░ीрдоिрдо्рд╕ рдкрд░ीрдХ्рд╖ा рдкैрдЯрд░्рди рдоें рдмрджрд▓ाрд╡ рд╣ै| рдЕрдм рд╣рд░ рдПрдХ рдЕрдиुрднाрдЧ рдХो рд╣рд▓ рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рдЕрдн्рдпрд░्рдеी рдХो 20 рдоिрдирдЯ рдХा рд╕рдордп рдоिрд▓ेрдЧा| рдЖрдИрдмीрдкीрдПрд╕ рдХ्рд▓рд░्рдХ рдк्рд░ीрд▓िрдо्рд╕ рдкрд░ीрдХ्рд╖ा рдХे рд▓िрдП рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рдкैрдЯрд░्рди  рд╣ै - рдХ्рд░ं. рд╕ं. рдЯेрд╕्рдЯ рдХा рдиाрдо рдк्рд░рд╢्рдиों рдХी рд╕ंрдЦ्рдпा рдЕрдзिрдХрддрдо рдЕंрдХ рдЕрдиुрднाрдЧीрдп рд╕ीрдоा 1. рдЕंрдЧ्рд░ेрдЬी рднाрд╖ा 30 30 20 рдоिрдирдЯ 2. рддाрд░्рдХिрдХ рдХ्рд╖рдорддा 35 35 20 рдоिрдирдЯ 3. рд╕ंрдЦ्рдпाрдд्рдордХ рдХ्рд╖рдорддा 35 35 20 рдоिрдирдЯ рдХुрд▓ 100 100 60 рдоिрдирдЯ рдЙрдо्рдоीрджрд╡ाрд░ों рдХो рдЙрдкрд░ोрдХ्рдд рд╕рдордп рд╕ीрдоा рдХे рднीрддрд░ рдк्рд░рдд्рдпेрдХ рдЕрдиुрднाрдЧ рдХो рдкूрд░ा рдХрд░рдиे рдХी рдЖрд╡рд╢्рдпрдХрддा рд╣ै। рдЖрдИрдмीрдкीрдПрд╕ рдХ्рд▓рд░्рдХ рдк्рд░ीрд▓िрдо्рд╕  рдкрд░ीрдХ्рд╖ा рдоें рдЕрдн्рдпрд░्рдеिрдпों рдХो рдЕрдиुрднाрдЧीрдп рд╡ рдХुрд▓ рдХрдЯрдСрдл рдЕंрдХ рдк्рд░ाрдк्рдд рдХрд░рдиे рдХी рдЖрд╡рд╢्рдпрдХрддा рд╣ै | рдЖрдИрдмीрдкीрдПрд╕ рдХ्рд▓рд░्рдХ рдоैंрд╕ рдкрд░ीрдХ्рд╖ा 2018 рдЗрд╕ рдкрд░ीрдХ्рд╖ा рдХे рдЕंрдХ рдЕंрддिрдо рдЪрдпрди рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा рдоें рдЧिрдиे рдЬाрдПंрдЧे। рддो рдЗрд╕ рдЕрдиुрднाрдЧ рдХे рд▓िрдП рдкूрд░ी рддрд░рд╣ рд╕े рддैрдпाрд░ рд░рд╣ें | рдЖрдИрдмीрдкीрдПрд╕ рдХ्рд▓рд░्рдХ рдоेंрд╕ рдкрд░ीрдХ्рд╖ा рдкैрдЯрд░्рди рдХा рдЙрд▓्рд▓ेрдЦ рдиीрдЪे рджिрдпा рдЧрдпा рд╣ै - рдХ्рд░ं. рд╕ं. рдЯेрд╕्рдЯ рдХा рдиाрдо рдк्рд░рд╢्рдиों рдХी рд╕ंрдЦ्рдпा рдЕрдзिрдХрддрдо рдЕंрдХ рд╕рдордп рд╕ीрдоा 1. рддाрд░्рдХिрдХ рдХ्рд╖рдорддा рдФрд░ рдХंрдк्рдпूрдЯрд░ рдпोрдЧ्рдпрддा 50 60 45 рдоिрдирдЯ 2. рдЕंрдЧ्рд░ेрдЬी рднाрд╖ा 40 40 35 рдоिрдирдЯ 3. рдоाрдд्рд░ाрдд्рдордХ рд░ूрдЭाрди 50 50 45 рдоिрдирдЯ 4. рд╕ाрдоाрди्рдп рдЬाрдЧрд░ूрдХрддा (рдмैंрдХिंрдЧ рдХे рд▓िрдП рд╡िрд╢ेрд╖ рд╕ंрджрд░्рдн рдХे рд╕ाрде) 50 50 35 рдоिрдирдЯ рдХुрд▓ 190 200 160 рдоिрдирдЯ рдЕंрдЧ्рд░ेрдЬी рднाрд╖ा рдкрд░ीрдХ्рд╖ा рдХे рдЕрд▓ाрд╡ा рд╕рднी рдЙрдкрд░्рдпुрдХ्рдд рдкрд░ीрдХ्рд╖рдг рд╣िंрджी рдФрд░ рд╕ाрде рд╣ी рдЕंрдЧ्рд░ेрдЬी рднाрд╖ा рдоें рдЙрдкрд▓рдм्рдз рд╣ोंрдЧे। рдк्рд░рдд्рдпेрдХ рдЧрд▓рдд рдЙрдд्рддрд░ рдХे рд▓िрдП рез/рек рдЕंрдХ рдХाрдЯे рдЬाрдпेंрдЧे । рдЗрд╕ рдкрд░ीрдХ्рд╖ा рдоें рд╕рдлрд▓рддा рдк्рд░ाрдк्рдд рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рдЙрдо्рдоीрджрд╡ाрд░ों рдХो рдХुрд▓ рдХрдЯрдСрдл рдХे рд╕ाрде рдЕрдиुрднाрдЧीрдп рдХрдЯрдСрдл рднी рдХ्рд▓िрдпрд░ рдХрд░рдиे рд╣ोंрдЧे। рдЖрдИрдмीрдкीрдПрд╕ рдХ्рд▓рд░्рдХ рдХे рддрд╣рдд рдЕрдиंрддिрдо рдЖрдмंрдЯрди рдХे рд▓िрдП, 200 рдоें рд╕े рдХुрд▓ рдк्рд░ाрдк्рддांрдХ 100 рдоें рдкрд░िрд╡рд░्рддिрдд рд╣ो рдЬाрдПंрдЧे। рдЖрдИрдмीрдкीрдПрд╕ рднाрд╖ा рдк्рд░рд╡ीрдгрддा рдЯेрд╕्рдЯ рдЙрдо्рдоीрджрд╡ाрд░ों рдХो рдЕрдиंрддिрдо рдЖрд╡ंрдЯрди рдХे рд▓िрдП рд╕рд╣рднाрдЧी рд╕ंрдЧрдардиों рдж्рд╡ाрд░ा рдиिрд░्рдзाрд░िрдд рдоाрдирджंрдбों рдХो рдкूрд░ा рдХрд░рдиा рд╣ोрдЧा। рдЙрдо्рдоीрджрд╡ाрд░ों рдХो рднाрд╖ा рдк्рд░рд╡ीрдгрддा рдкрд░ीрдХ्рд╖ा рд╕े рдЧुрдЬрд░рдиा рд╣ोрдЧा, рдЬрд╣ां рднाрдЧ рд▓ेрдиे рд╡ाрд▓े рд╕ंрдЧрдарди рд╕ंрдмंрдзिрдд рд░ाрдЬ्рдп рдпा рдХेंрдж्рд░рд╢ाрд╕िрдд рдк्рд░рджेрд╢ рдХी рд╕्рдеाрдиीрдп рднाрд╖ा рдоें рдЙрдо्рдоीрджрд╡ाрд░ों рдХी рджрдХ्рд╖рддा рдХी рдкुрд╖्рдЯि рдХрд░ेंрдЧे, рдпाрдиी рдЙрдо्рдоीрджрд╡ाрд░ों рдХो рдкрдв़рдиे, рд▓िрдЦрдиे рдФрд░ рд╕ंрдмंрдзिрдд рд╕्рдеाрдиीрдп рднाрд╖ा рдоें рдмोрд▓рдиे рдоें рд╕рдХ्рд╖рдо рд╣ोрдиा рдЪाрд╣िрдП। рдЗрд╕ рдкрд░ीрдХ्рд╖ा рдХे рддрд╣рдд, рдЙрдо्рдоीрджрд╡ाрд░ों рдХो рдПрдХ рдЧрдж्рдпांрд╢ рд▓िрдЦрдиे рдХे рд▓िрдП рдХрд╣ा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै рдпा рд╕्рдеाрдиीрдп рднाрд╖ा рдоें рдХुрдЫ рдк्рд░рд╢्рди рдкूрдЫे рдЬा рд╕рдХрддे рд╣ैं। рдЖрдИрдмीрдкीрдПрд╕ рдХ्рд▓рд░्рдХ рдХे рдкाрд░्рдЯिрд╕िрдкेрдЯिंрдЧ рд╕ंрдЧрдарди рднी рдЙрдо्рдоीрджрд╡ाрд░ों рдХी рдЙрдо्рдоीрджрд╡ाрд░ी рдХो рд░рдж्рдж рдХрд░ рд╕рдХрддे рд╣ैं рдЬो рдЗрд╕ рдкрд░ीрдХ्рд╖ा рдХे рд▓िрдП рдпोрдЧ्рдп рдирд╣ीं рд╣ैं। рдЖрдкрдХी рдкрд░ीрдХ्рд╖ा рдХे рд▓िрдП рд╣ाрд░्рджिрдХ рд╢ुрднрдХाрдордиाрдпें, 

Wednesday, September 4, 2019

RRB NTPC Exam Dates 2019 - RRB NTPC Exam Postponed!

RRB NTPC Exam Dates 2019 - RRB NTPC Exam Postponed!


According to the latest news released in Indian Express, RRB NTPC exam will be conducted in October. As per the Official Notification the tentative dates of RRB NTPC CBT 1 was scheduled between June to September. According to the Sources from RRB, the railway recruitment Board is still scrutinizing the applications, causing a delay in announcing the RRB NTPC Exam Dates. Once it gets completed, the Board will announce the RRB NTPC Exam Dates.

Factor Affecting Release of RRB NTPC Exam Date
The exam was scheduled in September, but as the scrutiny of applications is still going on the RRB NTPC Exam is delayed till October.
Most of the centers are reserved for the RRB Paramedical Exam
As the number of aspirants applied are huge Railway Recruitment Board will release the RRB NTPC Exam date only after taking stock of the exams planned in coming months.
Center/City allocation for RRB NTPC CBTs will depend upon technical and logistical feasibility, it is not eay to get that number of centers as other exams are also going by.
As CBTs for Group D or Level 1 exams for more than 1 Lakh vacancies are tentatively scheduled in September-October months this year. it is also a challenge to conduct RRB NTPC exams during that period.
RRB NTPC Exam Dates 2019
According to the notification released by Railways, given below in the table are the RRB NTPC exam dates.


post banner middle
RRB NTPC Recruitment – Exam Dates 2019 for NTPC Posts
Events Date & Time
Opening of Online Registration of Applications 01.03.2019 at 16.00 hrs.
Closing of online registration of Applications 31.03.2019 at 23.59 hrs.
Closing Date & Time for Payment of Application Fee
through Online (Net Banking/ Credit Card/ Debit Card/UPI) 05.04.2019 at 23.59 hrs.
Closing Date & Time for Payment of Application Fee
through SBI Challan 05.04.2019 at 15.00 hrs
Closing Date & Time for Payment of Application Fee
through Post Office Challan 05.04.2019 at 15.00 hrs.
Final submission of Applications 12.04.2019 at 23.59 hrs.
1st Stage Computer Based Test (CBT) Tentatively scheduled
in 1st week of August 2019
RRB NTPC Exam Dates – Selection Process 2019
The selection process for RRB NTPC Recruitment 2019 for the posts of NTPC includes 1st Stage Computer Based Test (CBT), 2nd Stage Computer Based Test (CBT), Typing Skill Test/Computer Based Aptitude Test (as applicable) and Document Verification/Medical Examination.

RRB NTPC RECRUITMENT

RRB NTPC Exam Date – Pattern 2019
1st Stage Computer Based Test (CBT)
The examination duration will be 120 Minutes for eligible PwBD candidates accompanied with Scribe.
The section wise distribution given in the above table is only indicative and there may be some variations in the actual question papers.
There will be negative marking and 1/3 mark shall be deducted for each wrong answer.
Subject Questions Time
General Awareness 40 90 Minutes
Mathematics 30
General Intelligence and Reasoning 30
Total Marks 100
2nd Stage Computer Based Test (CBT)
The examination duration will be 120 Minutes for eligible PwBD candidates accompanied with Scribe.
The section wise distribution given in the above table is only indicative and there may be some variations in the actual question papers.
There will be negative marking and 1/3 mark shall be deducted for each wrong answer.
Subject Questions Time
General Awareness 50 90 Minutes
Mathematics 35
General Intelligence and Reasoning 35
Total Marks 120
RRB NTPC FAQs
Q.1 Is there any negative marking for any incorrect answer?
Ans.1
There will be negative marking for incorrect answer in CBTs. 1/3rd of the marks allotted for each question will be deducted for each wrong answer.

Q.2 When is RRB NTPC exam?
Ans.2
Your Exam date will be mentioned in your Admit Card once it is released along with your Exam centre which you can download after logging in through the link.

Q.3 Will the Computer Based Test happen in my own city?
Ans.3
Center/City allocation for CBTs will depend upon technical and logistical feasibility. Candidates may have to travel to other Cities/States for attending CBTs.

Q.4 What are the banned items that can’t be taken inside the exam hall?
Ans.4
Electronic gadgets including mobile phones, blue tooth device, pen drive, laptops, calculators, wrist watches or any other communication devices or pen/pencil, wallet/purses, belts, shoes and metallic wears including ornaments etc. are strictly not allowed inside the exam hall.

Q.5 How many candidates will be shortlisted for Computer based Aptitude Test OR Typing Skill Test?
Ans.5
Candidates shortlisted for Typing Skill Test OR Computer based Aptitude Test(as applicable) will be 8 times the number of mentioned vacancies for the same.

Q.6 I want to change my exam centre? How can I do so?
Ans.6
You can not change the exam centre under any circumstance.

To know more about RRB NTPC Recruitment Notification 2019, you can also check out other related articles to ace your preparation for Railways NTPC Recruitment Exam 2019.

Tuesday, September 3, 2019

Important Dates

Important Dates and Days of January

  • January 1: Global Family Day
  • January 4: World Braille Day
  • January 9: NRI Day (Pravasi Bhartiya Diwas)
  • January 10: World Hindi Day
  • January 12: National Youth Day, 
  • January 13: Lohri Day
  • January 14-15: Makar Sankranti (Makara Sankranti is set by the solar cycle of the Hindu lunisolar calendar, and is observed on a day which usually falls on 14 January of the Gregorian calendar, but sometimes on 15 January)
  • January 15: Army day
  • January 23: Netaji Subash Chandra Bose Jayanti
  • January 25: National Voters day, National Tourism Day
  • January 26: India’s Republic Day, International Customs Day
  • January 27: International Day of Commemoration
  • January 30: Martyrs’ Day
  • January (last Sunday): World Leprosy Eradication Day

Important Dates and Days of February

  • February 2: World Wetlands Day
  • February 4: World Cancer Day
  • February 6: International Day of Zero Tolerance to Female Genital Mutilation
  • February 5: Safer Internet Day (second day of the second week of February)
  • February 10: National De-worming Day
  • February 11: International Day of Women and Girls in Science
  • February 12: National Productivity Day
  • February 13: World Radio Day, National Women's Day (Birth Date of Sarojini Naidu)
  • February 14: Valentine Day
  • February 20: World Day of Social Justice
  • February 21: International Mother Language Day
  • February 24: Central Excise Day
  • February 27: World NGO Day
  • February 28: National Science Day
  • February 28/29: Rare Disease Day

Important Dates and Days of March

  • March 1: Zero Discrimination Day; World Civil Defence Day
  • March 3: World Wildlife Day, World Hearing Day
  • March 4: National Security Day
  • March 8: International Women’s Day
  • March 12: World Kidney Day
  • March 14: International Day of Action for Rivers, Pi Day
  • March 15: World Consumer Rights Day
  • March 18: Ordnance Factories Day (India)
  • March 20: International Day of Happiness; World Sparrow day
  • March 21: World Forestry Day; World Down Syndrome Day; World Poetry Day
  • March 22: World Day for Water, Bihar Day
  • March 23: World Meteorological Day
  • March 24: World TB Day
  • March 27: World Theatre Day
  • Second Wednesday of March: No Smoking Day
  • Second Thursday of March: World Kidney Day 

Important Dates and Days of April

  • April 1: Utkal Diwas
  • April 2: World Autism Awareness Day
  • April 4: International Day for Mine Awareness
  • April 5: National Maritime Day
  • April 7: World Health Day
  • April 10: World Homeopathy Day
  • April 11: National Safe Motherhood Day; National Pet Day
  • April 13: Jallianwala Bagh Massacre
  • April 17: World Haemophilia Day
  • April 18: World Heritage Day
  • April 19: World Liver Day
  • April 21: Secretaries’ Day; Civil Services Day
  • April 22: Earth Day
  • April 23: World Book and Copyright Day
  • April 24: National Panchayati Day
  • April 25: World Malaria Day
  • April 26: World Intellectual Property Day
  • April 27:World Veterinary Day
  • April 28: World Day for Safety and Health at Work; 
  • April 29: International Dance Day
  • April 30: Ayushman Bharat Diwas

Important Dates and Days of May

  • May 1: Workers’ Day (International Labour Day), Maharashtra Day
  • May 3: Press Freedom Day
  • May (1st Sunday): World Laughter Day
  • May (1st Tuesday): World Asthma Day
  • May (2nd Sunday): Mother’s Day
  • May 4: Coal Miners’ Day; International Firefighters Day
  • May 7: World Athletics Day
  • May 8: World Red Cross Day; World Thalassaemia Day
  • May 11: National Technology Day
  • May 12: International Nurses Day
  • May 15: International Day of the Family
  • May 17: World Telecommunication Day; World Hypertension Day
  • May 18: World AIDS Vaccine Day; International Museum Day
  • May 21: National Anti-Terrorism Day
  • May 22: International Day for Biological Diversity
  • May 24: Commonwealth Day
  • May 31: Anti-tobacco Day

Important Dates and Days of June

  • June 1: World Milk Day
  • June 3: World Bicycle Day
  • June 4: International Day of Innocent Children Victims of Aggression
  • June 5: World Environment Day
  • June (3rd Sunday): Father’s Day
  • June 7: World Food Safety Day
  • June 8: World Ocean Day, World Brain Tumour Day
  • June 12: Anti-Child Labor Day
  • June 13: International Albinism Awareness Day
  • June 14: World Blood Donor Day
  • June 15: World Wind Day
  • June 20: World Refugee Day
  • June 21: International day of yoga, World Music Day, World Hydrography Day
  • June 23: United Nations Public Service Day, International Olympic Day
  • June 26: International Day against Drug Abuse and Illicit Trafficking

Important Dates and Days of July

  • July 1: Doctor’s Day
  • July 6: World Zoonoses Day
  • July 11: World Population Day
  • July 17: World Day for International Justice
  • July 18: International Nelson Mandela Day
  • July 28: World Hepatitis Day

Important Dates and Days of August

  • August (1st Sunday): International Friendship Day
  • August 6: Hiroshima Day
  • August 9: Quit India Day, Nagasaki Day, IntI. Day of the World’s Indigenous Peoples
  • August 15: Indian Independence Day
  • August 15: Sanskrit Day (Date may vary every year as it is celebrated on the Shrawan Poornima on Full Moon day according to the Hindu Calendar)
  • August 12: International Youth Day
  • August 19: Photography Day; World Humanitarian Day
  • August 29: National Sports Day

Important Dates and Days of September

  • September 2: Coconut Day
  • September 5: Teachers’ Day
  • September 8: International Literacy Day
  • September 14: Hindi Diwas
  • September 15: Engineers’ Day; International Day of Democracy
  • September 16: World Ozone Day; International Day for Preservation
  • September 21: Alzheimer’s Day; Day for Peace & Non-violence (UN)
  • September 22: Rose Day (Welfare of cancer patients)
  • September 23: International Day of Sign Languages
  • September 26: Day of the Deaf; World Contraception Day
  • September 27: World Tourism Day; World Maritime Day
  • September 29: World Heart Day
  • September 30: International Translation Day
  • September: world rivers day (last Sunday of September)

Important Dates and Days of October

  • October 1: International Day for the Elderly
  • October 2: Gandhi Jayanthi; International Day of Non-Violence
  • October(first Monday): World Habitat Day
  • October 4: World Animal Welfare Day
  • October 8: Indian Air Force Day
  • October 9: World Post Office Day
  • October 10: National Post Day; World Mental Health Day
  • October 11: National Girl Child Day
  • October 2nd Thursday: World Sight Day
  • October 13: UN International Day for Natural Disaster Reduction
  • October 14: World Standards Day
  • October 15: World Students Day; World White Cane Day (guiding the blind)
  • October 16: World Food Day
  • October 24: UN Day; World Development Information Day
  • October 30: World Thrift Day
  • October 31: National Unity Day

Important Dates and Days of November

  • November 5: World tsunami day
  • November 7: National Cancer Awareness Day
  • November 9: Legal Services Day
  • November 14: Children’s Day; Diabetes Day
  • November 17: National Epilepsy Day
  • November 20: Africa Industrialization Day
  • November 21: World Television Day
  • November 29: International Day of Solidarity with Palestinian People

Important Dates and Days of December

  • December 1: World AIDS Day
  • December 2: National Pollution Control
  • December 3: World Day of the Handicapped
  • December 4: Indian Navy Day
  • December 7: Indian Armed Forces Flag Day
  • December 10: Human Rights Day;
  • December 11: International Mountain Day
  • December 14: World Energy Conservation Day
  • December 16: Vijay Diwas
  • December 18: Minorities Rights Day (India)
  • December 22: National Mathematics Day
  • December 23: Kisan Divas (Farmer’s Day) (India)
  • December 24: National Consumers Day
  • December 25: Christmas Day
Advertisement