जगन्नाथ शंकरशेठ

 जगन्नाथ शंकरशेठ १० फेब्रुवारी १८०३ - ३१ जुलै १८६५ त्यांना 'नाना शंकरशेठ' म्हणूनही ओळखले जाते आपले पारंपारिक व्यवसाय सोडून मुंबईतील पारशी आणि अफगाण व्यापाऱ्यांसोबत व्यवसाय करून मुंबईतील व्यवसाय वाढवण्याबरोबरच मुंबईच्या विकासात आणि शिक्षणात मोलाचे योगदान दिले. त्यांनी अनेक शाळा स्थापन केल्या. त्यासाठी त्यांनी स्कूल सोसायटी आणि नेटिव्ह स्कूल ऑफ बॉम्बेची स्थापना केली.त्यांनी मुलींसाठी शाळाही उघडल्या. 1856 मध्ये त्यांनी स्थापन केलेल्या बॉम्बे युनिव्हर्सिटीच्या सर्वात जुन्या महाविद्यालयांपैकी एक म्हणजे एल्फिन्स्टन शैक्षणिक संस्थेचे एल्फिन्स्टन महाविद्यालय , ज्यात बाळशास्त्री जांभेकर, दादाभाई नौरोजी , महादेव गोविंद रानडे , रामकृष्ण गोपाल भांडारकर,गोपाळकृष्ण गोखले आणि बाळ गंगाधर टिळक यांचे शिक्षण झाले. दक्षिण मुंबईतील गिरगावात सुरू झालेल्या विद्यार्थी वाचनालयासाठी पैसा दिला. हिंदू समाजाच्या प्रचंड विरोधाला न जुमानता या मुलींच्या शाळेच्या स्थापनेसाठी खूप पैसाही गुंतवला गेला. शिकवण्यासाठी योजना केली होती संस्कृत सोबत इंग्रजी त्याच्या शाळांमध्ये . गिरगावात त्यांनी संस्कृत सेमिनरी आणि संस्कृत ग्रंथालयाची स्थापना केली.२६ ऑगस्ट १८५२ रोजी त्यांनी ‘बॉम्बे असोसिएशन’ या नावाने राजकीय पक्षही स्थापन केला, ज्यामध्ये तत्कालीन मुंबईतील अनेक प्रसिद्ध लोक होते. त्याचे पहिले अध्यक्ष सर जमशेटजी जेजीभाई होते. पुढे दादाभाई नौरोजी आणि इतर तरुणही त्यात सामील झाले.

गिरगावातील नाना चौकाजवळील भवानी-शंकर मंदिर आणि राम मंदिर हेही जगन्नाथ सेठ यांचेच योगदानाने आहे. जगन्नाथ सेठ यांनी जुन्या मुंबईतील अनेक भागात केलेली कामे आजही मुंबईच्या विकासात त्यांच्या महत्त्वपूर्ण योगदानाची साक्ष आहेत. मुंबईच्या अनेक विकासकामांसाठी त्यांनी तत्कालीन ब्रिटिश राजवटीला आर्थिक मदत केली होती.

मार्च 2020 मध्ये महाराष्ट्र सरकारने 'मुंबई सेंट्रल'चे नाव बदलून 'नाना शंकर सेठ टर्मिनस' करण्याच्या प्रस्तावाला हिरवी झेंडी दिली आहे.